Recensie Hier is alles nog mogelijk

In ‘Hier is alles nog mogelijk’ laat Gianna Molinari de lezer ruimte voor verwondering ★★★★☆

Gianna Molinari vertelt niet meer dan strikt noodzakelijk en laat zo ruimte om je vragen te blijven stellen over de naamloze nachtwaker in haar fraaie debuutroman.

Beeld Claudie de Cleen

De Zwitserse debutant Gianna Molinari (31) geeft weinig prijs over haar hoofdpersoon, een nachtwaker in een verpakkingsfabriek. Waar ze vandaan komt, is niet helemaal duidelijk. Waarom ze deze baan heeft aangenomen evenmin. Ze krijgt nauwelijks een verleden, haar gevoelsleven is tot een minimum beperkt.

Onkunde? Zeker niet. In Hier is alles nog mogelijk weet Molinari precies welke informatie ze wil geven. Ze brengt het verhaal terug tot de essentie, net als haar taal: uitgebeende zinnen, geen woord te veel. De nachtwaker (die geen naam krijgt) heeft haar oude leven achter zich gelaten omdat ze het tijd vond voor iets nieuws, omdat niets blijvend is. Meer hoeft de lezer niet te weten.

Voortaan is dit haar wereld: het fabrieksterrein met de productiehallen, het magazijn, de kantine, de kale fabrieksruimte die zij nu bewoont, de controlekamer waar ze zes dagen per week naar de monitoren tuurt; en buiten het hek de bosrand, een stadje, een klein vliegveld. De fabriek gaat binnenkort sluiten, de meeste werknemers zijn al vertrokken. Eigenlijk is er helemaal geen nachtwaker nodig: meer dan karton is er voor een inbreker niet te halen.

Maar er valt hier veel te ontdekken, constateert ze tevreden. Nauwkeurig neemt ze de nieuwe omgeving in zich op, bestudeert het gedrag van de overgebleven medewerkers. Haar bevindingen noteert ze in de marges van haar universele encyclopedie, die minder universeel is dan de naam doet vermoeden. Haar collega-nachtwaker Clemens had bijvoorbeeld nog geen lemma: ‘CLEMENS: Voorhoofdsrimpel, zwart haar, grijzend, meestal trui met capuchon (blauw), 28 jaar, aardig, behulpzaam, intelligent en nachtwaker.’ Soms maakt ze tekeningetjes, afgedrukt in de tekst, om haar gedachten te ordenen: van de kale plekken op haar muur, die net eilanden lijken, van de grenzen die ze om zich heen ziet (stad-bergen, binnen-buiten, haar kamer-de wereld), van wonderlijke beesten die ze kent uit boeken of van tv.

‘Ik twijfel of de zekerheid waarin ik leef wel iets met de realiteit te maken heeft. Ik verlang naar onzekerheid, misschien naar meer echtheid’, meldt ze. ‘Ik wil kunnen onderscheiden wat belangrijk is en wat niet.’ En wat belangrijk is, hoeft niet per se waar te zijn.

Neem de wolf die op het fabrieksterrein is gesignaleerd. De kok heeft hem bij de containers in de etensresten zien wroeten. Misschien is hij uit de bossen gekomen, gekropen door gaten in de omheining die niemand meer laat dichten – waarom zouden ze. Behalve de kok heeft niemand hem gezien. Wel zijn er haren gevonden. Van de wolf? De nachtwaker is er niet zeker van. Gauw vult ze het lemma in haar encyclopedie aan: ‘HAREN: Ze vormen geen bewijs van het al dan niet bestaan van de wolf.’

Beeld Wereldbibliotheek

Ze is best blij met de indringer. Sinds het bericht over de wolf kijkt ze anders naar de monitoren in de controlekamer, is ze meer op haar hoede tijdens haar rondes over het terrein. Hij geeft belang aan haar werk, zelfs als hij niet bestaat.

Nog zo’n bron van fascinatie: de nachtwaker ontdekt dat er acht jaar geleden een man uit de lucht is komen vallen, vlak bij de fabriek. Eerst snapte niemand wat er was gebeurd, later bleek dat hij zich waarschijnlijk in het landingsgestel van een vliegtuig had verstopt. Toen dat uitklapte bij het dalen, viel hij eruit. De man had een donkere huidskleur, op zijn T-shirt stond het logo van een bedrijf uit Kameroen. Maar niemand heeft ooit kunnen achterhalen wie hij was.

Voor een verhaal dat zo buiten de tijd is geplaatst, doet Hier is alles nog mogelijk ineens opvallend actueel aan. Als lezer vraag je je steeds vaker af: is die nachtwaker wel zo naïef als ze lijkt, is haar wereld wel zo klein? Klopt het wat ze vertelt, en wat moet ik daarvan vinden? Molinari geeft niets weg.

Gianna Molinari Beeld Hollandse Hoogte / dpa Picture-Alliance HH

Gianna Molinari: Hier is alles nog mogelijk. Uit het Duits vertaald door Gerrit Bussink. Wereldbibliotheek; 192 pagina’s; € 20.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden