Boekrecensie Ferrara

In het vervolg van Ventoux gaat het echt over de dood ★★★★☆

Jeugdige zekerheden zijn wankel geworden in het geslaagde vervolg op Wagendorps bestseller Ventoux

Bert Wagendorp: Ferrara

‘Heel lang is de dood voor ons geen onderwerp van gesprek geweest. Ook niet nadat Peter was overleden, toen we nog geen twintig waren.’

Met die woorden opent Ferrara, het vervolg op Bert Wagendorps bestseller Ventoux. En inderdaad, hoewel het dodelijke ongeval van het personage Peter op de berg uit de titel het scharnierpunt was van deze roman, werd het boek toch vooral getypeerd door vitaliteit. Centraal gegeven was de hernieuwde, weliswaar jarenlang verwaarloosde, maar bij nadere beschouwing toch onverwoestbare vriendschap van vier in Zutphen opgegroeide mannen, die elkaar na veel omzwervingen opnieuw vonden op de flanken van wat voor hen een soort louteringsberg was geworden.

Inmiddels zijn we een jaar of zes verder. Ik-verteller Bart Hoffman heeft zijn baan als misdaadverslaggever bij de Volkskrant eraan gegeven, want hij kan inmiddels de kost verdienen met zijn boeken. Voormalig cokehandelaar André Tankink is financieel onafhankelijk en heeft sinds het vertrek van zijn Russische vriendin ‘lekker de ruimte’ in zijn Rotterdamse appartement, zoals hij schamper constateert. David Castelen heeft zijn reisbureau ingeruild voor een café-restaurant, waar zijn neef meestal staat. David is wat sneller moe tegenwoordig. En de wegens wetenschapsfraude door de academische wereld uitgestoten Joost Walvoort is op zoek naar een nieuwe uitdaging: hij wil een hotel openen in een voormalig palazzo in de Noord-Italiaanse stad Ferrara.

Verbouwplannen

Heb je Ik vertrek al gebeld?, vraagt André pesterig. Maar al snel begrijpen de vrienden dat zich hier een ideale gelegenheid voordoet om even de wereld de wereld te laten. Ze zullen Joost gaan helpen met zijn verbouwplannen. Ieder heeft zo zijn redenen om deze gelegenheid met beide handen aan te grijpen.

Het ooit zo overtuigend beleden geloof in de eigen onsterfelijkheid, waarnaar de openingszin verwijst, is inmiddels minder rotsvast geworden. In elk geval bij Bart: ‘De eerste scheurtjes in de verdedigingslinie ontstaan wanneer je kinderen krijgt. De gedachte aan hun dood maakt je waanzinnig. Dat is het moment waarop je gaat denken: als er dan toch gestorven moet worden, dan maar door mij.’

Lees ook: Bert Wagendorp: ‘De donkerste dingen schrijf ik niet’

Daniela Hooghiemstra interviewde Bert Wagendorp over de manier waarop hij boeken schrijft, over het succes van Ventoux, en waarom hij het allerergste in Ferrara niet wilde laten gebeuren.

De dreiging van de dood, die decennialang afwezig leek, maar uiteindelijk gewoon op de loer blijkt te hebben gelegen in afwachting van zijn Isfahan-momentje, wordt door Wagendorp sluipend maar onverbiddelijk de roman binnengevoerd. Natuurlijk is het een proeve van zelfspot dat de vier vrienden een groepsapp hebben met de naam ‘The Four Horsemen of the Apocalypse’. En natuurlijk maakt Barts dochter Anna een grapje als ze over het Ferrara-plan hoort en opmerkt dat de vier mannen ‘blijven doen alsof het leven oneindig is. Dat je altijd weer met iets nieuws kunt beginnen.’

Maar de terloopse, zorgvuldig aangebrachte verwijzingen naar de dood in deze roman zorgen gaandeweg voor een steeds beklemmender atmosfeer. Bovendien brengt Anna haar vader al vrij vroeg in het boek bijna tot wanhoop, als ze hem vertelt dat ze het correspondentschap Midden-Oosten aangeboden heeft gekregen van diens oude werkgever. Bart probeert haar vergeefs op andere gedachten te brengen en leeft vanaf dat moment in de angst dat zijn dochter iets zal overkomen.

Oprechte vriendschap

Tegen de achtergrond van dit gevoel van dreiging speelt zich een nieuwe episode af in het epos van een nooit volkomen harmonieuze maar daarom niet minder oprechte vriendschap. Fraai geschetste personages als de aantrekkelijke Nederlandse architect Bianca en Joosts formidabele, sigaren rokende en whisky drinkende moeder Marjolein (een spiritueel zusje van de ongenaakbare journalist Bonna Glennewinkel uit Wagendorps eerdere roman Masser Brock), voegen een vrouwelijke noot toe aan het geheel.

En dan is er de mysterieuze plaatselijke viskoopman Perotto, onverwacht belezen en gekleed als een Engelse landlord, in wiens ogen verdriet is te lezen. En die een bijzondere belangstelling lijkt te hebben voor Anna, die de vier vrienden tijdens haar verlof een bezoek brengt.

In de loop van Ferrara wordt de lezer enkele malen bekwaam op het verkeerde been gezet, maar wordt ook bevestigd dat het leven geen Canto Ostinato is (Simeon ten Holts muziek klinkt tot in de vissershut van Perotto). Jeugdige zekerheden zijn wankel geworden.

Geen wonder dat André zich vergist als hij stelt dat de butler van Lady Penelope uit de jarenzestig-tv-serie The Thunderbirds James heette en een echte droogkloot was. In werkelijkheid heette de butler Parker (voornaam Aloysius), was hij een voormalig meesterinbreker en mocht hij in zijn vrije tijd graag met 300 kilometer per uur over boomloze stille buitenwegen scheuren, in de roze Rolls Royce van zijn bazin. André en hij zouden het samen wel hebben kunnen vinden.

Bert Wagendorp: Ferrara

Pluim; 256 pagina’s; € 22,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden