boekrecensiekort

In het sprankelende scheppingsverhaal van Bernard Silvestris is de kosmos het werk van drie vrouwen

Marcel Hulspas

De 12de eeuw is weleens omschreven als de ‘middeleeuwse Renaissance’. Europa bloeide economisch op, en omdat de wetenschap nog niet in keurige hokjes was ingedeeld, konden filosofen theologie, natuurwetenschap en de klassieke literatuur door elkaar mengen zo veel ze wilden, waardoor een aantal zeer originele werken ontstond. Een daarvan is De kosmos geschreven van Bernard Silvestris.

null Beeld Damon
Beeld Damon

Niet gehinderd door de Bijbel schreef Bernard (nota bene een kanunnik, een kerkelijk ambtenaar) een volstrekt nieuw ‘scheppingsverhaal’ waarin de kosmos het werk is van drie vrouwen: Geest en haar dochters Natuur en Ziel. Meer had hij niet nodig. Adam, Eva en de zondeval spelen in dit sprankelende werk geen rol van betekenis. God wordt nauwelijks genoemd, hooguit als ‘bedenker’ op de achtergrond. Daarbij put Bernard naar hartelust uit oude en nieuwe encyclopedieën. De kosmos is compleet, de mens ‘werkt zich in het zweet – en is vernietigd’. Het moge duidelijk zijn dat aan deze Renaissance een einde moest komen. Zo rond 1200 had de kerk de geleerde wereld weer stevig in haar greep.

Bernard Silvestris: De kosmos geschreven. Uit het Latijn vertaald door Piet Gerbrandy. Damon; € 24,90.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden