Beeldvormers Geweld

In het huidige klimaat vindt geweld tegen vrouwen stelselmatig plaats en dat wordt stelselmatig genegeerd

De afgelopen week heb ik de video met Mark Field en de Greenpeace-demonstrant wel vijftig keer bekeken en elke keer deed ik mijn best om niet te zien wat ik de eerste keer onmiddellijk wél zag. De woede. De vastberadenheid. De agressie. In plaats daarvan zocht ik naar dreiging en doodsangst, naar tekenen van instinctmatig handelen. Ik vond niets.

Videobeeld van de Britse onderminister van Buitenlandse Zaken Mark Field, die Greenpeace-­activist Janet Barker in haar nekvel heeft gegrepen.

Keek ik soms niet goed? Was er een andere manier van kijken, waardoor ik tot de conclusie zou kunnen komen dat ik een man zag die zich zo bedreigd voelde door een langslopende vrouw in een avondjurk dat hij zich geen seconde bedacht en haar, met het oog op zijn eigen veiligheid en die van de anderen natuurlijk, volkomen rechtmatig tegen een pilaar kwakte en afvoerde? Die was er.

Eerst de feiten. Het gebeurde tijdens het jaarlijkse Bankers and Merchants Dinner op 20 juni in Londen. Daar wilden een hoop belangrijke mensen, onder wie de Britse onderminister van Buitenlandse Zaken Mark Field, net gaan luisteren naar een toespraak over de economische stand van zaken in het Brexit-tijdperk. Op dat moment kwam een groep Greenpeace-demonstranten, mannen in rode pakken, vrouwen in rode galajurken, de zaal binnen. ‘Climate Emergency’, stond er op hun banieren, en ze riepen luid: ‘Dit is een vreedzame demonstratie.’ Dat is het moment dat de video begint te lopen.

Het gebeurt heel snel. Een van de demonstranten, een vrouw die later zal worden geïdentificeerd als Janet Barker uit Wales (hobby’s: breien en konijnen knuffelen), loopt haastig langs Field, die aan tafel zit. Ineens duwt hij haar met één hand hard achteruit tegen de pilaar en staat op zonder haar los te laten. Zij stribbelt tegen, wil doorlopen. Bruusk draait hij haar om, grijpt haar bij haar nekvel en duwt haar voor zich uit, terug naar waar ze vandaan komt. In het voorbijgaan hoor je hem zeggen: ‘Can you get this pest out?’ Twee dames van de organisatie snellen braaf toe, maar zijn vraag is blijkbaar voor de sier, want hij laat Barker niet los en marcheert haar zelf de zaal uit.

De volgende ochtend al stond de video online. Mark Field werd geschorst, ondanks zijn haastig uitgebrachte excuses. Mensen spraken schande van zijn actie, Theresa May noemde de beelden ‘zorgwekkend’. Maar dat vond niet iedereen.

Verrassend veel mensen, onder wie ook vooraanstaande politici, namen het om verschillende redenen voor Field op. Zijn intuïtieve reactie zou zijn voortgekomen uit paniek. Hij had zich als een held gedragen, want stel nou dat die vrouw een wapen in haar handtasje had gehad. Hij had adequaat gehandeld, want zij had niet zomaar het diner mogen verstoren. En voor iedereen die Fields gedrag omschreef als ‘ernstig geweld’ had zijn collega Johnny Mercer nog een boodschap: ‘Je zou je gevoeligheden eens moeten herijken’.

Natuurlijk: zoveel mensen, zoveel blikken. Dat niet iedereen alles op dezelfde manier ziet, is al tientallen keren wetenschappelijk bewezen. Sommigen omschrijven een jurk op internet die duidelijk zwart en blauw gestreept is, als wit met goud. Oké, prima. Bovendien moet je bij het kijken altijd de context in de gaten houden, de dingen van de andere kant bekijken, zoeken naar verklaringen die niet voor de hand liggen, nooit zomaar meteen met veroordelen beginnen, jajajaja.

Ik dacht aan Donald Trump, die in dezelfde week een ernstige beschuldiging van verkrachting wegwuifde, aan Boris Johnson die hetzelfde deed na een uit de hand gelopen ruzie met zijn vriendin. Aan kunstverzamelaar Charles Saatchi, die in 2013 op een terras zijn vrouw Nigella Lawson naar de keel greep, zijn vingers in haar neus boorde en later verklaarde dat wat iedereen op foto’s van het incident had kunnen zien, gewoon niet was gebeurd.

Charles Saatchi grijpt Nigella Lawson naar de keel. Beeld Foto John Gordon / HH

‘In het huidige klimaat vond ik het noodzakelijk om effectief op te treden’, luidde de verklaring van Mark Field achteraf. Hij bedoelde natuurlijk het huidige terroristische zuur- en taartensmijttijdperk, en ja, elk incident in die categorie is angstaanjagend, maar het blijven incidenten. Persoonlijk zou ik het huidige klimaat eerder omschrijven als de tijd waarin geweld tegen vrouwen stelselmatig plaatsvindt, maar waarin het net zo stelselmatig wordt genegeerd en ontkend, ook al staat het op beeld.

Dus nee, ik ging die video niet met andere ogen bekijken. Ik ging mijn gevoeligheden niet herijken. Neem zelf lekker een bril, zou ik zeggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden