In Het Grote Jaren 70 Boek vertelt het beeld het verhaal

Het is moedig van de drie historici van de Grote Jaren-serie dat ze het woord durven loslaten en de fotografie laten spreken.

Popfestival in Nederwetten. Foto Cees van Keulen

Prachtige spiegels van hun tijd vormen de fotoboeken die WBooks uitgeeft onder de noemer Het Grote Jaren ... Boek. Na Het Grote Jaren 50 Boek en dat over de jaren 60 zijn, logischerwijs, nu de jaren 70 aan de beurt. Een succesformule, want er is geen reden gezien af te wijken van het bekende stramien van veel én grote foto's met beknopte bijschriften. Beetje saai en ouderwets vormgegeven, maar overigens een concept dat beklijft. Geen ellenlange teksten over het te behandelen tijdsgewricht, nee, het beeld vertelt het verhaal, de tekstjes zijn louter ondersteunend.

Net als bij de eerdere delen zijn de bij het NIOD, Instituut voor oorlogs-, holocaust- en genocidestudies, werkzame historici René Kok en Erik Somers plus de bij het Nationaal Archief werkzame rechtshistoricus Paul Brood verantwoordelijk voor de samenstelling. Het merendeel van de beelden is afkomstig uit het miljoenen foto's tellende Nationaal Archief, dat de nalatenschappen beheert van opgeheven agentschappen als Spaarnestad en Anefo. Moedige lieden, de historici die zo rigoureus de vertrouwde reddingsboeien van het woord durven los te laten en de fotografie laten spreken.

In Het Grote Jaren 50 Boek overheersten het aarzelend optimisme van wederopbouw, het schrale gezinsleven en de wonderbaarlijke vermenigvuldiging die bekend staat als de naoorlogse bevolkingsexplosie. In het boek over de jaren 60 domineerden kwesties als de jeugdrevolte tegen de gevestigde generaties en de expansie van de welvaart - de introductie van de auto-voor-ieder-gezin, televisies, stereo-installaties, luxemeubelen, koelkasten, wasmachines en andere elektrisch aangedreven keukenhulp. Wie het daaropvolgende decennium in één zin wil typeren, komt ongeveer uit op: iedere Nederlander zijn eigen praatgroep, eindeloos discussiërend onder het genot van een stickie, al dan niet naakt in een naturistenomgeving.

Tsjonge, wat is er wat af vergaderd en gediscussieerd, gedemonstreerd en geprotesteerd, in gemeenteraden en op vakbondsbijeenkomsten, in ondernemings- en wijkraden, in inspraakorganen en woongroepen, vrouwenclubs en vredesbewegingen, schoolbesturen en kerkelijke gremia. Het vindt allemaal zijn weerslag in de fotografie - niet altijd vrolijk stemmend, want hoe inhoudelijk en belangwekkend wellicht ook, het gezamenlijk geouwehoer levert verre van spectaculaire beelden op. Zo min als de erbarmelijk met letters bekladderde lakens dat doen die als spandoeken fungeren.

Koningin Juliana in Assen.

Non-fictie
René Kok, Erik Somers en Paul Brood
Het Grote Jaren 70 Boek
WBooks: 336 pagina's; euro 39,95.

Al dat praten had natuurlijk een reden: de in de jaren 60 door de jonge generatie bevochten inspraak was gemeengoed geworden en van dat nieuwe recht werd gretig gebruikgemaakt. Bovendien was er blijkbaar voldoende tijd om te praten; voor grote groepen Nederlanders - niet alle - was de welvaartsstaat realiteit geworden, waarbij de nadruk meer lag op eerlijk delen (en daar dus over vergaderen) dan op noest werken om basisbehoeften - werk, eten, woning - veilig te stellen.

Vergeleken met de jaren 60, althans met de fotografie uit die jaren, is er in de jaren 70 een zekere matheid over de samenleving neergedaald. De strijd voor vrouwenrechten vergde een lange adem (en vele kilometers spandoek), aan integratie van 'gastarbeiders' uit Spanje, Italië, Marokko, Turkije moest nog worden begonnen, het drama van grootschalige nieuwbouwprojecten als de woonerfbloemkoolwijken en de Bijlmermeer moest nog ontpoppen, vreemdelingenhaat beperkte zich tot een handjevol obscure lieden.

Op een bankje zit een innig zoenend stelletje, met naast hen een heer op leeftijd die deze openbare vrijpostigheid met afgewende blik ondergaat als een vulkaan op uitbarsten. Tolerantie was het toverwoord van de jaren zeventig, en er werd nog gedacht dat dit het antwoord was op alles.

Seksbeurs in Rotterdam, 1976.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.