Boeken

In grillig proza maakt Persis Bekkering van techno literatuur ★★★☆☆

Achter het gefeest en geneuk in de techno­roman Exces gaat een enorme treurnis schuil. Allengs evolueert het boek tot een essay.

null Beeld Prometheus
Beeld Prometheus

De laatste keer dat ik in de Berlijnse nachtclub Berghain stond, het zal een zondagnacht of maandagmorgen zijn geweest, had ik net een schrijfopdracht afgerond. Terwijl de beats onophoudelijk door mijn hoofd knalden, zag ik een jongen met trechter onder een pissoir liggen, lijven in verborgen nissen krioelen, heel veel holle ogen. Literatuur was het laatste waar ik op dat moment aan moest denken. De pompende, rauwe beats van techno lijken moeilijk samen te gaan met het rustige gekabbel van proza. Persis Bekkering (1987) denkt daar anders over. Zij schreef een technoroman, een schematisch portret van de laatste veertig jaar aan de hand van enkele ontwikkelingen in de elektronische dansmuziek.

In grillig proza, minder ritmisch repetitief dan de uitgever claimt, zwerven we rond met de jonge vrouw Nim, een knipoog naar van Mariken van Nimwegen, de vrouw die haar ziel aan de duivel verkocht. Net als Mariken zwicht Nim voor de nodige verleidingen, seks en techno in dit geval, volgens sommigen evenzeer diabolisch. We zien Nim in het Amsterdamse artistieke milieu van de jaren tachtig, waar ze de hoofden van oudere mannen op hol brengt, maar zelf bang is voor de toekomst. We volgen haar in het Berlijn van net na de Wende, waar ze in donkere gangen tekeergaat alsof het einde der tijden nabij is: ‘Climax, anticlimax. Herhaling. Herhaling zonder eindpunt, duizend plateaus van crescendo.’

Daarna reizen we mee naar New York in het rampzalige jaar 2001, waar de geschiedenis zich lijkt te herhalen in het beeld van ‘glitterpanty’s en lakleren stiletto’s’. De wolkenkrabbers in de stad die van zichzelf denkt dat ze de enige is die nooit slaapt, schijnen Nim ‘robotische fallussen’. In twee, drie decennia ontwikkelt Nim zich van een fatal girl tot een vrouw die door alle verwachtingen en conventies heen wil breken; zeker ook heteronormatieve conventies.

Roes na roes

Maar achter al het gefeest en geneuk gaat een enorme treurnis schuil. Dat blijkt ook in New York, als Nim in die hyperkapitalistische stad om zich heen kijkt en plots opmerkt: ‘Ik snap niets meer van deze wereld.’ In zekere zin is er geen verschil tussen de clubs die in alle beslotenheid roes na roes produceren en de westerse samenleving als geheel. Die parallel wordt duidelijk door Bekkering getrokken. Na de roes komt de crisis en daarna weer een roes en zo gaat het maar door.

Hoe verder je in de roman komt, hoe sterker de treurnis voelbaar wordt. Alleen heeft Bekkering in de delen vier en vijf voor andere perspectieven gekozen en wordt het allengs theoretischer. Natuurlijk zijn er de gebruikelijke Franse filosofen (Lyotard, Foucault, Deleuze, Rancière) en feministen (Butler, Lorde) die millennials gretig lezen op de dagen dat ze zich niet op de dansvloeren van de Output, Cxema of het Institut für Zukunft bewegen. Van die denkers die in de museumshops liggen, maar in deze roman toch een beetje zielloos ronddolen.

Tegen het eind toont het exces zijn ware gezicht. Nim wordt opgeofferd aan de ideeënrijkdom van de auteur. De roman wordt volgepropt met urgentie en zelfs op de laatste pagina’s worden nog nieuwe thema’s geïntroduceerd. Daarmee laat Bekkering haar roman evolueren tot een essay en eindigen zoals een nacht flink doorhalen eindigt met het opengaan van de rolluiken en het morgenrood je naar de volgende bestemming stuurt.

Persis Bekkering: Exces. Prometheus; 272 pagina’s; € 21,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden