Taalgebruik In goed Nederlands

In goed Nederlands: is het nou op of met vakantie?

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht?

Een vrouw waadt door het zeewater in Scheveningen. Beeld Martijn Beekman

Was er nog post? Ja hoor, genoeg, met onder andere twee kwesties die op het eerste gezicht niet zo veel met elkaar te maken lijken te hebben:

1. ‘Misschien moet ik maar eens op vakantie’, las Frits Booy op 26 juli in de column van Sander Donkers. Mis, zegt Booy, dat moet ‘met vakantie’ zijn.

2. Op de foto van een reclameposter in een bushokje, enkele weken geleden op de taalpagina, kwam het werkwoord ‘verzenden’ voor. Niet juist, meent Maurice Verhaeg, ‘het is versturen of zenden. Verzenden is een contaminatie’.

Wat hebben deze twee met elkaar te maken? Bij sommige klachten die de Volkskrant ontvangt over het eigen taalgebruik, gaat het om kwesties waarbij de schrijver enkele decennia geleden wellicht een stuk sterker zou hebben gestaan dan nu. Ook in bovenstaande gevallen gaat het om beweringen die je in 2019 maar moeilijk kunt volhouden.

De eerste Is het, zoals Booy beweert, niet op maar alleen met vakantie? ‘Vroeger werd op vakantie weleens afgekeurd’, zegt Onze Taal hierover, ‘het zou een contaminatie (verhaspeling) zijn van op reis en met vakantie.’ Maar inmiddels moeten we constateren dat de constructie al een halve eeuw in de verschillende woordenboeken te vinden is, en dan is er domweg geen weg meer terug. Ingeburgerd. Correct Nederlands. Accepteren en weer verder.

De tweede Verzenden dan, is dat inderdaad onjuist? Opnieuw Onze Taal: ‘Sommige contaminaties verwerven bestaansrecht. Zo is bekritiseren een versmelting van beoordelen en kritiseren, en is verzenden ontstaan uit versturen en zenden. Oorspronkelijk ondervonden deze contaminaties afkeuring, maar inmiddels zijn ze volledig geaccepteerd.’ De poster had het dus (wat dit betreft althans) bij het rechte eind.

Ooit gold – analoog aan ‘de vrouw die’ en ‘het meisje dat’ – daar als correct betrekkelijk woord in constructies als ‘de plaats daar ik woon’. Langzaam maar zeker is dit in onbruik geraakt, ten faveure van waar. Daar hoor je niemand meer over.

De conclusie is – daar gaan we weer – dat taal verandert. En dus zit er voor de mens niets anders op dan maar mee te veranderen met die taal. Je weet toch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden