Recensie Film

In Ganz: How I Lost My Beetle krijgt de miskende bedenker van de Kever eindelijk een stem ★★★★☆

Gaandeweg wordt de documentaire Ganz: How I Lost My Beetle, gebaseerd op het boek dat journalist Paul Schilperoord over Josef Ganz schreef, een op zichzelf staand eerbetoon aan de man die zorgvuldig uit de geschiedenisboekjes werd gewist.

De druppelachtige afloop, de motor in de achterzijde, de onafhankelijke wielvering: alles zou het werk zijn van Josef Ganz.

Documentaire

Regie Suzanne Raes

85 min., in 27 zalen.

Wie ontwierp de Volkswagen Kever? De eer gaat doorgaans naar Ferdinand Porsche en ook naar Adolf Hitler, die in 1934 bij Porsche een auto bestelde die voor het hele Duitse volk betaalbaar moest zijn. De documentaire Ganz: How I Lost My Beetle stelt dat het anders zit. Niet Porsche, maar de joodse ingenieur Josef Ganz (1898-1967) stond aan de wieg van de allereerste Volkswagen. Om vervolgens zorgvuldig uit de geschiedenisboekjes te worden gewist.

Dat dit nu kan worden rechtgezet, is te danken aan de Nederlandse journalist Paul Schilperoord. Schilperoord wilde precies weten hoe het zat met de ontwikkeling van zijn favoriete auto. Zo stuitte hij op een artikel in een Australisch autoblad uit 1965, waarin een uit Duitsland afkomstige bewoner van Melbourne beweerde dat híj de Kever had bedacht. De druppelachtige afloop, de motor in de achterzijde, de onafhankelijke wielvering: alles zou het werk zijn van Ganz, die in Melbourne als Joe door het leven ging, aan hartkwalen en depressies leed en vele verschrikkelijke teleurstellingen achter de rug had.

Het boek dat Schilperoord over Ganz schreef, Het geheim van Hitler’s Volkswagen (2014), vormt de basis voor de film. Stap voor stap, met Schilperoord als gids, worden we door Ganz’ roerige biografie geleid. De Nederlandse documentairemaker Suzanne Raes (Boudewijn de Groot - Kom nader, De tegenprestatie) vindt daarbij een uitstekende mix van Ganz’ persoonlijke geschiedenis en die van Hitler-Duitsland; van historisch materiaal – veel (licht geanimeerde) foto’s uit Ganz’ privé-archief, bijvoorbeeld – en ontroerende gesprekken met Ganz’ nabestaanden.

Gaandeweg wordt de film een op zichzelf staand eerbetoon aan de blijkbaar niet kapot te krijgen Ganz. Mooi zijn de scènes waarin Schilperoord en Ganz’ achterneef Lorenz zich storten op de restauratie van een half vermolmde Standard Superior – het waarschijnlijke prototype van de Kever. Een sterker symbool voor de vaak moeizame rehabilitatie van haar held had Raes niet kunnen vinden.

Het pakt ook goed uit dat Ganz zelf veelvuldig aan het woord komt, via een door Raes geschreven en door acteur Joachim Król gevoelig ingesproken voice-over. Alsof de man na al die miskende jaren eindelijk een stem krijgt, en nog één keer de eindeloze liefde voor zijn geesteskind mag uitspreken. ‘Jij, mijn veerkrachtige auto.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden