In Fortress Europe is Europa verworden tot een angstige, oude dame

Regisseur Floris Visser en componist Calliope Tsoupaki zijn goed op weg met hun geëngageerde opera.

Fortress Europe. Beeld Hans van den Boogaard

De poort naar Europa is een deur op een draaitoneel. Aan de ene kant: roomblank geschilderde panelen. Aan de andere: groezelig houtwerk op een mediterraan strand. Fortress Europe, de eerste van drie nieuwe opera's die hun première beleven op het Amsterdamse Opera Forward Festival, vangt de vluchtelingenproblematiek in een overzichtelijk beeld.

Knap, van regisseur Floris Visser, dat hij in de traag malende operawereld een actueel pijnpunt zo snel op de planken krijgt. Hoed af ook voor Calliope Tsoupaki, de Grieks-Nederlandse componist bij wie de Méditerranée in het bloed zit. Met zeven muzikanten en een kamerkoor schept ze een hoorspelachtige klanksfeer, die wisselt tussen de uitersten van slagwerkexplosie en droeve hobo.

Fortress Europe

Opera
Calliope Tsoupaki.
Regie Floris Visser.
Asko|Schönberg, Nederlands
Studenten Kamerkoor o.l.v. Bas Wiegers.
21/3, Stadsschouwburg, Amsterdam. Herh. 23/3.

Lauwe melodiek

Politiek en opera blijken niet per se de beste maatjes. Hoe fel de verontwaardiging ook brandt, op de bühne gelden kunstzinnige wetten. En daarop loopt Fortress Europe als totaaltheater spaak.

De gedachte achter het libretto is niet eens onelegant. Vertrekpunt is de mythe van Europa, de prinses die door Zeus vanaf een Levantijns strand werd ontvoerd. Haar naam gaf ze aan het continent waar ze kwam te wonen. Fijntjes herinnert de mythe eraan dat de tegenwoordig veelgeroemde 'joods-christelijke' cultuur van het Avondland diep wortelt in de Grieks-Romeinse.

In Fortress Europe is Europa verworden tot een angstige, oude dame. Zie haar knikkebollen voor de tv, in haar keurige Brusselse appartement. Nu eens haalt ze herinneringen op aan de dekselse Zeus ('wat een stamina had die stier!'). Dan weer maant ze haar zoon, een naar Frans Timmermans getekende EU-baas, dat hij de grenzen moet dichtgooien voor rapefugees en ander geteisem.

Het helpt niet dat moeder en zoon van mening verschillen op lauwe melodiek. Dodelijk zijn de zinnen die lijken weggeplukt uit de ingezonden-brievenrubriek. Fascisme wordt van stal gehaald en ook 'wir schaffen das' draaft voorbij. Sopraan Rosemary Joshua zingt bij vlagen vilein, Erik Slik speelt met verve het moederskind, maar veel eer kunnen ze aan hun tweespraak niet behalen.

Dat krap twee uur muziektheater toch niet zonder spanning verloopt, komt deels voor rekening van Calliope Tsoupaki. Tussen het wrakhout van de dialogen deinen sommige aria's opmerkelijk fraai. De rol van Amar, een vluchteling, zit perfect op de basstem van Yavuz Arman Isleker. Sterk is ook de inbreng van het Nederlands Studenten Kamerkoor. Met strakke, soms rauwe kelen halen ze Arabische volkspoëzie dichterbij. Grappig is de scène waarin Frans door een kluit journalisten het hemd van het lijf wordt gevraagd. Een vondst is het tafereel met bootvormig koor in oranje zwemvest .

Laat Floris Visser vooral verder gaan op de weg van het opera-engagement. Op naar de klimaatopera.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden