In feestkostuum in de kerkbanken

De fotograaf Paul van der Stap fotografeerde tussen 1996 en 2008 het carnaval, zoals het wordt gevierd door de ‘gewone’ man: de dansmariekes en fanfareleden.Door Arno Haijtema..

Het maken van het boek Carnavalsdagen moet voor de fotograaf Paul van der Stap een hele opoffering zijn geweest. Jarenlang heeft hij, zelf afkomstig van onder de grote rivieren, gewerkt aan het project dat de talrijke aspecten van carnaval – komend weekend barsten de jaarlijkse hoogtijdagen weer los – in beeld brengt.

Wie carnaval met de camera zó intensief volgt, móet wel een liefhebber zijn. Tegelijk kan iemand die carnaval met de camera zó intensief volgt, zich niet ten volle overgeven aan het feest. Het concentreren gaat onvermijdelijk ten koste van de zuivere drink- en hostijd. Hard zijn voor zichzelf, moest Van der Stap dus, met nu dan de voldoening van het boek.

De fotograaf bezocht het dorpscarnaval in Klundert (Café De Kladde), was overdag in het café, maakte voor de Voil Jeanettenstoet (optocht) een uitstapje naar het Vlaamse Aalst, liet zich meevoeren door de nachten van Bergen op Zoom en Roosendaal, zag daar de grote parades voorbijtrekken, woonde een carnavalsmis bij en de herdenking van gestorven carnavalisten.

De vroegste foto’s stammen uit 1996, de jongste zijn van 2008; Van der Stap heeft zich uitputtend in het fenomeen verdiept. Zijn sympathie is daarbij steeds uitgegaan naar het carnaval zoals dat door de ‘gewone’ man wordt gevierd.

Niet de Prinsen Carnaval en de andere hoogwaardigheidsbekleders van dorp en stad, maar de dansmariekes en de fanfareleden met hun tuba’s, trompetten en trommels, de gemaskerden, de boeven in gestreept gevangenispak, de gelegenheidsvrouwen met drie borsten, kleumend van de kou achterin de optocht – zij vormen het dankbare onderwerp van Van der Staps fotografie.

Alle foto’s zijn afgedrukt in zwart-wit. Dat maakt het boek tot een eenheid, maar bewerkstelligt ook enige teleurstelling. De morsige cafeetjes met de walm van bier en rook en polonaise verdragen het tijdloze zwart-wit best. Maar de uitbundige reuzenpoppen van vele meters hoog in de parades worden, ontdaan van hun kleuren, tekort gedaan.

Daar staat een pracht aan ontroerende en vrolijk makende foto’s tegenover. De carnavalsmis is zo’n absurdistisch hoogtepunt, waar de kerkgangers in hun feestkostuum in de banken zitten. Het genoeglijk samenzijn in de cafés, het bierglas altijd in of bij de hand, is een ander hoogtepunt dat de warmte van carnaval symboliseert (terwijl hier voor de zichzelf als nuchter beschouwende noorderling juist het onbegrip begint).

De uitgever heeft voor de gelegenheid Carnavalsdagen voorzien van niet één maar drie fleurige linten die als bladwijzer fungeren. Handig als je de hoogtepunten snel wilt kunnen vinden, tevens stemmig feestelijke franje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden