ReportageSafe Distance Ballet

In een tutu van 3 meter doorsnee is het eenvoudig afstand houden. Nou ja, eenvoudig...

Het Nationale Ballet en G-Star RAW presenteren reuzentutu in dansfilm Safe Distance Ballet

Links de Finse danseres Kira Hilli in de tutu van 3 meter doorsnee, tijdens de opnamen van de korte dansfilm Safe Distance Ballet. Beeld Simon Lenskens

Heeft u vandaag uw dagelijkse afstands-duetje al achter de rug? Spontaan op straat: stoep op, stoep af, verwarring over wie naar links, wie naar rechts, vriendelijke lach, verontschuldigende ‘was-dit-ongeveer-anderhalve-meter?-blik’. En hop, door naar het volgende ontwijkdansje. Misschien deelt u uw ergernis over de willekeur, over hoe het afstandsmantra moeilijk vol te houden is, in supermarkten, op traptreden, bij familiebezoek, tijdens demonstraties. Maar stel dat we de straat opgaan in een tutu van anderhalve meter? Zo’n klassieke balletrok in reuzenformaat, met doorsnee van 3 meter. Dan zit sociale afstand ingebakken. En ontdekken we vanzelf waar we klem komen te zitten.

Het Nationale Ballet heeft vrijdag de wereldprimeur: samen met het Nederlandse denimmerk G-Star RAW presenteert het klassieke balletgezelschap de allereerste anderhalvemetertutu, gedragen door de Finse Kira Hilli, sinds 2019 élève bij Het Nationale Ballet (de rang voordat je lid wordt van het grote ensemble, het corps de ballet). Met de Nederlandse balletdanser Manu Kumar (Indiase vader, Canadese moeder, en eveneens élève en voormalig lid van de Junior Company) vertolken ze dansend door de hoofdstad een jeugdig en stoer balletpaar in de korte dansfilm Safe Distance Ballet (vanaf vrijdag online). De Rotterdamse dj Joris Voorn en vier musici van Het Balletorkest tekenen voor de livemuziek, zeg maar: classic-meets-techno. Bijrollen: drie skaters, zes balletdansers. De hoofdrol: een mega-tutu in spijkerstof, met handvatten om zijn opwaartse kracht te beteugelen en baleinen van glasvezel om hem licht en in vorm te houden. ‘Het is net een zeilschip’, zal choreograaf Remi Wörtmeyer later zeggen.

We kijken mee, op gepaste afstand, tijdens opnamen bij de onderdoorgang van het Rijksmuseum en de skatebaan op het Museumplein. Terwijl regisseur Mathieu Gremillet de door hem op straat gescoute profskaters tips geeft over hoe ze zijn filmkader moeten binnen suizen, rent Kumar zigzaggend over de halfpipe, met pirouetten de snelle wieltjes ontwijkend. Hij eindigt met een salto bijna in het basketbalnet. Een krantenjongens-pet uit de jaren twintig houdt zijn krullen in toom. Een denimjas wappert quasinonchalant mee. Alle spijkerkleding is voorzien van stretch; onder de oksels extra ruimte om inscheuren te voorkomen.

De Finse danseres Kira Hilli in de tutu van anderhalve meter doorsnee.Beeld Simon Lenskens

G-star en dans

G-Star RAW werkt vaker samen met choreografen. De Nederlandse Patrizia van Roessel, voorheen danseres en artistiek leider van het Noord-Nederlandse dansgezelschap Reflex, verlegde na de noodgedwongen opheffing van haar gezelschap haar werkterrein naar dance-events en modeshows. Voor G-Star maakt ze overrompelende catwalk-acts voor dansers en modellen. Ook coacht ze met het door haar opgerichte PZIA modellen in hun houding en beweging. Ze brak door met haar theatrale aanpak van het dance-event Sensation.

Ondertussen een kostuumtafereeltje tussen geparkeerde auto’s: Hilli stapt achter de laadklep van een gehuurde materiaalwagen met haar blote benen door de opening van de gigantische tutu. Zojuist lag die nog als mega-frisbee op het gras te wachten. Een grimeur strooit snel nog wat poeder over haar gezicht. En dan stuift ze weg, langs de glazen museumingang, richting Junior Company-danseres Elisabeth Tonev, die voor het eerst op hakken danst. Zij remt de tutu met hoog geheven benen in kniebroek. De meeste voorbijgangers stappen vol ontzag opzij. Een appende moeder ziet niks. Ze schuift haar buggy zo onder de tutu. Het kind verdwijnt even onder de parasol van spijkerstof.

Hilli lacht dat ze spierpijn heeft, niet door het torsen van de zware tutu, maar als gevolg van de gedwongen quarantaine. ‘Het partneren-op-afstand voelt vreemd’, zegt Kumar. ‘Normaal haal je energie uit elkaar, voel je aan elkaars lichaam waar je bent en weten je voeten exact welke scherpe hoeken ze ten opzichte van de ander moeten maken. Nu moet je dat op oogcontact doen.’

‘Deze mega-tutu vangt veel wind’, zegt Wörtmeyer, zelf eerste solist bij HNB. ‘Normaal kan lucht tijdens circulatie ontsnappen tussen laagjes tule. Dit is een dicht vlak van lappen spijkerstof. Dat wappert. Daarom heb ik de ruimte tussen de dansers gechoreografeerd als golvende zee met zeilboot. Laat het maar stormen.’

Wörtmeyer houdt van de rafelige esthetiek van G-Star. ‘Echt anders dan de zijde en het fluweel uit onze sprookjesballetten.’ Bovendien, zegt hij, ‘past het bij de straat. Denim is democratisch: iedereen draagt het. Van koningin Máxima tot de skaters hier in het park.’

Safe Distance Ballet van G-Star RAW en Het Nationale Ballet.

Beeld Simon Lenskens

WODKA, TULE EN OZON

In de vormvaste tutu uit het klassieke ballet, met zijn stijve, uitstaande karakter, zit 12 meter zeshoekig geweven bobinet verwerkt. De stof, toevallig ook van anderhalve meter breedte, wordt handmatig gerimpeld en laagje voor laagje, met ingeknipte kartelranden, op het broekje vastgenaaid. Iedere laag korter en smaller. Het vereist veel spierkracht en coupeusetechniek om zo’n berg tule te temmen.

Het Nationale Ballet liet tutu’s vroeger hoofdzakelijk in Engeland maken, door Ted Scott en Trevor Morson op hun boerderij. Maar zij gaan met pensioen. En het is een uitstervend ambacht. HNB is daarom op zoek naar nieuwe tutumakers. De Britste tutu laat iets minder bil vrij dan de Russische stijl. Die laatste geeft de benen iets meer bewegingsvrijheid.

De handgemaakte tutu’s worden gestijfd met kunsthars (vroeger formaldehyde). Bij een lift lopen mannelijke balletdansers soms krassen op in hun gezicht. Tussen optredens door worden tutu’s bespoten met plantenspuiten vol wodka, om zweetlucht te maskeren en bacteriegroei tegen te gaan. Ook worden ze gestoomd in speciale ozonkasten. Ongebruikt worden ze op hun kop opgehangen.

De tutu kent meerdere vormen (lang, kort, bol) en is ontstaan in de jaren dertig van de 19-de eeuw. De naam combineert de stofsoort (tule) met het Franse verkleinwoordje voor billen en bodem: ‘cucu’. De eerste tutu, langer en zachter, werd in 1832 gedragen door de Italiaanse ballerina Marie Taglioni in La Sylphide. Haar protegé, de jonge Emma Livry, danste in 1862 te dicht langs gasverlichting. Haar tutu ging in vlammen op. Livry stierf aan haar verwondingen.

Een meer klassieke tutu.Beeld Altin Kaftira
Klassieke ballettutu’s aan kledingrek.Beeld Kim Krijnen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden