In een handpalm

Kattenvoer is een bron van onzekerheid

Koenders Edith

Kattenbrokken met vis- of vleessmaak, een bezoek aan Schiphol of de poëzie van Cree-indianen: K. Michel heeft aan weinig genoeg in zijn lichtvoetige bundel proza en poëzie.

Wie ver reist, kan veel verhalen, maar dat je nauwelijks je huis uit hoeft om de wereld te verkennen, laat K. Michel zien in In een handpalm, zijn nieuwe bundel verhalen, essays en gedichten. De titel zegt het al, je hoeft niet ver weg, de verhalen liggen besloten in de dingen om ons heen. Maar je moet er wel oog voor hebben.

En dat heeft Michel, bekroond auteur van vier dichtbundels en een bundel over een zekere meneer Tingeling, die hier opnieuw een kleine rol speelt.

Net als in zijn poëzie gaat Michel in zijn proza uit van een persoonlijke ervaring, een voorval, een boek, een mooi beeld of woord. Hij kijkt en luistert aandachtig, gaat op onderzoek uit. Zo viel hem op dat er in een rondetafelgesprek over het Nederlandse cultuurklimaat erg vaak het woord 'moeten' werd gebruikt. In dertig citaten typeert hij het karakter van het gesprek: 'Ja, maar je moet eerst het instrumentarium aangereikt krijgen om met elkaar de degens te kunnen kruisen...' En: 'Het moet bij de kunstenaars zelf beginnen...'

Door deze 'praktische demonstratie' laat hij niet alleen zien, maar vooral hóren hoe een dergelijk gesprek getoonzet is. Met als gevolg dat je anders gaat luisteren naar gesprekken op de radio of de tv. En dat is het bijzondere van In een handpalm: op een bescheiden, beschouwende manier neemt Michel je mee zijn gedachtewereld in. Niet om zijn mening op te dringen, niet om wijsheid te verkondigen of iets te verdedigen, maar gewoon omdat hij zelf geniet van het nadenken over zeer uiteenlopende zaken.

Dat kan een pak kattenvoer zijn - met wervel- en stervormige brokjes die smaken naar rund, konijn, wild en lam, terwijl ze in een ander pak (4-sterrenmix zeebanket) smaken naar tonijn, roodbaars, heek en garnaal. In een 'niet-verzonden brief (aan Julio Cortázar)' stelt hij vervolgens de vraag: 'Als zelfs het kattenvoer al een bron van semantische onzekerheid is, Julio, waar blijft dan nog het houvast dat we nodig hebben voor een enigszins redelijke communicatie en een niet al te gewelddadige omgang met elkaar?'

Ook tijdens een bezoekje aan Schiphol gaat er een wereld voor Michel open, daar hoeft hij niet eens voor op het vliegtuig te stappen. Hij ziet er een film van kunstenares Marijke van Warmerdam die op een wand wordt geprojecteerd. Het is een 'loop' van een douchende man, geen reclame die iets aanprijst en belooft, het is wat het is, een douchende man: 'Wat overblijft is het vermoeden dat hier een pleidooi wordt gehouden voor de schoonheid van iets gewoons, kijk nou eens hoe mooi dat is!'

Kijken en zien, en het verschil daartussen, het is een terugkerend thema in deze bundel en het is dan ook niet verwonderlijk dat Michel in 'blinden en doorkijkjes' Piet Meeuse aanhaalt die tien jaar geleden in zijn boek Doorkijkjes alle facetten van het kijken belichtte. Met Meeuse verzucht hij: 'Je weet niet wat je ziet. Dat is vreemd genoeg, wat ik steeds weer ontdek.' Om dan via het opgebaarde lichaam van zijn stiefvader ('alsof mijn blik voortdurend tegen een magnetisch veld stootte en werd teruggeworpen') te eindigen bij beeldende kunst met een boodschap, een werk uit 1973 van Bruce Nauman dat hij een tijdje terug in het Stedelijk Museum in Amsterdam zag met in spiegelschrift de tekst 'pay attention motherfucker'.

Michel gebruikt geen krachttermen, maar dit zou het motto kunnen zijn van deze rijke bundel, waarin je leert stilstaan bij de dingen, of het nu gaat om politieke prietpraat, het verschil tussen signaal en ruis of naamgedichten van Cree-indianen.

De vrije blik van Michel zet de ramen open: kijk, luister, benoem en begrijp. Zonder dwang, zonder vooropgezet plan, het moet zo vanzelfsprekend gaan als ademen. Licht en met humor. Illustratief is de spreuk die hij in zijn keuken boven het aanrecht heeft geschreven (h

ij is ook afgebeeld in de bundel), zodat hij er tijdens het koffiezettennaar kan kijken, om dan vrolijk de dag te beginnen:

'In het voorbijgaan/ Vraag ik aan de hoge hoed/ Bestaat de vrije wil/ En het konijn antwoordt/ Hebben we een andere keus.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden