Tv-recensie DWDD University en Andere Tijden

In DWDD University en Andere Tijden leidde de vooruitgang tot doemdenken

Moest het allemaal zo onheilspellend? Professor Robbert Dijkgraaf – door Matthijs van Nieuwkerk aangekondigd als ‘De Maestro’ – had lang gezocht voor zijn college over informatie, maar kon bijna alleen maar verontrustende voorspellingen vinden over de toekomst. Verontschuldigend: ‘Alle sciencefictionfilms zijn ook allemaal negatief.’

Voor wat ‘stichtelijke woorden’ om deze laatste aflevering van het drieluik DWDD University af te sluiten, woensdag op NPO 1, wendde hij zich tot Max Welling, hoogleraar machine learning. Die zag van alles positiefs eraan komen. Door data te gebruiken in de medische wereld kunnen we binnenkort veel betere diagnoses stellen, voorspelde hij. ‘Over twintig jaar kan de geneeskunde van nu eruitzien zoals we nu denken over de geneeskunde uit de Middeleeuwen.’

Kijk, dat zijn vooruitzichten. En zelfrijdende auto’s, zei Welling, zouden de 1,2 miljoen verkeersdoden wereldwijd drastisch terugbrengen. Wat die spectaculaire verlaging van het aantal slachtoffers en zieken ging betekenen voor de toch al uitdijende wereldbevolking, en hoe het eigenlijk met de aarde zou gaan tegen die tijd, bleef voor het gemak nog even onvermeld.

Het college begon als een geschiedenislesje informatietechnologie op instapniveau. Van de morsecode, via de telegraaf en de radiogolven, naar de telefoon en tot slot het internet, waar we in Nederland nu gemiddeld vijftien apparaten per persoon op hebben aangesloten. Uiteenlopend van een laptop tot het apparaatje dat de lichaamsfuncties van Dijkgraafs hond monitorde. Die had goed geslapen vandaag.

Toen de geschiedenis doorlopen was en de toekomst aan bod kwam, werd het interessanter. Robots en zelflerende machines hebben al fabriekswerk overgenomen, maar in welke beroepen zullen binnenkort mensen overbodig worden? Belastingadviseurs en notarissen, dacht Welling. ‘Beroepen die gaan over veel informatie, maar ook vrij gestructureerd zijn, die een stappenplan volgen.’

DWDD University Beeld BNNVARA

De overtreffende trap, en daar begon het doemdenken echt, is dat mensen niet alleen overbodig zijn, maar worden uitgeroeid door kunstmatige intelligentie, zoals vele bloedserieuze wetenschappers en denkers vrezen, onder wie Tesla-oprichter Elon Musk. Dijkgraaf toonde een filmpje waarin Musk kunstmatige intelligentie een van de grootste gevaren voor de mensheid noemt, veel gevaarlijker dan kernwapens.

Dat vooruitgang gepaard gaat met doemdenken hadden we ook kunnen weten door niet naar de toekomst maar naar het verleden te kijken. ‘Het gevaar als keerzijde van de belofte’, leidde Hans Goedkoop tegelijkertijd op NPO 2 de Andere Tijden-special in over de jaren van vooruitgang, 1910 tot 1920.

De eerste bewegende beelden van auto’s, trams, fabrieken, scheepvaart, vliegtuigen en elektriciteitskabels die werden gelegd lieten een bedrijvig land zien. Maar er was ook onbehagen over het onherstelbare verlies dat de moderniteit met zich meebracht. ‘Vol weemoed registreerde een amateurfilmer hoe de traditionele industriemolens aan de Zaan wegrotten tussen de nieuwe fabrieken.’

Ja, het is wat eng, al die nieuwigheid en verandering, maar gelukkig is het toen ook wel goedgekomen met de toekomst, min of meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.