De gidsLuisterboeken

In deze Maand van de Filosofie is de nieuwe Denker des Vaderlands al volop te beluisteren

Hugo Blom Beeld de Volkskrant
Hugo BlomBeeld de Volkskrant

Hugo Blom leidt u door de wereld van het luisterboek. Pjotr van Lenteren doet dat volgende week over jeugdboeken, Rob van Scheers praat u daarna bij over thrillers.

We zijn met zeventien miljoen bondscoaches, met zeventien miljoen virologen, met zeventien miljoen stuurlui op sociale media terwijl iemand anders het schip vlot trekt, maar zijn we ook met zeventien miljoen denkers? We weten graag alles beter dan de ander, maar ik hoor nooit iemand zeggen: ‘Ik denk beter.’ Gelukkig is het sinds donderdag 1 april de Maand van de Filosofie. Beter misschien: de maand van de liefde voor wijsheid, dat klinkt meteen wat gezelliger. Daar mogen we allemaal aan meedoen, niemand heeft haar immers in pacht.

Wel is er sinds een paar weken een nieuwe leidsman, voorganger, gids, hoe noemen we dat bij filosofen? Denker des Vaderlands. Een commissie van één wijze man. Paul van Tongeren, hoogleraar wijsgerige ethiek aan de faculteit der wijsbegeerte van de Radboud Universiteit én buitengewoon hoogleraar aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven. De taakomschrijving die hij zichzelf heeft gegeven, luidt ‘nadenken’: afstand nemen en met behulp van voor-denkers aandacht vragen voor wat vanzelfsprekend lijkt maar het niet is.

null Beeld ISVW Uitgevers
Beeld ISVW Uitgevers

Ik denk dat we dat als een uitnodiging mogen opvatten, al weet ik niet of hij zeventien miljoen voordenkers kan gebruiken. Willen we naar hem luisteren, kunnen we naar hem luisteren? Zeker, en er valt nog wat te kiezen ook. In de serie Sprekende denkers, waarin Nederlandse filosofen ons meenemen naar ‘het hart van het werk’ van grote filosofen van alle tijden, verzorgde Van Tongeren twee delen, Aristoteles en Nietzsche & het nihilisme. Beide luisterboeken dateren uit 2012, maar dat hoeft in dit geval denk ik geen probleem te zijn.

Nog iets ouder, uit 2008, is Van Tongerens Geluk, deugd, plicht, keuze, geen titel van een verkiezingsprogramma van het CDA, maar een serie van acht colleges over de geschiedenis van de ethiek. Van Tongeren is een nogal droge spreker, maar het gaat om de inhoud. Kort citaat uit het begin: ‘En toch is dit geen historisch college, maar een systematisch college. Toch gaat het er niet alleen maar om het verhaal van de geschiedenis te vertellen, maar gaat het in dat verhaal om ons, om nu. Om datgene wat een systematische ethiek moet doen, namelijk de vraag beantwoorden ‘hoe moet ik leven?’ of ‘hoe moeten wij leven?’, wil dat leven goed genoemd worden. Zinvol.’

null Beeld Atlas Contact
Beeld Atlas Contact

Laten we even bij zinvol blijven en via filosoof Ype de Boer een stap richting de literatuur zetten. De Boer schreef in 2017 het boek Murakami en het gespleten leven, waarin hij het werk van de wereldwijd bewonderde Japanse schrijver analyseerde en liet zien hoe de moderne, gespleten mens in staat zou kunnen zijn met zichzelf te leven. De Boer zei daarover later bij Brainwash: ‘In één zin samengevat is de les die Murakami ons leert dat we het even hardnekkige als gebrekkige ideaal dat we een eigen identiteit moeten vormen, dat we ons authentieke zelf moeten vinden, dat we moeten worden wie we zijn – dat we dat los moeten laten.’

Zijn boek is helaas niet voorgelezen, dan zou het mooi als oorproef kunnen dienen voor het werk van de meester, want enkele van Murakami’s boeken zijn onlangs voorgelezen. Twee weken geleden bracht Atlas Contact Norwegian Wood uit, voorgelezen door Cees van Ede, en nu volgen de verhalenbundel Eerste persoon enkelvoud, voorgelezen door Huub Dikstaal, en als klapstuk de trilogie 1q84, die is voorgelezen door Johannes Sneekes. Wie nog niet tot de (minstens) zeventien miljoen Murakami-lezers of -luisteraars behoort, kan nu urenlang in de ‘Murakami-tunnel’ (Aaf Brandt Corstius) luisteren en dan wil je er niet snel meer uit, of je daar nu je authentieke zelf tegenkomt of niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden