Theaterrecensie Emma

In deze hartverwarmende productie neemt het personeel afscheid van zijn schoenenfabriek (vier sterren)

Emma door Toneelgroep Maastricht. Beeld Ben van Duin

Ze dragen allemaal solide veiligheidsschoenen, met dikke zolen, stevige teenpunten en kenmerkend rood stiksel. Ze spelen tenslotte tussen ratelende machines op de 60 meter lange betonvloer van ‘hun’ fabriek, Emma Safety Footwear. Het internationaal florerende bedrijf (omzet 22 miljoen euro) verhuist naar een bedrijventerrein in Kerkrade. 

Maar voordat de laatste medewerker het licht uitdoet op de oude locatie in Brunssum, midden in een woonwijk van Treebeek, spelen ze daar nog deze week de voorstelling Emma, een bonte, ontroerende en hartverwarmende locatieproductie van Toneelgroep Maastricht in samenwerking met Festival Cultura Nova, IBA Parkstad en het 100-jarige Fonds voor Sociale Instellingen.

Het bedrijf is namelijk niet zomaar een veiligheidsschoenenfabriek. Emma Safety Shoes komt voort uit de Invalide Werkplaats Mijnwerkers en is nog steeds een florerende sociale werkvoorziening, met arbeidsplaatsen voor honderd mensen ‘met beperking’ (inmiddels aangevuld met ‘regulier’ personeel). Daarom begrijp je waarom het eerste deel van de voorstelling veel informatie verschaft over de 300 productiestappen (schacht, leer, lijm, stiksels, veters) die leiden naar telkens een uniek paar schoenen (tot maat 53). De werknemers, zo wordt meermaals benadrukt, hebben eveneens een eigen bereik en uniek verhaal. Daar moet in alle lagen van Emma aandacht voor zijn en blijven.

Of zoals Koninginmoeder Emma (Michel Sluysmans met kanten rok en gekromde rug) in haar proloog en epiloog zegt: ‘Iedereen leeft onder dezelfde hemel, maar niet iedereen heeft dezelfde horizon.’

Emma door Toneelgroep Maastricht. Beeld Ben van Duin

Regisseur Servé Hermans benut de weerbarstige lengte van het podium optimaal door acteurs meters te laten maken met steekkarretjes, schoonmaakwagentjes en heftrucks, onderwijl vertellend over markante gebeurtenissen uit de Emma-historie. Vijf professionele acteurs vertolken de naar waarheid geschreven monologen, waardoor hun karakters sterk uit de verf komen, zoals van de eeuwig Vrolijke Frans (Louis van Beek), of het meisje (Suzan Seegers) dat sinds een ongeluk kampt met angst voor verandering. Meer dan twintig echte Emma-medewerkers, van directeur tot naaister, spelen de rest van het tableau en vormen een ontroerend hecht collectief, mede door gezongen en geneuriede liederen (soms met spiekbriefje in een vuist).

Hermans heeft naast dit koor nog een grote troef in petto: wanneer medewerker Raimondo na een hartaanval een schoenmakersgraf krijgt trompettert fanfare Harpe Davids Brunssum eerbiedig binnen met stemmige processiemarsmuziek. Later tamboeren ze alle medewerkers naar de uitgang met het mijnwerkerslied Glück Auf! Ook Dansgroep KV De Waggelerre turnt over het beton: goed getrainde dansmariekes, plus één getalenteerde ‘dansmario’. Zoals de pakkende tekst tot stand kwam via een collectief van acteurs, journalisten en fabrieksmedewerkers, zo straalt het theatrale Emma in alles de kracht uit van hartverwarmend, regionaal verbond. Je gunt iedere fabriek die iets te vieren of te betreuren heeft een gelegenheidsvoorstelling als deze.

Emma door Toneelgroep Maastricht. Beeld Ben van Duin

Festival Cultura Nova: Emma door Toneelgroep Maastricht in coproductie met onder meer het Fonds voor Sociale Instellingen en IBA Parkstad, 26/8, Fabriek Emma Safety Shoes, Brunssum. Aldaar t/m 2/9

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.