DocumentaireDe zware jas van Beatrix

In ‘De zware jas van Beatrix’ is te zien hoe activistisch de prinses was

Op 30 april is het veertig jaar geleden dat Beatrix de kroon besteeg. De vierdelige NTR-documentaire De zware jas van Beatrix vertelt haar levensverhaal.

De inhuldiging van koningin Beatrix in de Nieuwe Kerk in Amsterdam op 30 april 1980. Vanavond is het eerste deel van de documentaire ‘De zware jas van Beatrix’ te zien.Beeld Vincent Mentzel

Beatrix is als koningin met pensioen. Ze woont als prinses weer op kasteel Drakensteyn in Baarn, waar ze eerder gelukkige jaren met prins Claus en hun drie jongens beleefde. Als ze tegen de avond voor het raam zit, weet ze het graf van haar overleden, middelste zoon Friso aan de andere zijde van de kasteelmuur. ‘Dan valt er precies een zonnestraal op.’

Zo eindigde journalist Jutta Chorus de in 2018 herziene epiloog van haar Beatrix-biografie Dwars door alle weerstand heen (2013) en zo begint de vierdelige NTR-documentaire De zware jas van Beatrix. Samen met programmamaker Godfried van Run (onder meer Andere tijden) stelt Chorus vast dat het op 30 april 2020 veertig jaar geleden is dat Beatrix de troon besteeg. Reden om van Drakensteyn terug te schakelen naar het nabij gelegen Soestdijk, waar Beatrix in 1938 werd geboren.

Wat volgt is een chronologisch verteld levensverhaal, aan de hand van veel archiefbeelden en zorgvuldig gekozen gesprekspartners. Sommige daarvan figureerden al in Chorus’ boek, zoals de vroegere hofdame Miente Boellaard. Andere zijn nieuw, zoals prinses Benedikte van Denemarken.

Er is voor gekozen de geïnterviewden ook in hun ongemak om over Beatrix te spreken te laten zien. Boellaard vertelt wel over de ‘dolle feesten’ die de nog vrijgezelle Beatrix had, maar geeft liever ‘geen mening’ over haar jeugd. ‘Het is een beetje laveren.’ Want aan het hof geldt: men praat met ons, niet over ons. Alsof de makers willen zeggen: zover zijn wij gekomen, dichterbij kan niet.

De eerste aflevering bestrijkt de periode tot 1980, getypeerd als ‘activistische jaren’. Aan de oorlogsjaren wordt nagenoeg voorbijgegaan, het verhaal begint met de ongelukkige keuze van Beatrix’ ouders voor een schoolopleiding in de Werkplaats van Kees Boeke. Het onderwijs daar is ooit door prinses Margriet getypeerd als ‘naar Bach luisteren op een paardendeken’, terwijl de zusjes wilden leren lezen, rekenen en schrijven. Beatrix had naar eigen zeggen ‘discipline nodig’, pleegde obstructie en vertrok naar een dependance van het Baarnsch Lyceum.

Activistisch was Beatrix ook in haar afwijzing van de door haar moeder geadoreerde ‘gebedsgenezeres’ Greet Hofmans, in een Europese werkgroep, in haar inzet voor het door een aardbeving getroffen Iran, en in haar partnerkeuze: de liefde voor een Duitse man viel slecht in naoorlogs Nederland. Het leidde tot verstoring van de rijtoer op de huwelijksdag.

Met beelden van een reünie van het kabinet-Den Uyl (1973-1977) wordt verteld over de corruptie van prins Bernhard in de Lockheed-affaire. Tot een strafrechtelijke vervolging kwam het niet: dan zou Juliana zijn afgetreden en Beatrix haar niet zijn opgevolgd. Dat weten we uit de Den Uyl-biografie van Anet Bleich en oud-minister Bram Stemerdink vertelt het hier in close-up voor de camera. Op deze ‘puinhopen van pappie’ zou Beatrix haar vormvaste koningschap bouwen.

De zware jas van Beatrix. NPO 2, 20.25 uur. 18 en 25/3, 1 en 8/4.

LEES OOK

Over de Beatrix-biografie van Jutta Chorus schreef de Volkskrant in 2013 lovend. U vindt het artikel hier terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden