In de wildernis is een man pas een man

Kayakken op een woeste rivier, vissen vangen, vuurtje stoken: mannen hebben het leuk in de wilde natuur. Of ze lezen erover.

Beeld Thinkstock

Een man komt pas echt tot leven in de wildernis. Daar staan zijn zintuigen op scherp, biedt hij ontberingen het hoofd, bruist het bloed onstuimig door zijn aderen. In de wildernis hervindt de vervreemde vent zichzelf.

Dat is althans wat het gestage stroompje boeken, films en reclamebeelden suggereert dat cirkelt rond het thema 'de man in de natuur'. Iconisch voorbeeld is Into the Wild, het ware verhaal van de jonge Chris McCandless, in 1996 opgetekend door Jon Krakauer en in 2007 verfilmd door Sean Penn. Twintiger Chris is met hoge cijfers afgestudeerd, maar piekert er niet over om een baan te zoeken. Hij wil leven! Op de bonnefooi trekt hij de natuur in, kayakt op een woeste rivier, slaapt onder de sterrenhemel. Dan vat Chris het plan op om een zomer alleen door te brengen in de echte wildernis, in Alaska. Met op zijn rug een visnet, een geweer en een paar boeken neemt hij zijn intrek in een bus. In zijn dagboek tekent hij op hoe verbonden hij zich voelt met de natuur, hoe zuiver en groots het leven er is. In augustus besluit Chris terug te keren. Maar het stroompje dat hij op de heenweg overstak, is door smeltwater uitgegroeid tot een bulderende rivier. Chris moet terug naar zijn bus, waar hij verzwakt en sterft.

Op het eerste gezicht lijkt Into the Wild een moraliteitsverhaal, een waarschuwing tegen jeugdige overmoed. Maar zo is het bepaald niet ontvangen en zo heeft Sean Penn het ook niet verbeeld. In de film is Chris een aantrekkelijke jongeman die een ontembare fysieke levenslust uitstraalt. Dit maakt hem voor veel jongemannen tot een held; Into the Wild staat boven aan hun lijstje met favoriete films en de bus van Chris is uitgegroeid tot bedevaartsoord.

Het begon allemaal met Walden uit 1854, waarin de Amerikaan Henry David Thoreau beschrijft hoe hij leeft in een zelfgemaakt huisje in de bossen. Zijn sobere, maar intense bestaan spiegelt volgens Thoreau wat er niet deugt aan de maatschappij. Sinds Thoreau is dit romantische motief van de man die zichzelf loutert door de wildernis in te trekken nooit helemaal verdwenen uit de westerse verbeelding. Onlangs pakte de Fransman Sylvain Tesson het op met zijn Zes maanden in de Siberische wouden (2011), waarin hij vertelt wat hij meemaakt in een koud hutje aan het Baikalmeer. Met lef, inventiviteit en veel wodka overleef je het wel, zo valt uit zijn relaas op te maken.

Vooroordeel 5

Of een boek over de natuur, want in de wildernis is een man pas een man.

Oordeel: jawel.

Toegegeven, zo radicaal als McCandless en Tesson zijn de meeste mannen niet. En sommige vrouwen juist weer wel: onze eigen Arita Baaijens doorkruist in haar eentje de Sahara, Mongolië en Siberië. Keiharde sekseverschillen kan ik dus niet claimen. En toch zie ik dit verlangen om je te meten met de natuur vooral als mannending. Mannen zijn dik oververtegenwoordigd in de survivalprogramma's; vooral mannen schrijven zich in voor een cursus bushcraften.

Een man in de wildernis beleeft kennelijk mooie dingen - zonder ons, vrouwen. Dat gegeven roept bij mij een ingewikkelde kluwen aan emoties op. Waaronder voyeurisme: ik wil zien wat daar gebeurt! En jaloezie: ik wil meedoen aan wat kennelijk zo leuk is! En ja, ook ongemak. Want het afschudden van vrouwen lijkt essentieel voor dit mannenplezier.

Vooroordelen over lezende mannen

Geef vader morgen een boek! Of niet, want mannen houden niet van lezen, zeker niet van romans. Dit vooroordeel en andere vindt u hier, net als de andere boekentips van Maxim Hartman. Mocht u het toch nog aandurven een boek voor Vaderdag te kopen.

Gewoonlijk is het stileren van sekseverschil een manier om je extra aantrekkelijk te maken voor het andere geslacht. Op mij heeft zo'n stoere natuurman die uitwerking ook. Heerlijk, die lichamelijke kracht, dat gedoe met vuur, strikken en stokken. Alleen, die stoere man zit nu juist niet op een vrouw te wachten. Het stileren van sekseverschil zonder flirten; dat zijn we niet gewend. Ook hier neemt Chris het voortouw. In de film komt hij een leuk meisje tegen, maar hij trekt liever de wildernis in. Zij zou hem alleen maar ophouden. Dus toedeloe.

Wildernisverhalen slaan aan bij mannen die tabak hebben van een overgereguleerde samenleving waarin ze niet mogen dollen en stoeien. Ik vermoed dat zij vrouwen hun eigen tamheid verwijten. In hun ogen maken wij watjes van hen. Natuurlijk houden de meeste mannen het nog geen twee dagen uit in de wildernis en willen vaders hun kinderen een beschutte plek bieden. Maar de realiteit heeft mensen nog nooit weerhouden van dromen.

De westerse verbeelding kent een hardnekkig wildernismotief waarin mannen dromen van een woest leven waarin zij zich in hun eentje meten met natuurkrachten. En waarin vrouwen dromen van zo'n oerman. Beide seksen zouden hun droom ondergraven door zich met elkaar in te laten. Is dat nu tragisch of komisch?

Leestip van Maxim Hartman

Alexander Trocchi - School voor vrouwen.

'Supergeil boek voor onder het matras. Beter dan porno op internet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden