In de voetsporen van acteurs en regisseurs in het beeldenpark in de Hudson Valley

Waarom biedt grote kunst toch zo'n geschikt filmdecor? De Volkskrant zocht het antwoord in een amazing beeldenpark in de Hudson Valley. Plus 5 andere voorbeelden.

Dev en Francesca uit Masters of None, bij Menashe Kadishmans Suspended (1977) in het Storm King Art Center bij New York.

De camera volgt de man en de vrouw als ze langzaam een heuvel op klimmen. Als ze boven zijn, ontrolt zich voor hen een landschap zonder einde. Groene golvende velden, omringd door bomen met de kleur van vuur, met daarachter de heuvels van de Hudson Valley en hier en daar reusachtige sculpturen, als metalen insecten.

'Holy shit. This is amazing', zegt de man (Dev, gespeeld door Aziz Ansari).

'Wow. Beautiful', zegt de vrouw (Francesca, gespeeld door Alessandra Mastronardi).

Master of None

Precies wat ík dacht toen ik een paar maanden geleden op Netflix naar de prachtige serie Master of None zat te kijken. In de negende aflevering van het tweede seizoen, waarin Dev een groot deel van de tijd bezig is het hart te veroveren van de Italiaanse pastamaakster Francesca, komen ze terecht in een wonderbaarlijk kunstpark, even buiten New York. En terwijl Dev en Francesca op mijn scherm nog door de rode bladeren rollen, vraag ik Google al waar dit is. 'Storm King Art Center' luidt het antwoord. Nooit van gehoord. Maar ik wil erheen.

Ik heb dat vaker met series en films. Ik heb ooit een hele dag in een bus in New Jersey gezeten op zoek naar de locaties van The Sopranos, een spoor dat leidde naar stripclub Satin Dolls, die model stond voor de fictieve Bada Bing. 'Hier sloeg Ralphie zijn hoer dood', zei de gids op de parkeerplaats. We maakten foto's.

En ik heb behoorlijk veel tijd gestoken om in Brooklyn de exacte locatie te vinden vanwaar Sergio Leone de scène draaide uit Once Upon a Time in America die uiteindelijk op de poster zou komen: met de jonge acteurs op de voorgrond en Manhattan Bridge op de achtergrond. (Tip: het is Washington Street.) In Hongkong ging er een middag zitten in de zoektocht naar de snackbar waar Faye Wong en Tony Leung elkaar troffen, hoofdrolspelers uit Chungking Express van Wong Kar-wai.

Je kunt je lievelingsfilms en series natuurlijk zo vaak zien als je wilt, maar een bezoek aan de locatie, al is het maar tijdens een plaspauze langs een snelweg in New Jersey, brengt je echt een onvergetelijke stap dichterbij het fictieve universum. Als je eenmaal op de plek hebt gestaan en over de heuvel hebt gekeken, maakt de film of serie ook deel uit van je eigen biografie. Dichterbij kom je niet.

Tekst gaat verder na de foto.

Alessandra Mastronardi (Francesca) en Aziz Ansari (Dev) in Mater of None.

Toerisme

Een paar maanden na het zien van de bewuste aflevering van Master of None sta ik op een zondagochtend in de Port Authority Bus Terminal op Manhattan, een van de grauwste plekken van de stad. Er heeft zich een flinke rij gevormd voor de bus richting park, dat hier slechts anderhalf uur vandaan ligt. Opvallend veel jonge stelletjes hebben zich geduldig in een wolk van dieseldampen opgesteld om aan de stad te ontsnappen - 47 dollar (40 euro) voor een retourtje, inclusief toegang.

Ik vraag het later in het park: er blijkt zeker sprake van een Master of None-effect. Of de samenstelling van het publiek is veranderd kunnen ze niet zeggen, maar het is drukker geworden sinds de serie op Netflix staat. Vergelijkbaar met het hoogseizoen in oktober, als de bladeren verkleuren. Uiteindelijk rijden twee volle bussen richting Hudson Valley.

Druk is een relatief begrip in het enorme park, dat ligt tussen Storm King Mountain in het oosten en Schunnemunk Mountain in het westen, vlak bij het plaatsje Cornwall aan de rivier de Hudson. De bezoekers waaieren uit over de honderden hectaren en al snel hoor je weinig meer dan de wind in de bomen en het snelstromende water in de Moodna Creek, die het park deels omringt.

Het Storm King Art Center werd in 1960 opgericht door Ralph E. Ogden en zijn schoonzoon H. Peter Stern, die in de buurt goede zaken deden met het familiebedrijf Star Expansion Company, dat schroeven en bouten voor machinebouw vervaardigde.

Ralph Ogden was een kunstverzamelaar met bijzondere belangstelling voor grote buitensculpturen met industriële inslag, gezien de aard van zijn bedrijf niet zo vreemd. In de loop der jaren kochten ze steeds meer land in een gebied dat oorspronkelijk bij het buitenhuis van de familie hoorde. Ze lieten de natuurlijke glooiingen in het landschap kunstmatig ophogen om op die manier schitterende zichtlijnen ('This is amazing!') te creëren en vroegen kunstenaars ter plekke installaties en landschapskunst te maken. Met werk van Alexander Calder, Richard Serra, Henry Moore en Mark Di Suvero en tientallen anderen is Storm King Art Center een van de indrukwekkendste beeldenparken in de wereld.

Waarom zijn we het Storm King Art Center nooit eerder tegengekomen in een film? Aziz Ansari meldde in een interview al dat het productioneel buitengewoon complex is om in de buurt van moderne kunst te draaien. Zolang een kunstenaar nog niet zeventig jaar dood is, moet je, ondanks de toestemming van het park zelf, met iedere kunstenaar of zijn of haar erven contact zoeken om (financiële) overeenstemming te krijgen over het gebruik van het kunstwerk.

Een van de populairste beelden in Storm King is het reusachtige Suspended (1977) van de Israëlische kunstenaar Menashe Kadishman. Van grote afstand ziet het er al uit als een optische illusie, van dichtbij is de evenwichtsact van twee enorme stukken staal nauwelijks te bevatten. En dat maakt het een geschikt fotomomentje.

Storm King Art Center

Hoe kom je het makkelijkst bij het Storm King Art Center? Vanuit New York kun je het beste de ochtendbus nemen vanaf Port Authority Bus Terminal. Coach USA verzorgt de busverbinding. Online tickets (inclusief toegang) zijn te bestellen via stormking.org. Mits op tijd vertrokken, resteren ruim vijf uur om in het park door te brengen.

In de serie laten Dev en Francesca die kans niet voorbijgaan en misschien zien we hier het Master of None-effect in werking. Veel paartjes hebben zich hier opgesteld; veel vrouwen gaan onder het hangende staal staan, om op de plek te zijn waar Francesca een kleine vreugdesprong te maakte.

In de serie lopen ze uiteindelijk in een schitterend shot (strijklicht over de heuvels, felgekleurde bomen, bleekblauwe lucht) langs het Storm King Wavefield, een serie rimpels in het landschap, die tussen 2007 en 2008 werden aangelegd door kunstenaar-architect Maya Lin, ook bekend van het Vietnam Monument in Washington.

Is er een romantischer scène denkbaar? Hoor je niet echt bij elkaar als je hier samen hebt gelopen? Dat lijken op deze middag in het Storm King Art Center veel jonge stellen te denken die in de voetsporen van Dev en Francesca treden. Komen kunst en liefde ergens dichter bij elkaar dan hier?

'I never go to stuff. This is great', zegt Dev.


Andere memorabele museale scènes (in films & series)

Het Rijksmuseum in Sense8, seizoen 2 (2017). Een serie van Lana en Lilly Wachowski.

Het tweede seizoen van deze cosmopolitische Netflixserie over 'sensates' (mensen die mentaal 'gekoppeld' zijn) speelde zich deels in Amsterdam af. Een van de grote scènes van het seizoen werd pal voor de Nachtwacht opgenomen, waarbij het schilderij handig in een stukje expositie wordt betrokken. 'Our senses are evolving', zegt een van de hoofdpersonen, want in Rembrandts tijd keek men heel anders tegen het werk van de meester aan. Fraaie close-ups van het schilderij, en uit een ooghoek zien we ook nog even de portretten van het duo Marten & Oopjen, die daar in de zomer van 2016 drie maanden hingen. Volgt een dubbele moord, een vechtpartij met een aantal toesnellende Amsterdamse agenten en een ontsnapping. Daar kan het Louvre (The Da Vinci Code) nog een puntje aan zuigen.

Het Art Institute of Chicago in Ferris Bueller's Day Off (1986). Regie: John Hughes.

'Life moves pretty fast', zegt scholier Ferris Bueller (Matthew Broderick), voordat hij ons meeneemt op een fantastische spijbelsessie in deze klassieker van John Hughes. 'If you don't stop and look around once in a while, you could miss it.'

En waarom dan geen museum bezocht? In dit geval het Art Institute of Chicago, waar Hughes een uitgebreide ode aan de meesterwerken aan de muur inlast. Ferris en zijn meisje kussen voor America Windows van Marc Chagall. En Ferris' introverte vriend Cameron lijkt gehypnotiseerd door Dimanche d'été a la Grande Jatte van Georges Seurat, waarbij Hughes steeds verder inzoomt op het gezicht van het kleine meisje, centraal in het schilderij. Totdat haar gezicht verdwijnt in de puntjes.

Guggenheim Museum in Manhattan (1979) en Berkeley Art Museum in Play It Again, Sam (1972). Scenario: Woody Allen.

Geen filmmaker die zijn personages vaker en langer liet rondlopen in musea dan Woody Allen, de ideale locatie immers om pretenties door te prikken. En vrouwen op te pikken. Twee scènes springen eruit in het immense oeuvre; in beide speelt Diane Keaton een rol. In Manhattan komt Allen (als Isaac Davids) kunstsnob Diane Keaton tegen in het Guggenheim. 'Jij vond de stalen kubus briljant?', roept hij ongelovig. Ja, zegt ze, ik vond hem 'erg tekstueel, met een geweldig soort van negatief vermogen, perfect geïntegreerd. De rest was rotzooi.' Tot zover de moderne kunst.

In Play It Again, Sam probeert hij op aandringen van zijn vriendin (alweer Keaton) een meisje op te pikken in het Berkeley Art Museum in Berkeley, Californië. Ze zien een jonge vrouw in gedachten verzonken voor een Jackson Pollock staan. Allen benadert haar. 'Wat zegt het werk je?' Volgt de beroemde monoloog over 'the negativeness of the universe', de 'lonely emptiness of existence' en natuurlijk de 'useless bleak straitjacket in a black absurd cosmos'. Afgesloten met de vraag van Allen: 'Wat doe je zaterdagavond?' Zelfmoord, zegt ze. 'En vrijdagavond?', vraagt Allen.

De Hermitage in Sint Petersburg in Russian Ark (2002). Regie: Alexander Sokoerov.

Een van de grootste musea in de wereld ging een dag dicht om deze wonderbaarlijke cinematografische stunt van Alexander Sokoerov mogelijk te maken. Een 96 minuten durende film die in één shot werd opgenomen, waarbij 2.000 acteurs in 33 zalen fragmenten uit de Russische geschiedenis spelen. En passant komen we ook drie live spelende orkesten tegen. Terwijl de camera door het gebouw (voorheen het Winterpaleis van de tsaar) en de geschiedenis wervelt, zien we een fractie van de drie miljoen kunstvoorwerpen die het museum in huis heeft. Naar verluidt was de vierde take raak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden