Boeken

In de verhalen van Jens Christian Grøndahl blijft veel ongezegd ★★★☆☆

Vakkundig schrijft Jens Christian Grøndahl over rouw, liefde en verlies. In zijn verhalen weet hij een hele wereld op te roepen. Soms schiet de Deense schrijver door en gaat de literaire techniek als een trucje voelen.

Jens Christian Grøndahl Beeld Getty
Jens Christian GrøndahlBeeld Getty

Dagen als gras van de ook in Nederland succesvolle Deense schrijver Jens Christian Grøndahl (Portret van een man, Vaak ben ik gelukkig) is een bundel van zes verhalen. Die zijn elk apart rijk genoeg om ze, zoals de uitgever doet, kleine romans te kunnen noemen – ze zijn onderverdeeld in hoofdstukjes en beslaan meestal langere periodes van iemands leven, zoals het titelverhaal, waarin de jeugd van een oudere man beschreven wordt die zich op Jutland aan het einde van de Tweede Wereldoorlog over een Duitse soldaat ontfermt, of het verhaal over het liefdesleven van een oudere actrice.

Grøndahl is een specialist in het weemoedig terugblikken op relaties en beslissende keuzes in mensenlevens en hij doet dat ook hier. Mooi beschrijft hij bijvoorbeeld hoe een huwelijk uit elkaar valt, terwijl de partners toch nog veel om elkaar geven, of het precieze moment waarop een vrouw beseft dat de relatie met haar vriend geen toekomst heeft.

Grøndahl weet knap in kort bestek – het langste verhaal telt 88 pagina’s, het kortste maar 36 – steeds een hele wereld op te roepen, waarin veel ongezegd blijft. De verhalen hebben geen nauw verband, al is in de meeste sprake van verlies, door een scheiding of de dood van een partner of een ouder.

Van een afstandje

Wie verhalen bundelt, dwingt de lezer als vanzelf tot vergelijken. Dan valt op dat het vaak niet makkelijk is mee te leven met de hoofdpersonen. Grøndahl lijkt dat bewust na te streven door te kiezen voor vertellers die niet al te dicht bij hen staan. In het titelverhaal is het bijvoorbeeld de huisarts die vastlegt wat zijn inmiddels bejaarde patiënt hem heeft verteld over de belevenissen in zijn jeugd. Het verhaal van de oudere actrice wordt verteld door een schrijver die haar niet persoonlijk kende tot hij door haar werd uitgenodigd. Kennelijk, concludeert hij na haar overlijden, met de bedoeling dat hij haar verhaal zou optekenen.

Die vertellers zijn zo onnadrukkelijk aanwezig dat je kunt vergeten wie aan het woord is, terwijl je toch het gevoel houdt dat je de hoofdpersonen van een afstandje beziet en ze niet intiem leert kennen. Het is een aanpak die als het lukt niet stoort, maar soms doorschiet naar het te onpersoonlijke, naar hoofdpersonen die je eigenlijk niet voldoende interesseren. Zoals, opnieuw, de oudere actrice wier verhaal de vakman Grøndahl heus vlot opschrijft, maar zonder dat je erdoor wordt geraakt.

Opvallen doet ook de manier waarop Grøndahl de spanning opbouwt door zijn vertellers nogal expliciet te laten verwijzen naar iets dat de lezer nog niet weet maar later wel zal horen, met zinnen als ‘Ik schrijf dit onder omstandigheden die niemand kon voorzien, ook Silvia niet’, of, in een ander verhaal, ‘Over drie maanden breekt de hel los (…). Maar nu is het nog rustig en zomer.’ Het is techniek, maar als je die veel achter elkaar tegenkomt, gaat het voelen als een trucje.

Het meest geslaagde verhaal is het langste, ‘Villa Ada’. Daarin vertelt een vader hoe zijn 15-jarige zoon ineens van huis (in Rome) weggelopen is, naar later blijkt om migranten te helpen in het stadspark Villa Ada. Dat zet een keten aan gebeurtenissen in gang die ook tot het einde leidt van het huwelijk van de Deense vader en zijn Italiaanse vrouw. In dit verhaal lukt het Grøndahl goed de desintegratie van het huwelijk te beschrijven, de angst van de ouders om hun zoon, en hun liefde voor hem en, ondanks alles, voor elkaar.

Jens Christian Grøndahl: Dagen als gras. Uit het Deens vertaald door Femke Muller. Meulenhoff; 360 pagina’s; € 22,99.

null Beeld Meulenhoff
Beeld Meulenhoff
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden