InterviewPaula van der Oest

‘In de opwinding van de lege stad móést ik gewoon schrijven’

Regisseur Paula van der Oest ( 56 ) is eigenlijk wel klaar met de drie zoenen. Haar nieuwe film Love in a Bottle laat zien dat liefde ook (even) zonder aanraking kan.

Paula van der Oest Beeld Frank Ruiter
Paula van der OestBeeld Frank Ruiter

Coronamoe of zin in een lockdownfilm?

‘Ik heb Love in a Bottle nooit gezien als lockdownfilm, maar als liefdesfilm. Alle genre-elementen zitten erin: de eerste ontmoeting, de eerste kus. Alleen ontmoeten Lucky en Miles elkaar op het vliegveld vlak voor de lockdown, daarna zit zij vast in Amsterdam en hij in Londen. Ze kunnen elkaar alleen virtueel leren kennen.

‘Of mensen zin hebben in coronagerelateerde films nu ze uit een lockdown komen? Ik denk dat iedereen is murw geslagen door alle theorieën rondom corona, door discussies over mondkapjes en vaccinaties. Maar een goede horrorfilm rondom een uitbraak gaan mensen gewoon weer kijken.

‘Grappig: als je met de omroep praat, krijg je vaak te horen dat je de pandemie beter kunt weglaten uit je scripts, omdat die zal voorbijgaan. Dat fascineert me. Misschien ís alles in september weer normaal, maar covid maakt nu al zo lang deel uit van ons leven. Als je zo redeneert, zal dat niet zichtbaar zijn in films en series. Wonderlijk, toch?’

Coronabezinning of stug doorwerken?

‘Mijn pas op de plaats duurde ongeveer twee weken. Met mijn vriend wandelde ik veel door Amsterdam. De oude stad, de Wallen: alles verlaten. Sensationeel. De wereld was tot stilstand gekomen, alles leek anders. En in die opwinding móést ik gewoon schrijven.

‘Toen ik Love in a Bottle bedacht, heb ik meteen twee bevriende acteurs benaderd, Hannah Hoekstra en James Floyd. Ik schreef met hen in gedachten, zij kwamen met feedback en zo ontstond het script. Aanvankelijk dacht ik het met twee telefoons te filmen, als tussendoortje. Maar toen kwam het Nederlands Filmfonds met Lockdown Cinema (een steunmaatregel voor plannen die de beperkingen zouden gebruiken als kracht, red.). Dat was het moment dat we besloten er een echte film van te maken. We regelden camera’s, benaderden filmstudenten om mee te doen. Zo groeide het uit.’

Elkaar leren kennen zonder of met aanraken?

‘Zonder is eigenlijk wel leuk, dan moet je al je andere zintuigen gebruiken. Ik geloof dat ik tot de mensen behoor die het straks wel fijn vindt dat we niet meer iedereen drie zoenen hoeven te geven. Eerst een poosje naar iemand kijken is een leuk vooruitzicht.’

Liefdesfilm of relatiefilm?

‘Ik heb veel films over relaties gemaakt, maar voor nu, voor dit jaar, kies ik de liefdesfilm. Omdat ik zelf verliefd ben? Ja. Het was niet de reden dat ik dit maakte, maar het hielp wel bij het schrijven. Mijn nieuwe relatie begon net voor corona, dus we waren niet zoals Lucky en Miles noodgedwongen van elkaar gescheiden. Maar wat je normaal doet aan het begin van een relatie, vrienden voorstellen, dat soort dingen, dat ging niet. We waren veel met zijn tweeën. Een bijzonder begin.’

Intieme gesprekken of een vliegtuigcrash?

‘Ik ben beter in intieme gesprekken. Ik houd ervan daarin allerlei psychologische onderstromen te creëren. De massascènes die ik schreef voor De slag om de Schelde zijn vooral beschrijvingen van gebeurtenissen, daarvan gaat mijn fantasie niet per se op de loop. Als ik op een terras zit, luister ik gesprekken af en probeer ik te bedenken in wat voor situatie mensen zich bevinden. Het idee dat daar straks iemand met een granaat gaat staan en iedereen gaat rennen, vind ik minder inspirerend.’

Een budget van 320 duizend euro of 14 miljoen?

‘Dan ga ik voor de 14 miljoen! Bij De slag om de Schelde zag ik hoe Matthijs van Heijningen jr. groot kon denken en alles vertaalde naar beeld. Ik zou graag eens zo visueel willen vertellen als hij kon doen. Maar in Nederland heb je bij bijvoorbeeld een televisieserie alleen geld, en daarmee tijd, voor de basics. De dialoog en verhaallijn moeten staan, de visuele laag sneuvelt. Echt out of the box denken lukt niet als je in zes dagen een aflevering moet draaien.

‘Beperkingen kunnen ook inspireren. Bij Love in a Bottle hebben we gezocht naar wat we met die 320 duizend euro konden doen. We hebben gespeeld met tekstberichtjes, split screen en beeldvullende momenten. De bedoeling was dat de kijker steeds meer zou vergeten dat hij in Londen zit, en zij in Amsterdam.’

Paula van der Oest Beeld Frank Ruiter
Paula van der OestBeeld Frank Ruiter

Seks of slagveld?

‘Seksscènes vind ik eigenlijk vervelend om te regisseren; het is te intiem. Al spelen acteurs iemand anders, ze moeten veel van zichzelf laten zien. Maar in het geval van Love in a Bottle vond ik het juist leuk, omdat Lucky en Miles niet fysiek bij elkaar waren en het vooral met woorden moesten doen.

‘Vond jij het daardoor juist intiemer dan veel andere seksscènes? Misschien ook omdat de hele spanningsboog van de film in die ene scène zit. In Love in a Bottle zijn twee mensen elkaar langzaam aan het ontdekken. Eigenlijk gaat die seksscène over hoeveel je van jezelf durft te tonen aan een ander. Dat het superspannend is komt natuurlijk omdat het allemaal suggestie is. Geslachtsdelen tonen zou vreselijk zijn, ga daarvoor maar naar Pornhub.’

De Britse of de Nederlandse filmindustrie?

‘Toch de Nederlandse. We zijn een stel anarchisten hier. Omdat we werken met kleinere budgetten en veel moeten improviseren is het op de set ook energieker en vrolijker. In Engeland is het veel hiërarchischer; mensen zijn er bang voor meerderen, zeggen ja als ze nee bedoelen. Bij de thriller die ik regisseerde, Bay of Silence, besloot de producent de montage nog eens over te doen. Dan trek ik mijn handen er verder van af en doe ik wat ik nog contractueel moet doen. Ik voel daar niet zo veel bij, hoor. Als films een soort kinderen zijn, is deze onttrokken aan het ouderlijk gezag en opgevoed door iemand anders, zo zie ik dat. Ik vind het niet zo’n leuk kind geworden, maar goed.

‘In het Verenigd Koninkrijk moet je exact weten wat je wilt, want er staan soms getalenteerdere mensen te trappelen om het van je over te nemen. Toen ik The Split ging regisseren, moest ik een hele dag mijn visie presenteren, show and tell heet dat. Dat zouden we in Nederland ook moeten overnemen, in plaats van maar wat te doen. Film en series serieus nemen als kunstvorm, daar zijn ze in Engeland dan weer een stuk beter in.’

Mata Hari of Lucia de B.?

‘O! Daarmee vraag je me welk kind me het liefst is! Lucia de B. heb ik gedragen en gebaard, dus daar houd ik zielsveel van. En Mata Hari, de film waaraan ik nu als regisseur werk, is een zeven weken oude foetus die ik nog niet zo goed ken, maar dat zou een geweldig mens kunnen worden.

‘Ik heb zo’n zin om haar verhaal te vertellen, omdat het altijd door mannen of met een male gaze is verteld, met een hoog oelalagehalte. In de biografie van Jan Brokken komt ze mooi naar voren als een vrouw die behoorlijk haar eigen gang ging en haar seksualiteit wist in te zetten. Dat konden mannen niet aan, daarom is ze genadeloos geëxecuteerd, suggereert hij, want echt spioneren deed ze niet.

‘Ik hoorde laatst twee mensen praten over Mata Hari, het songfestivalliedje van Azerbeidzjan, en toen zei een van hen: ‘Dat gaat toch over dat hoertje?’ Zo zit het dus blijkbaar bij mensen in hun hoofd. Dat was bij Lucia ook zo, trouwens - ‘die vrouw die al die moorden heeft gepleegd.’ Ik vind het wel tijd om daar iets aan te doen. Met mijn film wil ik Mata Hari tot een icoon maken voor alle vrouwen. Het is nogal een ambitieus project.’

Female gaze of one of the guys?

‘Ik was altijd one of the guys. Omdat ik dacht: in de filmindustrie moet je sterk zijn. Niet janken op de set. Nog steeds denk ik dat dat handig is, maar kwetsbaarheid laten zien is niet verkeerd. Even stoppen als je er niet uit komt, twijfelen: het zorgt ervoor dat je ook niet keihard tegenover elkaar komt te staan. Dingen die als slap worden gezien in deze competitieve wereld ben ik gaan waarderen.

‘Ik kies voor de female gaze dus. Maar dat maakt mij nog geen liefhebber van clubjes van vrouwen die elkaar allemaal zo goed begrijpen. Een vrouwelijke blik kan juist heel stoer zijn. Kijk naar de nieuwe HBO-serie Mare of Easttown, een groot voorbeeld voor mij. Juist een combinatie van zogenaamde vrouwelijke en mannelijke energie vind ik interessant.’

Love in a Bottle is vanaf 24/6 te zien in de bioscoop. De Slag om de Schelde is nu te zien.

Paula van der Oest

1965 Geboren in Laag-Soeren

1996 De nieuwe moeder

1998 De Trip van Teetje

2001 Zus & Zo

2002 Moonlight

2004 Verborgen Gebreken

2008 Tiramisu

2014 Lucia de B

2016 Tonio

2018 The Split

2020 De slag om de Schelde (scenario)

2020 Love in a Bottle

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden