mode

In de opmars van body positivity en plussize mode lijkt de grote mán een beetje vergeten te worden. Hoe zit dat?

null Beeld  Anna Boulogne
Beeld Anna Boulogne

Modemerken focussen zich tegenwoordig met succes en plezier op grote maten. Althans: voor vrouwen. Grotematenmode voor mannen blijft een niche, al zit er beweging in de zaak.

Het was eigenlijk stom toeval, dat AJ Buitendijk (35) met zijn 125 kilo model is geworden. Hij ging mee met een vriendin die als model was geboekt voor een grotematenshoot van Wehkamp. Het mannelijke model paste niet in de broek die hij aan moest, waarna de stylist van dienst de brede, knappe Buitendijk in de smiezen kreeg. De broek zat hem wél als gegoten en hop, daar stond hij al, voor de camera.

AJ Buitendijk Beeld Sjak van Hoof
AJ BuitendijkBeeld Sjak van Hoof

Binnen een maand had hij getekend bij het Amsterdamse Euromodel, later volgden prestigieuze Duitse, Britse en Spaanse modellenbureaus. Inmiddels heeft hij gewerkt voor Zalando, Asos, Lee, het Duitse Otto en het Noorse DressmanXL. Buitendijk, die voorheen in de horeca werkte, kon fulltime aan de slag als model. Tot corona, toen kon hij als Nederlander niet meer in het buitenland poseren. Hij ging werken in de zorg en als hovenier. Tijdens de lockdowns begon hij wat meer te eten, kwam aan, viel door gezonder te leven weer 20 kilo af en wacht nu topfit tot de opdrachten weer gaan aantrekken. Komt vast goed, Buitendijk is een van de héél weinige ‘big & tall’ modellen van Nederland. Zoals zijn boeker Sheila Barends zegt: ‘Mooie grote mannen zijn moeilijk te vinden. We zijn altijd op zoek. Want al is er in Nederland weinig werk voor ze, in het buitenland is dat er volop.’

Het eerste wat opvalt als je je verdiept in grotematenmode voor mannen: er gebeurt in Nederland niet zo gek veel. Modieuze kleding boven de XXL is in stenen winkels amper te vinden. Naar überhaupt kleding boven de XXL is het lang zoeken geblazen. Zaken die zich specialiseren in grote herenmaten zitten zelden op A-locaties in grote steden. Dat heeft een reden: ‘Het belangrijkst voor ons is dat we in de buurt van een parkeergarage zitten’, zegt Freek Attema van Allsize in Amersfoort, dat kleding tot maat 10XL verkoopt. ‘We kunnen onze klanten niet verplichten om de hele stad door te sjouwen.’

Gouden greep

Dat Attema en zijn zakenpartner Hans de Geus in de grotematenkleding terechtkwamen is eigenlijk óók stom toeval. Ze hadden een agentuur voor tienermode en werden twintig jaar geleden via de Deense ambassade benaderd of ze agent wilden worden van het Deense grotematenmerk Allsize. Ze zagen mogelijkheden, want er was weinig tot geen concurrentie op dat vlak. Het bleek een gouden greep. Inmiddels heeft Allsize verkooppunten in het hele land, een goedlopende webshop, een stenen winkel met XL paskamers en klanten die vanuit de Waddeneilanden of Maastricht helemaal naar Amersfoort komen. Niet dat de zaak de hele dag vol staat met Friezen en Limburgers, dat zeker niet. Maar als er klanten zijn, kopen ze vaak heel veel in één keer, blij dat ze eindelijk iets hebben gevonden wat wél past. Een spijkerbroek met stretch bijvoorbeeld, een royale polo, een groot colbert of een setje wielerkleding, want die verkopen ze ook. Net als joggingbroeken, maar, zegt Attema, ‘die worden vooral verkocht om op de bank te dragen’.

null Beeld Anna Boulogne
Beeld Anna Boulogne

Wat ook opvalt als je je verdiept in mannenmode: een speciaalzaak moet héél veel maten hebben van elk kledingstuk. Waar doorsnee kledingzaken volstaan met S, M, L en XL, gaat een grotematenzaak van XL (die meestal veel groter is dan de XL in reguliere boetieks) tot soms wel 10XL. Om een idee te krijgen: een shirt van 10XL in de lengte neergelegd bedekt de helft van een zespersoonseettafel en valt dan nog over de randen. 3XL is ongeveer herenmaat 62, 6 XL gaat richting confectiemaat 70. Denk niet dat een 10XL een simpelweg tien keer stapsgewijs en lineair vergrootte XL is.

‘Mannen groeien niet bij de schouders en niet in de lengte’, zegt Attema. ‘Het is vooral de buik die groeit. En de ene buik is de andere niet. Je hebt de ouderemannenbuik, die begint onder het middenrif, en de zware hangbuik, die over de broekband heen zakt. Rest nog de vraag of de man de broek onder de buik op heuphoogte wil dragen, zoals in Nederland meest gebruikelijk is, of juist over de buik op taillehoogte, zoals de Amerikanen vaak doen. We hebben de keus tussen broeken met een verlaagde voorkant voor de eerste categorie, en extra ruime tailles voor de tweede.’

Wat shirts betreft, is de keuze al gemaakt: vanaf maat 4XL worden de voorpanden langer zodat ze over de buik passen en gelijk eindigen met het achterpand.

Passen en meten

Grote mannen kleden is een kwestie van goed passen en meten, weet ook de man achter het Nederlandse T-shirtmerk Alca Fashion, genoemd naar een stoer zeevogeltje dat strak in z’n verenpak zit. Ruim vijf jaar geleden constateerde de Apeldoorner Jaap Krijgsman na een rondje klikken op internet dat er geen basic shirts te vinden waren voor mannen met een grote maat. En dat terwijl, zo had hij uitgevogeld, in Europa 43 miljoen mannen rondlopen met overgewicht, en in Amerika nog eens een vergelijkbaar aantal. Hij liet een hele zwik grote shirts maken, nodigde wat forse heren uit om ze te passen en zag toen dat het allemaal voor geen meter zat: de pasvorm van een aardappelzak met een gat erin. Hij riep hulp in van een coupeuse, klopte ook aan bij de Technische Universiteit in Delft en kwam erachter dat de omvang van de buik allesbepalend is voor de pasvorm. Toen de patronen na lang schaven klopten als een bus, vroeg hij designrecht aan.

null Beeld  Anna Boulogne
Beeld Anna Boulogne

Nu werkt Alca met buikomvangstabellen die lopen van 113 tot 174 centimeter. De shirts zien er op de hanger raar scheef uit, maar eenmaal op een rond lijf gedragen passen ze als een handschoen en maken ze zelfs optisch slanker. ‘Dat levert mooie verhalen op’, zegt Krijgsman. ‘De een zegt: ik lijk er fierder van, en word eindelijk weer eens aangekeken door vrouwen. Sommige echtgenotes zeggen: Kees had nooit zin om te winkelen en wilde niks nieuws aan, maar nu wil Kees zijn nieuwe shirt niet meer uit!’ Dat smaakt naar meer, vandaar dat Alca plannen maakt om ook sweaters, vesten en hoodies uit te brengen. Ook nieuw in de collectie: aangepaste boxershorts, want mannen met een hangbuik hebben vaak last van irritatie door omklappende broekbanden. En wie z’n onderbroeken om die reden liever laag draagt, krijgt bij het bukken al snel een bouwvakkersdecolleté. Appeltje-eitje: de Alca-boxers hebben een verhoogde achterkant en een verlaagde voorkant. De eerste levering was binnen een week uitverkocht.

Nou ja, zo simpel kan het zijn. Voor wie net als koningin Máxima en Jaap Krijgsman denkt in mogelijkheden is de grotematenmannenbranche een grenzeloze speeltuin. Waar altijd wel een oplossing voorhanden is. Toen ze er bij Alca Fashion achter kwamen dat er amper big & tall-modellen waren in Nederland, organiseerden ze zelf een modellenwedstrijd voor zware mannen, in de Kuip in Rotterdam, onder leiding van de gezette voetbalanalist Jan Boskamp. Er kwamen 150 deelnemers opdagen. ‘Gewoon, mannen van de straat met een maatje meer, die daar trots op zijn’, zegt Krijgsman. ‘We hebben vreselijk veel lol gehad. En de winnaars poseren nu op onze website.’

Niet per se chic

Een reuze sympathiek idee en een mooi verhaal bovendien, maar tegelijkertijd laat deze anekdote ook zien dat de Nederlandse grotematenmannenkleding in een bepaalde hoek zit: die van voetbalstadions, van trots op je bierpens, goed gereedschap onder een afdak, van lachen en dollen en laat maar lekker hangen. Weinig ambitieus en niet per se chic. Wie nadenkt over voorname zware mannen in Nederland komt waarschijnlijk niet veel verder dan Ton Elias, Hubert Bruls en A.F.Th. van der Heijden. Sjuul Paradijs en Marc van der Linden wáren van formaat maar zijn inmiddels flink afgevallen, Ischa Meijer en Theo van Gogh zijn niet meer onder ons. De bekendste zware mannen zitten in wat frivolere categorieën: de smulpapen (Herman den Blijker, Robèrt van Beckhoven), volkszangers (André Hazes sr, Django Wagner, Peter Beense en Frans Duijts voordat hij 39 kilo afviel) en realitysterren (Terror Jaap ‘Gouden Kooi’ Amesz, Gerrie ‘Tokkie’ Ruijmgaart en Peter ‘Massa is Kassa’ Gillis). Grote maten associëren we niet direct met deftig of intellectueel. Niet met jong, snel en wild. En niet met cool of sexy.

‘Als je dik bent, word je als een bepaald type neergezet’, zegt ook model AJ Buitendijk, die een paar jaar terug nog 170 kilo woog. ‘Mensen zien je als grappig en gezellig, altijd in voor een hapje en een drankje. Ondertussen voelde ik me niet begeerd, en was ik enorm bewust van mijn omvang. Om anderen vóór te zijn ging ik er zelf maar grapjes over maken. Ondertussen raakte ik buiten adem van traplopen, was ik bang voor hartaandoeningen en diabetes. Als ik wat uit een keukenkastje pakte, werd mijn T-shirt meteen een naveltruitje. Passende kleren vinden was een crime: ik kon alleen maar van die typische plussize kleding kopen. ‘Tijdloos’ en volwassen, niks waarin ik met de mode mee kon doen. Als twintiger wil je zoiets niet aan, maar gewone winkels zijn geen optie. Het is reuze frustrerend om te shoppen als niks past, en je zelfs te groot bent voor het kleedhokje.

‘Troosteten, schuldgevoel, een neerwaartse spiraal: ik weet er alles van. Maar wie blijft hangen in dat patroon doet zichzelf tekort. Uiteindelijk heb ik besloten om af te vallen. Kijk, heel smal zal ik nooit worden, ik ben een grote vent en kom snel aan, maar nu ik fit ben, gaat de spiraal weer opwaarts. Ik weet door mijn werk welke mooie kleren wél passen en durf nu in mijn onderbroek op de set te staan bij een kledingwissel. En ik zie dat langzaam maar zeker steeds meer merken snappen dat ook grote kerels leuke kleren willen.’

Minder schraal

In ons land is Buitendijk zo’n beetje het enige modieuze big & tall-boegbeeld, maar in het buitenland is het minder schraal gesteld. Er zijn niet alleen veel meer merken en (web)winkels, maar ook bladen, community’s, vloggers en talloze Instagramaccounts. Wie op hashtags als #bigandtallfashion, #plusmalefashion, #menofsize en ⁣#brawnmodel zoekt, vindt een mer à boire aan stijlvolle kingsize-kerels. Ook op de catwalk, waar de plussize-vrouwen al een aantal seizoenen furore maken, is in oktober 2020 de eerste plussizeman gespot: bij de show van Rihanna’s merk Fenty liep 2XL-model Steven Green mee, in een boxer. In The Guardian vertelde hij dat-ie zo’n beetje elke mogelijke reactie had gekregen: ‘Goed, slecht, hatelijk, humoristisch en vulgair. Maar het merendeel was liefde. Een overweldigende hoeveelheid liefde.’

Over liefde gesproken: zeer recent onderzoek van internationale koppelsite Dating.com wees uit dat 75 procent van de ondervraagden zich meer aangetrokken voelt tot een rond mannenlijf dan een gespierde torso. Liever een ‘dad bod’ dus dan een sixpack. Goed nieuws voor alle mannen met een lockdownbuikje. Kwestie van tijd eer de bodypositivitytrend ook voor mannen aanslaat. Slimme kledingmerken doen daar nu al hun voordeel mee.

Dit zijn de cijfers

Of er sprake is van coronakilo’s door de tweede lockdown en hoeveel, dat heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek nog niet gemeten. De meest recente CBS-cijfers gaan over 2020 en laten zien dat de gewichtstoename de laatste jaren juist stabiliseert. Afgezet tegen de cijfers van begin jaren tachtig is er wel een groot verschil: in 1981 had 30,2 procent van de Nederlandse mannen overgewicht*, waarvan 3,2 procent ernstig**. In 2020 waren die cijfers respectievelijk 47,2 en 10,7 procent.

‘De Nederlandse man is tot ongeveer 2000 in de lengte gegroeid, en daarna stabiliseerde dat’, zegt prof. dr. Hein Daanen, hoogleraar inspanningsfysiologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en directeur van Sizing Science, een spin-off van onderzoeksinstituut TNO. ‘In de breedte zijn we na 2010 niet zo gek veel meer gegroeid, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Britten.’ Daanen en zijn team maten duizenden mensen op en onderzochten hoe lichaamsvormen veranderen als de maat toeneemt. ‘Bij de vrouwen gaat het vet op de heupen en bovenbenen zitten, bij mannen rond de buik. Wat ook goed is om te weten voor kledingproducenten: hoe dikker een man is, des te kleiner zijn binnenbeenlengte. Maar dit zijn natuurlijk gemiddelden, elk individu is uniek.’

Wat gemiddelde kledingmaten betreft: de meest recente cijfers van textielbrancheorganisatie Modint dateren uit 2015, toen de meest voorkomende herenmaat 50 was, en de grootst gemeten maat 68. Vijftien jaar eerder was de meest voorkomende maat 48 en de grootst gemeten maat 62. Voor wie geen kaas heeft gegeten van mannenmaten: de helft van de borstomvang in centimeters is de maat. Een man met een borstkas van een meter heeft dus maat 50.

*Overgewicht begint bij een Body Mass Index (makkelijk te bepalen op de site van het Voedingscentrum) van 25 of hoger.

**Ernstig overgewicht of obesitas begint bij een BMI van 30.

Waarheen, waarvoor?

Wie graag speciale grote maten shopt kan daarvoor terecht bij Allsizes.nl en Plusman.nl. Voor casual én werkkleding (van overalls tot horecakleding) is er Bigmensfashion.nl.

Liever reguliere casual merken die ook in grote maten verkrijgbaar zijn? Check dan de collecties of websites van Calvin Klein, Tommy Hilfiger, Lee, Levi’s, Jack & Jones en Tom Tailor.

Op zoek naar preppy kleding? Lacoste, State of Art, Gant, S.Oliver, Paul & Shark zijn ook verkrijgbaar in grote maten.

Grote mannen die van designermerken houden, kunnen hun lol op bij Armani, Polo Ralph Lauren, Boss, Hackett en Joop. Een aantal van deze merken zijn, naast specifieke grotematenmerken, verkrijgbaar bij Bogers herenmode in Roosendaal.

De wat hippere big & tall shopper heeft goede kans van slagen op websites als Asos, Zalando, de extended sizes-sectie van H&M en – tip van AJ Buitendijk – Onebonebrand.com.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden