In de Kalverstraat moet voortaan ook omhoog worden gekeken

Op televisie zag hij eens iemand worstelen met het in de goede volgorde zetten van de Eerste en de Tweede Wereldoorlog....

Piet de Rooy, hoogleraar Nederlandse Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, bedoelt maar: het verleden lijkt voor de meeste mensen ‘verdwenen in het gat van het heden’, en daar mag weleens wat aan gedaan worden.

Vandaar ook dat hij een van de drijvende krachten is (hij zat in de redactieraad voor het inhoudelijke toezicht) achter Verleden van Nederland, een multimediale campagne die geschiedenis onder het grote publiek moet brengen. Zondagavond begint op Nederland 2 een prestigieuze achtdelige serie, gepresenteerd door Charles Groenhuijsen en geïnspireerd op de BBC-serie A History of Britain uit 2000. Scholen krijgen lespakketten uitgedeeld, er verschijnen boeken voor volwassenen (van onder anderen Geert Mak) en kinderen, en tot eind december zijn er activiteiten door het hele land.

De Rooy hoopt dat hiermee een traditie gevestigd zal worden, zo zei hij deze week bij de officiële opening van de campagne.

Op televisie wordt de kijker acht zondagavonden meegenomen naar plekken over de hele wereld die een rol speelden in de vaderlandse geschiedenis van Nederland. Presentator Charles Groenhuijsen begint met zijn voeten in de modderige delta waarop ooit Nederland ontstond. Later vertelt hij op natuurlijke, meeslepende wijze het verhaal vanuit Rome over de strijd tegen de Romeinen, vanuit Manhattan of Djakarta waar Nederlanders in opdracht van de VOC voet aan wal zetten, of vanaf Fort Elmina in Ghana over de slavernij.

Zo’n vijf miljoen euro kostte het gehele project volgens eindredacteur Ireen van Ditshuyzen. Meer dan twee jaar moest de documentairemaakster besteden aan het werven van voldoende geld. Het is bijna gelukt: ‘Ik heb nog een gat van 125 duizend euro open staan.’

Bij de perspresentatie van Verleden van Nederland overheerste naast tevredenheid over het eindresultaat ook bitterheid over de interesse van omroepen.

Eindredacteur Ad van Liempt: ‘Nu slaat de omroep zichzelf op de borst met dit project, maar iets meer bescheidenheid zou wel gepast zijn. Projecten als deze worden in de toekomst vrijwel onmogelijk. De overheid betaalt vrijwel niets meer mee, de omroep hooguit eenderde. Wij zijn tweeënhalf jaar bezig geweest om het resterende geld bijeen te sprokkelen bij externe partijen. Echt om treurig van te worden.’

Vandaar dat de ‘partners’ van de gehele campagne samen een eindeloze rij vormen van provincies, banken, uitgevers en instellingen als Staatsbosbeheer, de ANWB en het VSB-Fonds.

Dit soort geldschieters zal in de toekomst alleen maar noodzakelijker worden, opmerkelijk genoeg dankzij SBS-weerman Piet Paulusma: hij ontving 12 duizend euro van de overheid om zijn weerbericht eenmalig te presenteren vanaf een tennisclub die aan integratiebevordering deed. De ophef daarover leidde ertoe dat de overheid sinds 1 augustus van minister Plasterk geen tv-programma’s meer sponsoren.

Ireen van Ditshuyzen is voor Verleden van Nederland vrijwel bij alle omroepen langs geweest. Op de deelnemende NPS en VPRO na hadden ze geen interesse om deel te nemen aan andere onderdelen van de campagne, en dat verbaast Van Ditshuyzen nog steeds. ‘Waarom zou je een kans laten gaan om hierop in te haken en belangstelling te kweken bij hun kijkers en luisteraars? Maartje van Weegen bijvoorbeeld, die heeft een mooi klassiek muziekprogramma op Radio 4. We hebben haar eindredacteur voorgesteld om op de campagne in te haken door muziek uit verschillende tijdvakken te draaien. Nooit meer iets van vernomen.’

Televisie dreigt een beetje een geïsoleerde wereld te worden die de neiging heeft vooral met zichzelf bezig te zijn, zei ze afgelopen week in haar openingsrede. ‘De kans dat omroepen de voortrekkers zullen zijn in dit soort campagnes acht ik voorlopig niet zo groot.’

Niettemin gelooft ze in de kansen van projecten als deze, ook al zullen sommige historici misschien even moeten wennen aan de vereenvoudiging waartoe het medium tv nu eenmaal dwingt: ‘Televisie is niet goed voor mensen die alleen maar hun gelijk willen halen, al zou je dat niet zeggen als je tv kijkt. Televisie wil liever een goed verhaal, waarbij de kijker ook nog eens een eigen laag kan kiezen en zelf wat kan invullen. Het is die combinatie van dwang tot eenvoud en rijkdom van het beeld die historici in verwarring kan brengen. Maar als ze er eenmaal aan gewend zijn, zouden ze er best eens verslaafd aan kunnen raken.’

Of het allemaal wat zal uitmaken? Presentator Charles Groenhuijsen: ‘Ik heb niet de illusie dat we de kijkers hiermee voorstuwen in de vaart der volkeren. Maar ik hoop wel dat de serie nieuwsgierigheid kan opwekken. Dat mensen in de Kalverstraat niet alleen maar de Blokker, de Febo en de C & A zien, maar ook eens omhoog kijken, de 17de-eeuwse gevels zien en zich eens afvragen wat daar allemaal is gebeurd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden