In de foto's van Ed Jones zien we de zucht van de Grote Leider, die door elke straat raast

Beelvormers onderzoekt hoe een foto ons wereldbeeld bepaalt

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: het dagelijks leven in Noord-Korea.

Mensen in Noord-Korea lopen langs een propagandaposter Foto afp

Vraag iemand wat hij voor zich ziet bij 'Noord-Korea', en je kunt er vergif op innemen dat beelden volgen van grote parades met duizenden militairen, opgesteld met mathematische precisie. Of een foto door het raam van een bus, met op straat een willekeurige passant.

Zulke foto's heeft de Amerikaanse fotograaf Ed Jones ook gemaakt. Maar sinds persbureau AFP in september vorig jaar - dankzij langdurige diplomatie van andere fotografen - een kantoor opende in de hoofdstad Pyongyang, tracht hij meer van het alledaagse leven in zijn lens te vangen.

Dat valt niet mee: de spaarzame westerlingen die toestemming krijgen de heilstaat van de Grote Leider Kim Jong-un te betreden, dienen camera's en andere apparatuur aan grondige inspectie te onderwerpen (zelfs dvd's worden bekeken), ze worden permanent in de gaten gehouden en met besliste hand langs façades geleid. De kunst voor de fotograaf is om buiten de strenge kaders te kijken. En af te drukken.

Dat lijkt Jones meer dan behoorlijk te lukken, al weet je nooit wat je niet ziet. Hand op zijn hart: ook Jones staat tijdens zijn reizen onder permanent toezicht van de staatspolitie, maar hij heeft steeds zelf kunnen bepalen wanneer hij afdrukte, zijn foto's heeft hij nooit hoeven voorleggen voordat hij ze verzond, zei hij onlangs in The Guardian.

Foto afp

Deze twee foto's, twee weken geleden genomen, maken deel uit van een zeer recente serie, sinds deze week onder meer te zien op de website van het Amerikaanse tijdschrift Newsweek. Geen snapshots of verborgen camera's, maar uitgebalanceerde portretten en straatbeelden die hij enkel kon nemen door het vertrouwen te winnen van de geportretteerden en de autoriteiten. Er rijst het beeld uit op van een veelkleurig volk, veel moderner dan de meeste 'gebruikelijke' beelden doen denken. Mensen op kantoor, in de supermarkt, tennissend op een plein, opvallend vaak vervuld met iets als trots. En gekleed in bonte kleuren. Zoals een collega van Jones graag tegen hem mag zeggen: 'Instagramfilters zijn overbodig in een stad als Pyongyang'.

Maar natuurlijk, dat andere Noord-Korea is er ook. Dat zien we hier: het oorlogszuchtige Korea. Of waarschijnlijk moeten we zeggen: we zien de zucht van de Grote Leider, die door elke straat raast.

De eerste foto maakte Jones op een openbaar plein in Pyongyang. Het is er warm, zo heet dat een waaier verkoeling moet brengen. De jongen, of man, bestudeert de potsierlijke beelden van raketten die gelanceerd worden. Hij kijkt ernaar zoals wij ooit, lang geleden, een krant lazen, opgehangen aan de ruit van de plaatselijke sigarenhandel.

Het zijn foto's in een foto. Een compilatie - compositie is een te groot woord - van beelden. De enige baai die (links) te zien is, lijkt op een willekeurig Zuid-Europees kustdorpje waar toeristen romantische, schemerige avonden doorbrengen in restaurantjes. Maar de kabbelende zee is bruut overplakt met beeld van een oprukkende onderzeeër die golven maakt. Zoals alle affiches louter bestaan uit lanceringen en vuurballen. Onderschriften ontbreken en ook dat onderstreept wat het is. Het is raketporno. Alles draait hier om verlustigen. Openlijk verspreid door vermoedelijk de enige die er echt van geniet, de Grote Leider.

De andere foto is niet uit Pyongyang, maar genomen bij een museum in Sinchon, ten zuiden van de hoofdstad. Koreanen lopen de trap op, langs een overduidelijke propagandaposter van het Koreaanse Volksleger. Niemand kijkt naar het bizarre tafereel van de mannen met hun geweren in de lucht. Maar misschien valt het je ook niet meer op wanneer je een leven lang dagelijks geconfronteerd wordt met de ziekelijke bewapeningsobsessie van een paranoïde staatshoofd. Niets nieuws, deze week.

Meer over