Tv-recensie Emma Curvers

In de docu Itzhak is een beperking geen uitdaging die op inspirerende wijze overwonnen moet worden

Dat zie je niet vaak: een internationaal gevierd musicus die tergend traag op een rolstoelplatform uit een busje wordt geladen. Dat is óók het leven van Itzhak Perlman (73), in de documentaire Itzhak over de gevierde Israëlisch-Amerikaanse violist en dirigent (terug te zien via NPO). Perlman, die van filharmonisch orkest naar awarduitreiking vliegt, zit nou eenmaal meestal in een rolstoel. Maar hij is vooral muzikant, echtgenoot, fan van de New York Mets, en het soort man dat graag vaak dezelfde jodenmop vertelt.

Of zijn beperking, die hij overhield aan polio, hem nou begrensde of vooruithielp, ach. Als hij zestig jaar na dato terugblikt op zijn optreden uit 1958, als 13-jarige bij de Amerikaanse talkshow The Ed Sullivan Show, zegt Perlman tegen zijn vrouw Toby: ‘Ik weet niet of het louter om mijn spel ging...’. Toby: ‘Nee, het ging voor Sullivan om die poor little crippled boy. Maar iedere musicus die het hoorde, wist dat het niets met jouw beperking te maken had.’ En dat was dat: Perlman werd wereldberoemd, niet ondanks, of dankzij, maar met zijn beperking. Toen Toby hem voor het eerst Tzigane van Ravel hoorde spelen, was het in elk geval liefde op het eerste gehoor: ze vroeg Perlman ter plekke ten huwelijk.

In Alison Chernicks film wordt Perlmans beperking nergens gebruikt als een uitdaging die op inspirerende wijze overwonnen moet worden – wat in films over mensen met een beperking vaak gebeurt. Het is een feit in het leven van alledag. Dat past in een bredere beweging, waarin mensen met een handicap voorzichtig aan vaker zelf het woord nemen (neem bijvoorbeeld de in april verschenen Netflix-serie Special) en zichzelf niet definiëren door hun beperking.

Rolstoel Roadmovie.

Juist door die nuchtere kijk kan Itzhak ineens confronterend zijn: Perlman die op het vliegveld uitgebreid bevoeld wordt door een beveiligingsbeambte, die hij uit moet leggen dat zijn schoenen niet uit kúnnen, omdat ze vast zitten aan de brace die hij gebruikt om te lopen.

Soortgelijke beproevingen doorstaat ook Mari Sanders in Rolstoel Roadmovie, de driedelige EO-serie die woensdagavond begon. Sanders, die in een rolstoel zit, onderzoekt hoe er in verschillende culturen naar mensen met een beperking wordt gekeken – en hoe rolstoelvriendelijk Europa eigenlijk is. Tussenstand: een sticker en een krul voor Zweden en een vette onvoldoende voor Italië. Sanders loopt vaker vast dan een rolkoffertje op een zandpad: boven aan een trap, op een afgeschreven rolstoellift of een onguur openbaar toilet. En dan improviseren maar.

Je kan het ongemak bijna vastpakken, als Sanders boven aan een Venetiaanse trap strandt. Moet je een man als hij nou doortastend bij zijn lurven vatten en naar beneden sjouwen, zoals een volslagen vreemde besluit te doen? Of moet je het hem juist lekker zelf laten opknappen? Sanders wil dat laatste, maar laat zich de onbeholpen reddingsacties als een volleerd zenmeester aanleunen. Ik zou bijna zeggen: inspirerend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden