In de ban van steriele nepnatuur

De verhouding tussen mens en natuur is bijna overal ter wereld problematisch, maar nergens wordt de natuur zo kortgehouden als in ons polderland....

Geen wonder dat kunstenaars als de Spaanse Lara Almarcegui ons graag een spiegel voorhouden door een braakliggend stukje land te bombarderen tot kunstwerk. Kom maar op wildernis, daagt zij uit, hier is de natuur de baas.

De in Duitsland geboren kunstenaar Florian Göttke is gefascineerd door de verhouding tussen mens en natuur, en dan vooral door de door mensen vormgegeven natuur in dierentuinen en op kinderspeelplaatsen. In Almere, hol van de leeuw als het gaat om geconstrueerde natuur, heeft hij een bescheiden expositie ingericht met foto’s, video en een zelfgebouwd landschap.

Anders dan Almarcegui gaat Göttke zeer omzichtig te werk. Hij besluipt zijn publiek als een detective. Zo toont hij allereerst weinig sensationele, documentaire foto’s van dierentuinen en van kinderspeelplaatsen in de Flevopolder. Zo onnadrukkelijk zijn de foto’s en zo gewend zijn wij aan de nepnatuur van wipkippen en zandbakken, dat je je uiterste best moet doen om de verbazing van Göttke te begrijpen.

Langzaam maar zeker duikt een patroon op, waaruit blijkt dat in speeltuinen inderdaad nogal vaak gebruik wordt gemaakt van beelden uit de natuur. Een heuvel van steen, een klimkoe van plastic, een gevelde boom om op te klauteren.

En ja, vreemd is het wel dat koeien van vlees en bloed nauwelijks nog in de wei staan maar des te meer als klimexemplaar in de speeltuin, dat kinderen niet meer naar het bos toe gaan om in een boom te klimmen, met alle gevaren van dien, maar dat het bos omgehakt en wel naar hun speelwereld toekomt.

Toch dringt de werkelijkheid pas goed door in het landschap dat Göttke vanuit de foto’s heeft gedestilleerd en hier een op een heeft opgetrokken. Gigantische boomstammen zonder wortels met een voet van gips. Bomen zo ideaal en romantisch als in de schilderijen van Caspar David Friedrich, waarbij de takken met moeren en bouten aan de stam zijn geschroefd.

Omringd door deze kunstmatig overeind gehouden reuzen slaat de triestheid toe, waarbij ook de beschilderde doeken hun werk doen. Kijk eens wat jullie mensen de natuur aandoen, murmelen de fluweelzacht geschilderde, muisgrijze bomen met takken als geamputeerde ledematen: jullie maken haar morsdood.

Gelukkig is Göttke niet zwaar op de hand. Zoals hij wordt afgestoten, zo wordt hij ook aangetrokken door de maakbaarheid en de illusie. Naast zijn verminkte, steriele sprookjesbos creëert hij met hetzelfde gemak en met de simpele middelen van gips en camera een landschap met bergen, meren en kloven, nepper dan nep, maar via de televisie bekeken onwaarschijnlijk echt.

Blijkbaar is ook Göttke in de ban geraakt van ons door mensenhanden gemaakte polderland. Maar hij is bovenal een lekker ouwerwetse kunstenaar die de verbeelding koestert en de veelzijdigheid verkiest boven rechtlijnig gelijk.


Almere, Museum De Paviljoens (Odeonstraat 3): t/m 23 oktober; wo za zo 12-17u do vr 12-21u. Tel. 036-5450400 (www.depaviljoens.nl).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden