BEELDVORMERSKinderen in demonstraties

In de Amerikaanse demonstraties lopen kinderen met diepe ernst in de ogen

Gianna Floyd, George Floyds zesjarige dochter, komt amper boven de katheder uit.Beeld Nicholas Pfosi / Reuters

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: kinderen in demonstraties.

Maandenlang was in het ­wereld­nieuws nog maar één kwestie dominant: het coronavirus. Zoals dit weekend is te lezen, worden jongeren volop ­geraakt door de pandemie. Niet zozeer rechtstreeks – hun gezondheidsrisico’s zijn doorgaans beperkt – maar wel in economische zin en in de mate waarin levensgeluk hun ten deel zal vallen: hun toekomstperspectieven zijn onzeker, ze lopen leerachterstanden op, ­ouders worden werkloos, met alle mogelijke drama’s van dien.

Ook bij jonge kinderen moet de covid-19-crisis erin hakken. Niet naar school, of alleen onder strenge voorwaarden. Wel een mondkapje dat de adem belemmert, of geen. Geen bezoek aan opa en oma, geen laatste afscheid mochten die overlijden. Dag in dag uit de corrigerende blik van je ouders. En steeds, als je daar ­gevoelig voor bent, die wurgende, onzichtbare dreiging van een ­dodelijke ziekte die rondwaart.

Niets leek covid-19 te kunnen overtreffen. En toen werd George Floyd gewurgd in Minneapolis. En bleek dat het leven voor zijn zesjarige dochter Gianna Floyd nog veel meer ellende in petto had dan alleen dat virus. Opeens kreeg zij te horen dat haar vader nooit meer zou thuiskomen. Dat een witte agent met zijn knie op zijn hals was gaan drukken, 8 minuten en 46 seconden lang, zodat papa langzaam stikte, en het ­roepen om zijn mama in ademnood werd gesmoord.

Beeld AP

Dinsdag vond Gianna zichzelf terug in het oog van de storm die na Floyds gewelddadige dood is opgestoken. Ze stond in het brandpunt van de belangstelling op een persconferentie waar haar moeder Roxy in tranen stamelde dat Gianna nu geen vader meer had om naartoe te gaan als ze zijn steun nodig had. Dat George zijn dochter niet zou zien opgroeien, afstuderen, trouwen. Gianna stond er beteuterd en schichtig bij, in haar witte jurkje en met vlechtjes in het haar, opkijkend naar haar ontroostbare moeder achter haar rug. De katheder was zo hoog dat ze zich enigszins kon verschuilen voor de camera’s en de volwassenen in de zaal. Gelukkig hoefde Gianna niets te zeggen.

Armageddon

Wat de aanblik van het meisje in haar treurige onschuld en ontreddering ongetwijfeld bij iedere ­ouder opriep, is het verlangen haar te vrijwaren van het dodelijke racisme dat zwarte Amerikanen omspoelt – en van de publiciteitsmachine die nu op volle toeren draait. In meer algemene zin voel je de behoefte de allerjongsten af te schermen van het ­geschreeuw, het traangas, het geweld, de verwoesting die de straten vullen. Van het door volwassenen ontketende armageddon. Dat lukt lang niet altijd. ­Ongewild worden ze betrokken in een conflict waar ze te jong voor zijn. Ongewild maar niet altijd onbedoeld; soms worden ze tot pion gemaakt door ouders die hun wanhoop en verontwaardiging kracht willen bijzetten met de aanblik van jeugdige ­onschuld.

Beeld Reuters

‘When do I go from cute to ­dangerous?’, staat in een onmiskenbaar volwassen handschrift op een bord dat een aanbiddelijk zwart jongetje in St. Louis, Missouri, voor zich houdt bij een van de talloze ­demonstraties in Amerika. De cute boy is inderdaad hoogst ­aaibaar, met zijn halflange dreadlocks en zijn gave, deels achter een mondkapje schuilende ­gezicht. Maar heel ver van volwassenwording is hij niet, en dus valt te vrezen dat hem steeds vaker achterdocht, wantrouwen en ­uitsluiting ten deel zullen vallen.

De strekking van zijn (ouders’) protest deed me denken aan een foto die Ed van der Elsken in 1968 voor het maandblad Avenue maakte in Zuid-Afrika – land van apartheid – van een groep vertederde witte toeristen op bezoek in een soort pretpark annex openluchtmuseum. Ze dromden vrolijk lachend, op veilige afstand, dat wel, samen rond twee zwarte kindjes van hooguit 2 jaar oud, ­gestoken in niet meer dan een folkloristische lendendoek. En ­fotografeerden de dreumessen alsof het aapjes waren. Vertedering voor jong leven, kortom, is een oppervlakkige emotie en staat ­onverschilligheid voor de bittere tegenvallers in het latere bestaan van de ander niet in de weg.

Smalle schouders

Van die onverschilligheid was bij de demonstraties van de afgelopen week in Amerika niets te merken. Kinderen in Black Lives Matter-shirts, knielend naast hun moeder, borden omhoog houdend met ‘Am I next? Don’t shoot’ of ‘Stop being mean, Mr. Trump.’ Met gebalde vuistjes, hangend uit het achterraam van de auto. Zittend op straat in Washington, niet lang voordat de politie die met gebruikmaking van traangas schoonveegt om president Trumps kortstondige kerkgang en mediagenieke belijdenis met de Bijbel mogelijk te maken.

Je vraagt je af hoe het moet zijn voor de kinderen als ze daags na grootschalig geweld door de ­wijken lopen waar veldslagen hebben gewoed. Het jongetje bij de verwoeste drankwinkel in ­Minneapolis, te midden van het puin dat het passeren van een ­tornado doet vermoeden. Het meisje op straat voor die winkel, haar naam uit voorzorg bij dreigende chaos op ducttape geschreven en op haar shirt geplakt. In ­gedachten verzonken speelt ze met een ringetje in haar handen.

Beeld AFP

Voor de ter nagedachtenis aan George Floyd met bloemen en leuzen bezaaide plaats delict staat een klein binkie, aandoenlijk met zijn te grote pet en het mondkapje in de hand, waarvan hij de bedoeling misschien even is vergeten. Wat hij gemeen heeft met al die andere kinderen die in de marge van de grote gebeurtenissen figureren op de foto’s van het wereldnieuws: de diepe ernst in de ogen. En de smalle schouders die een te grote last moeten dragen.

Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden