In Berlijn zijn gewoon nog kaartjes te koop

Behalve rode-loper-premières, zijn in Berlijn ook veel oude films te zien. Zo zijn er herhalingsvoorstellingen, zoals die van Pantserkruiser Potemkin, en retrospectieven, van onder meer Stanley Kubrick....

Van onze medewerker Jan Pieter Ekker

'Het weer', antwoordde directeur Dieter Kosslick olijk toen hem gevraagd werd naar het verschil tussen het filmfestival van Berlijn en de concurrentie uit Cannes en Venetië. Hij heeft gelijk: eerst motregende en hoosde het in Berlijn, daarna begon het te sneeuwen. 'Kom daar maar eens om in de zonovergoten badplaatsen Cannes en Venetië.'

Er is nog een groot verschil: in Cannes en Venetië gaan alle kaarten naar professionals (journalisten, distributeurs, buyers, makers) en hotemetoten; in Berlijn zijn gewoon kaartjes te koop. Het kost wat en je moet er lang voor in de rij staan, maar voor de meeste voorstellingen zijn nog plaatsen beschikbaar - vooral voor de herhalingsvoorstellingen en de films uit de talrijke bijprogramma's, maar ook nog voor enkele rode loper-premières.

Bij Pantserkruiser Potemkin (1925), in de oude Volksbühne am Rosa-Luxemberg-Platz, was het dringen voor de zorgvuldig gereconstrueerde director's cut. Het Deutsches Filmorchester Babelsberg speelde live de muziek die Edmund Meisel in 1926 voor de Duitse première had gemaakt. Toen was er al in de film geknipt; Sergej Eisensteins ode aan de Russische revolutie is in 1925 slechts twee weken te zien geweest zoals Eisenstein hem bedoeld had.

Ondanks de ingrepen van de censors werd Pantserkruiser Potemkin een klassieker, en werd met name Eisensteins superieure montage geroemd.

Vooral de scène waarin een bataljon kozakken het volk op de trappen van Odessa onder de voet loopt, werd vele malen geciteerd, geparodieerd en ontleed, bijvoorbeeld in The Naked Gun, en door Brian de Palma en videokunstenaar Zbigniew Rybczynski.

Tijdens de Berlinale is ook de opgekalefaterde versie te zien van Michael Cimino's Heaven's Gate (1980), die na inmenging van de studio een van de grootste flops uit de filmgeschiedenis werd. In de documentaire Final Cut: The Making and Unmaking of Heaven's Gate probeert Michael Epstein te achterhalen hoe het zover heeft kunnen komen. Volgens Epstein is de film zo slecht nog niet, maar is hij vooral afgerekend op de slechte opbrengsten.

Het tegenovergestelde kan ook gebeuren: in 1972 maakte Gerard Damiano voor nog geen 25 duizend dollar de bizarre seksfilm Deep Throat, over een vrouw wier clitoris achter in haar keel zit ('Dat is beter dan helemaal geen clitoris', zegt de dokter). De rommelige, maar amusante documentaire Inside Deep Throat doet dertig jaar na dato een halfslachtige poging het succes van de pornofilm te verklaren. Het was geen goede film, vindt bijna iedereen die eraan meewerkte. Maar omdat hij wereldwijd meer dan 600 miljoen dollar opbracht én een belangrijke rol speelde bij de seksuele emancipatie, werd het toch een klassieker.

Als onderdeel van het retrospectief Schauplätze-Drehorte-Spielräume. Production Design & Film wordt ook een aantal films van Stanley Kubrick vertoond in Berlijn, en zijn stills, setopnamen, affiches, scenario's en schetsen, kostuums, rekwisieten en decorstukken uit al Kubricks films tentoongesteld.

De Oscar die Kubrick won voor de special effects voor 2001: A Space Odyssey staat er, en de schrijfmachine waarop Jack Nicholson tekeerging in The Shining.

Eén muur hangt helemaal vol met foto's van Johanna ter Steege, van alle kanten gefotografeerd in allemaal verschillende jurken. Kubrick had haar - en niet de door de studio gewenste Julia Roberts of Uma Thurman - uitverkoren voor de hoofdrol in Aryan Papers. De film kwam er niet; Kubricks perfectionisme was zo tijdverslindend dat hij werd ingehaald door Steven Spielbergs thematisch verwante Schindler's List.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden