Recensie Staatsburger & Plaza

Immigrantenverhaal Staatsburger en portretkunst Plaza: twee grafische romans over de randen van de samenleving

De Deen Halfdan Pisket vertelt het verhaal van zijn vader, vluchteling uit een Turks-Armeens dorp. Gijs Kast heeft zich verdiept in de rafelranden van de Nederlandse samenleving.

Staatsburger van Halfdan Pisket. Beeld Studio V

Halfdan Pisket: Staatsburger

vier sterren

Uit het Deens vertaald door Kor de Vries.

SubQ; 156 pagina’s; € 17,50.

Op 19 november werd in Kopenhagen de Turks-Deense ex-crimineel Nedim Yasar doodgeschoten, kort nadat hij het boek Rødder – En Gangsters Udvej (‘Wortels – De weg naar buiten van een gangster’) had gelanceerd. Hierin beschreef de 31-jarige Yasar het criminele milieu in Denemarken. Deze gebeurtenis doet denken aan de pas verschenen grafische roman Staatsburger van Halfdan Pisket, het slotdeel van zijn Kakkerlak-trilogie. Hierin vertelt Pisket over het hopeloze, misdadige leven van zijn vader James, vluchteling uit een Turks-Armeens dorp, die in Denemarken belandt nadat hij in Turkije al eens in de gevangenis zat wegens desertie en geweldpleging. In Kopenhagen gaat het niet veel beter. James leidt er een dubbelbestaan als uitkeringstrekker en drugshandelaar en runt in de vroegere hippievrijstaat Christiania een wasserij als dekmantel voor zijn dealerspraktijken: op een gegeven moment heeft hij er acht sporttassen vol bankbiljetten verstopt. Maar zijn vrouw Arla en hun twee kinderen een fatsoenlijk leven bezorgen, lukt hem amper.

In juli 2016 verscheen de Nederlandse vertaling van het eerste deel van de trilogie, Deserteur geheten. Halfdan Pisket (32) zei toen dat de verhalen over immigranten verteld moeten worden als 35 procent van de bevolking op een partij stemt – de Dansk Folkeparti – die buitenlanders weg wil hebben. ‘Ik wil laten zien hoe dun de lijn is tussen geluk en verdriet. Succesverhalen over allochtonen zijn er weinig. Ik ben de enige in mijn kennissenkring die succes heeft. De allochtone kinderen waarmee ik ben opgegroeid, gaan de gevangenissen in en uit.’

Als de geschiedenis van zijn vader exemplarisch is, ziet het er inderdaad niet best uit. James Pisket draagt een ooglapje omdat hij van driehoog uit een raam is gegooid. Ergens in het boek hangt het affiche van de film Scarface, met Al Pacino als gangster-met-litteken. De originele filmposter is net zo zwart-wit als het verhaal van Pisket: aan grijstinten doet hij niet, wat je symbolisch mag noemen voor de verhouding tussen de Denen en de immigranten. Het Deense parlement overwoog een ‘juwelenwet’, die asielzoekers verplicht kostbaarheden af te staan om hun opvang te bekostigen.

Op de laatste bladzijde van het stripboek, en van de trilogie als geheel, kijkt James Pisket televisie. Daar meldt het journaal dat de Denen zichzelf het gelukkigste volk ter wereld noemen. Op dezelfde bladzijde zien we het Deense paspoort dat hij na 35 jaar heeft gekregen: de ‘kakkerlak’ is staatsburger geworden.

Plaza van Gijs Kast. Beeld Studio V

Gijs Kast: Plaza

drie sterren

De Harmonie; 144 pagina’s; € 19,90.

Verhalen over immigranten moeten verteld worden, zegt Halfdan Pisket. Of de tekeningen van Gijs Kast verhalen zijn of zuivere portretkunst, daarover kun je discussiëren. Maar zijn boek Plaza verdiept zich hoe dan ook in de levens van mensen aan de rafelranden van onze samenleving. In de zomer van 2017 portretteerde hij de winkelcentra van Amsterdam, in alle windrichtingen. Hij schetst een herkenbare wereld van flats, beveiligingscamera’s en bushaltes, waar vrouwen met hoofddoeken wonen, hangjongeren met petjes en bejaarden met scootmobielen. En o ja, heel veel duiven. Kast debuteerde in 2008 met het boek Böhnhase, waarin hij bewoners portretteerde van de bijklus-economie in de Eindhovense wijk Doornakkers. Later verscheen Başıboş, een getekende documentaire over Istanbul, die een mooi beeld gaf van de straatverkopers in de Turkse hoofdstad. Misschien moet Kast een keer naar Kopenhagen, om de belagers van het Deense geluk te vereeuwigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden