Boekrecensie Goethe

Ik zou als een blok vallen voor Goethe (vier sterren)

Wanneer het in de media over oude mensen gaat, krijg je die steevast in drie smaken opgediend: de afgetakelde stumper, de hyperfitte avonturier en de grijsaard die anekdotes paraat heeft. Ver weg lijkt de bejaarde die deze laatste fase van het leven opvat – en aanvat – als tijd waarin alle eerdere fases kunnen worden opgenomen. Geen fotoalbum, geen verzameling dagboekfragmenten, maar muziek, een lied, een Unvollendete, waaruit soms, ongezocht, iemands essentie meerstemmig opklinkt. Levenskunst die soepel stervenskunst wordt, op het ogenblik waarop iemand ontdekt dat hij nog moeiteloos bij alle eerdere stemmingen kan komen en misschien zelfs makkelijker dan voorheen, juist doordat het pantser is versleten. En niet meer nodig is. 

De uitgave Al is je haar ook wit, je zult beminnen – De liefdes van de oude Goethe oogt als een collector’s item voor Goethe-adepten, van wie auteur en vertaler Victor Bulthuis (1969) er onmiskenbaar één is. Toch hoeft de lezer niet veel van Goethe te weten, laat staan reeds bewonderaar te zijn, om te kunnen genieten van deze close-reading, waarin Goethes onstuimige, altijd ook zeer aardse verliefdheden en de gedichten die hij hieraan wijdde, ook toen hij de 70 al was gepasseerd, zonder prekerigheid in verband worden gebracht met een religiositeit die het af kan zonder godsdienst. Géén ethiek voor het ouder worden. Geen moralisme. Maar aan de hand van Goethes laatste levensfase, zijn gedichten en zijn bewogenheid door muziek, is dit boekje een lofzang op doorleefde zinnelijkheid, plezier en verlangen. Zonder berusting in de trant van: het is nu wel voltooid en klaar. Het kan altijd allemaal anders. De geliefden komen nooit meer terug. Maar de liefde blijft, of bloeit zelfs, daar waar er ten volle is geleefd, verlangd, genoten en gewerkt  tegen de klippen op.

Alleen al de titel van het laatste hoofdstuk: ‘Klein Hooglied van een oude bruidegom’. Daar kan geen botox tegenop. Geen seniorendatingsite. Geen politiek debat over voltooid leven. Dat is wederopstanding, in beeld en rijm en ritme, ruimschoots vóór de kist in de aula, de koffie en cake. Was ik het niet al, dan zou ik vallen als een blok, en niet voor de beschreven zwanenzang alleen; voor Goethe zelf.

Victor Bulthuis: Al is je haar ook wit, je zult beminnen – De liefdes van de oude GoetheFlanor; 150 pagina’s; € 19,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.