'Ik wilde op guerrilla-achtige wijze een film maken. Gewoon alles zelf bepalen'

Met een klein budget en slechts tien draaidagen: een jaar na het rouwdrama Tonio komt regisseur Paula van der Oest met de tragiekomedie Kleine ijstijd. Hé, doet die titel niet denken aan The Big Chill?

'Het is iets moeilijks, kunstenaars en kinderen. Je zou je helemaal op kinderen willen richten, maar er is een andere grote liefde die niet te ontkennen valt. Soms is dat pijnlijk.'

Er zit, zo stelt regisseur Paula van der Oest, geen enkel plan achter de carrière van Paula van der Oest. 'Lucia de B. kwam zo op mijn pad. Belangrijk verhaal, wilde ik meteen doen. Bij Tonio was mijn eerste reactie: dit moet ík niet doen. Te beladen. Ik kon dat prachtige boek alleen maar vernietigen. Maar de moeilijkheidsgraad trok me ook aan. Daarna vroeg iemand: ga je zelf weer eens een script schrijven? Nou, daar had ik eigenlijk best zin in.'

Dat schrijven gaat bij haar volgens het 'Woody Allen-principe', legt de 52-jarige filmmaker uit, in een café in Amsterdam. 'Je leeft weer een tijdje, en dan heb je wat materiaal.' Ze vroeg een vriendin die niks met de filmwereld te maken had naar haar favoriete film. Dat was The Big Chill, de Amerikaanse komedie uit 1983 waarin jeugdvrienden elkaar weer treffen nadat een van hen is overleden. Die vorm, een oervorm, diende als opzet voor haar nieuwe komedie Kleine ijstijd.

'Soms heb ik zo'n structuursteuntje nodig. Bij Zus en zo had ik Drie zusters als leidraad. Bij Tiramisu had ik De kersentuin. Nu dacht ik: vriendenfilms, fijn. Eerst had ik het plan om die vrienden allemaal acteurs te maken, maar dat werd toch een beetje incestueus. Toen zei mijn cameraman Guido (Van Gennep, tevens van Tonio): waarom niet muzikanten?'

In Kleine ijstijd komen ex-bandleden, inclusief manager en wat aanhang, bijeen in het landhuis van oud-frontman Kas, om diens as te verstrooien. En met de herinneringen komen ook de frustraties los.

Tonio

Het viel Paula van der Oest op, onlangs bij het Gouden Kalverengala: ongeveer de helft van haar collega's die ze na afloop sprak, had haar speelfilm Tonio niet gezien. 'Ik snap het wel. Vooral mensen met kinderen vonden het bijna ondoenlijk om naar te kijken.'

Met ruim 150 duizend bezoekers werd haar alom geprezen verfilming van de requiemroman van A.F.Th. van der Heijden desondanks goed bezocht.

Ze leiden slordige levens, de vijftigers in je film.

'Dat zit hem deels in het verlangen eeuwig jong te zijn. Ik zie dat ook om me heen: vrienden die nog steeds behoorlijk aanrommelen. Niet dat ze ongelukkig zijn, het is ook leuk dat mensen nog steeds uitgaan, nog steeds verliefd worden. Natuurlijk is het ontregelend als de helft van de vriendengroep het zo'n beetje met elkaar doet, zoals in de film, maar het is ook onzinnig te ontkennen dat zulke behoeften bestaan. De midlifecrisis valt ook steeds later, merk ik. Mensen worden ouder, de pensioengerechtigde leeftijd gaat omhoog.'

En ze lezen allemaal zelfhulplectuur.

'Dat vond ik een grappig beeld: iedereen met zo'n boekje. Erotische intelligentie, De zeven eigenschappen van effectief leiderschap, De moed van imperfectie...'

Rifka Lodeizen schreef mee aan het script. Van der Oests 21-jarige acterende zoon Thijs Boermans (uit De held) speelt de zoon van de overleden bandleider.

Hoe is het om je eigen kind te regisseren?

'De andere acteurs zeiden dat ik strenger tegen hem was. Het is een beetje incestueus, maar toen ik begon te schrijven, had ik mijn eigen zoon in gedachten. Het is iets moeilijks, kunstenaars en kinderen. Dat zit ook in de film. Je zou je helemaal op kinderen willen richten, maar er is een andere grote liefde die niet te ontkennen valt. Soms is dat pijnlijk.'

Hannah Hoekstra en Thijs Boermans in Kleine ijstijd.

Acht jaar geleden zei je dat het moeilijkste van films regisseren in Nederland is dat je zes of zeven projecten warm moet houden, omdat je nooit weet wat doorgaat. Hoe is dat nu?

'Ik zit precies op hetzelfde punt. Dus soms omzeil ik het gedoe: zoals bij Tiramisu en nu Kleine ijsstijd, door gewoon een film te maken zonder geld, of zonder noemenswaardig geld. Maar het publiek heeft daar niks mee te maken. Ze kopen een kaartje voor een film.'

Je kunt niet op de aftiteling zetten: deze Nederlandse speelfilm telde slechts twintig draaidagen.

'Het waren er tien. En nee, dat moet geen nieuwe standaard worden. Film wordt in Nederland gesubsidieerd. Fijn. Maar als je iets wilt maken, gaat iemand anders je plan beoordelen en zegt dan: nee, we vinden dit niet zo goed. Soms heb ik daar geen zin in. Dus besloot ik op guerrilla-achtige wijze een film te maken. Gewoon alles zelf bepalen. Ik wilde ook sneller werken dan de subsidieprocedure voorschrijft. In het voorjaar schrijven, in het najaar draaien. Dat red je niet bij het Filmfonds. Gelukkig kreeg ik wel de volledige steun van NL Films, de producent van Tonio.

'Tonio kwam heel afgewogen tot stand. Kleine ijstijd is veel losser: gewoon één licht, draaien maar. Je stelt je er ook op in: niet pietepeuterig takes blijven overdoen. En iedereen kreeg maar een beetje betaald - dat kan ik mijn geweldige crew en cast hooguit eens in de zoveel tijd aandoen.'

In 2003 werd Van der Oest genomineerd voor een Oscar met haar komedie Zus en zo. Haar thriller Lucia de B. haalde in 2014 de shortlist, één stapje voor een nominatie. 'Dan ben je weer even in beeld. Die film viel daar heel goed.'

Het leek erop dat je een film ging regisseren met Aaron Paul, uit Breaking Bad.

'Dat is van de baan, al weet je het nooit helemaal zeker. Een vriend van me die daar woont zei: er is geen stilte zoals de Hollywoodstilte. Ik ben nog betrokken bij een paar Amerikaanse films, maar tot ze daadwerkelijk gedraaid worden, kan ik er niets zinnigs over zeggen. En als er niets van komt, stort mijn leven niet in. Ondertussen ben ik hier keihard aan het werk.'

Haar Thaise kickbokszwachtels liggen op tafel; zo meteen komt schrijver Alex Boogers haar ophalen voor een training. Van der Oest werkt aan een verfilming van diens roman Alleen met de goden, over een kickboksende jongen uit. 'Ik ben vorig jaar begonnen met trainen, om die wereld te leren kennen. Alex zegt: je bent nergens zo kwetsbaar als in de ring. Toch: wie een film maakt en toont, is óók kwetsbaar. Er kan op je geslagen worden. En je mag niet terugslaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden