‘Ik wil Vivaldi’s onschuld als nieuw laten klinken’

Hij durft het nauwelijks hardop te zeggen, maar ze hebben slechts één week gerepeteerd. En dat vonden de doorgewinterde musici van de Akademie für Alte Musik Berlin eigenlijk nog te lang. Tenslotte is Vivaldi’s Vier Jaargetijden routinewerk voor ervaren ensemblespelers en behoort de Elementen (1737) van Jean-Féry Rebel tot hun basisuitrusting. De meeste musici kunnen Vivaldi’s partituur dromen, de luisteraars niet minder. De Vier Jaargetijden (van ergens vóór 1725) klinkt niet zelden in supermarkten en reclamespotjes.

Precies dat was de reden waarom danser, choreograaf en musicus Juan Kruz Diaz de Garaio Esnaola (43) beide composities als choreografisch concert wilde brengen. Tijdens 4 Elements danst hij zelf door alle scheppingsstadia heen, van chaos naar aarde, water, vuur en lucht. Bij 4 Seasons zet hij de musici in beweging.

‘Ik wil de naïviteit en onschuld van Vivaldi’s compositie als nieuw laten klinken. Maar hoe krijg je spontaniteit terug in muziek die zo verschrikkelijk is gemangeld. Als het moet kunnen de muzikanten de Vier Jaargetijden achterstevoren spelen. Ik moet hen dus uit hun routine halen.’

Diaz de Garaio Esnaola laat de musici op het podium gekken en dollen met elkaar. Ze geven met hun lippen rode linten door en bestrooien elkaar met bladeren, vlokken en doeken. Solovioliste Midori Seiler schrikt voor niets terug; de Japanse rijdt gerust vioolspelend paardje op zijn rug. ‘Er was simpelweg geen tijd voor protest. Ze moesten mij vertrouwen dat hun motoriek niet geforceerd of dommig zou ogen. Ik heb hun bewust gemaakt van hun lichaamshouding, kijkrichting en spierspanning. Nu de muzikanten bewegen, vult de muziek de ruimte anders.’

Dat ze danser en choreograaf Diaz de Garaio Esnaola zo snel vertrouwden, kwam mede door zijn muzikale achtergrond. De Spanjaard is in de vroege muziek geschoold aan het Conservatorio Superior de Música San Sebastian. Pas toen hij als pianist en accordeonist in Amsterdam aan de Academie voor Oude Muziek studeerde, leerde hij dansen. Als eerste trad hij op bij choreograaf Marcelo Evelin, ook als countertenor. Later vertolkte hij personages van allerlei pluimage in roemruchte voorstellingen van DV8 en Sasha Waltz, van verlegen jongetjes tot rellerige travestieten .

De in Duitsland werkende danser heeft altijd graag dans en theater met live muziek willen combineren. Dat hij vanavond in Utrecht het Festival Oude Muziek opent met een choreografie op Rebels Elementen stemt hem nostalgisch. ‘Ik ken de Oude Muziekwereld in Nederland van tien jaar geleden. Rebels Elementen was één van mijn eerste zelf gekochte platen. Als ik die muziek hoor, is het alsof mijn verleden mij optilt.’

Terwijl uit de apocalyptische ouverture, getiteld Le Chaos, alle elementen muzikaal worden geboren, baart de Spanjaard ze tijdens zijn danssolo met zijn mond: stenen, tuingrond, vlammetjes, waterspetters en luchtbellen ontsnappen aan zijn lippen. Alsof zijn lichaam stapje bij stapje uit chaos een kleine aarde organiseert. Terwijl de musici tekeer gaan, schept Diaz de Garaio Esnaolo zijn eigen wereld. ‘Muziek zit in mijn hoofd, dans in mijn lichaam. Het voelt of ik tijdens het concert opnieuw wordt geboren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden