INTERVIEW

'Ik wil een inspiratiebron zijn'

Voormalig NRC-journalist Marc Chavannes ( 69 ) stapt over naar het onlineplatform De Correspondent. Zijn nieuwe functie: journalistiek geweten.

Marc Chavannes op de redactie van de Correspondent in Amsterdam. Beeld Ivo van der Bent

Toen Marc Chavannes na 42 jaar zijn vertrek bij NRC Handelsblad aankondigde, vroeg de hoofdredactie of hij nog eens wat voor de krant zou schrijven. Dat moest Chavannes (69) even vragen aan zijn nieuwe hoofdredacteur, Rob Wijnberg (33) van De Correspondent. 'In principe schrijf je nu voor ons', was zijn antwoord.

Was het een schok dat u de krant definitief verlaat?

'Dat moet u aan de hoofdredactie vragen. Ze rolden niet van hun stoel, geloof ik.'

U kreeg weinig te horen van de hoofdredactie, de afgelopen jaren.

'Ik weet als geen ander dat de hoofdredactie de branden van de dag moet blussen. Het is moeilijk om tijd vrij te maken en tegen mensen te zeggen: ik vind het fijn wat je doet. Of: zou je het iets meer zus of zo kunnen doen? Dat kan altijd morgen nog. Maar het is logisch dat iedereen in de journalistiek af en toe graag wil horen: goed dat we je hebben. Dat gebeurde niet zo vaak meer.'

Dat is toch raar bij een van de sterauteurs van de krant.

'Ik voel me niet heel anders dan dertig jaar geleden. Ik heb altijd hard gewerkt en ik ben nooit tevreden over mijn stukje. Ik ben er soms zelfs onzeker over. Ik kan me niet herinneren dat ik één stuk heb ingestuurd en dat ik dacht: zo, dat is even mooi gedaan. Nooit.'

En dan doet stilte pijn.

'Misschien is het een weeffout in mijn persoonlijkheid. Ik heb in de loop der jaren geleerd dat mijn helden ook mens waren, en dus feilbaar. Ik vind het leuk als iemand tegen me zegt: ik vond het goed, maar ik miste dit of dat. Dat is misschien de prijs die ik betaal voor de onafhankelijkheid die ik heb opgezocht: ik wilde een vrije rol, een lone wolf zijn - nou, dan krijg je niet veel te horen.'

U was boos toen uw rubriek Opklaringen werd verplaatst van zaterdag naar donderdag.

'Dat vond ik jammer, ja. Op zaterdag kun je de politieke week overzien en zijn er meer lezers.'

Het argument was: we willen de pareltjes door de week verspreiden.

'Ja, zo weet ik er nog wel een paar.'

Als iemand hét NRC-dna bezit, is het Marc Chavannes, zeggen collega's. Dat is de mengeling van een liberale dwarsheid, een soevereine statigheid, een fijnzinnige pen, een inhoudelijke interesse in de zaken die er werkelijk toe doen (politiek, zorg, defensie) en een indrukwekkend netwerk van invloedrijke bestuurders, directeuren, beleidsbepalers, ambtenaren en specialisten. Zijn 'correspondentennet', noemt hij dat zelf.

Liefkozend wordt Chavannes 'de beste hoofdredacteur die NRC nooit heeft gehad' genoemd. Van de 45 jaar dat NRC Handelsblad als fusiekrant bestaat, werkte hij er 42; achtereenvolgens als chef van het Zaterdags Bijvoegsel, parlementair redacteur in Den Haag, correspondent in Londen, plaatsvervangend hoofdredacteur, correspondent in Parijs en daarna in Washington. De laatste tien jaar schreef hij zijn opinierubriek Opklaringen, waarin hij het overheidsbeleid toetste. Worden de beloften nagekomen? Welke mechanismen gaan schuil achter het debat?

Hij liep in Nederland voorop wat betreft lezersinteractie. Geïnspireerd door Amerikaanse blogs riep hij zijn lezers op suggesties aan te dragen - bronnen, artikelen, meningen desnoods, zolang ze maar hout sneden. En van 2006 tot 2012 was Chavannes hoogleraar journalistiek in Groningen, waar hij verder in zijn rol als medianestor groeide.

Mentor

Nu verlaat hij de enige krant waar hij ooit voor schreef, om bij De Correspondent te blijven schrijven, een functie als journalistiek geweten te gaan vervullen en meteen de gemiddelde leeftijd van de redactie (29) op te krikken. Na functioneringsgesprekken bleek deze zomer dat de jonge correspondenten behoefte hebben aan een journalist met ervaring die in elk stadium van een verhaal steun kan bieden. Chavannes is de ideale mentor, dacht Wijnberg. Het tweetal kon al goed met elkaar overweg toen Wijnberg nog hoofdredacteur was van nrc.next.

'We hebben verwante ideeën', zegt Chavannes in een café langs de Amstel, op een paar honderd meter van zijn nieuwe redactielokaal, waar hij voorafgaand aan ons gesprek was voor een voorstelrondje. 'Journalistiek moet tweerichtingsverkeer zijn. En je moet verder kijken dan de waan van de dag. Nieuws is heel belangrijk, maar het heeft ook iets van een gezelschapsspel, waarvan het misschien de moeite waard is om je eraan te onttrekken.

Hij vindt het leuk dat De Correspondent eigenlijk heel ouderwets is. 'Gaan voor de inhoud, zelf bepalen wat ertoe doet in de wereld, je eigen broek ophouden en ook nog eens mensen in dienst nemen en niet op een payrollbasis als moderne journalistieke slaven.'

Raar begin

Net als vroeger, toen de banen nog voor het oprapen lagen in de journalistiek. Als jongeman van 25 schreef Chavannes al voor de krant, stukjes uit Midden-Amerika toen hij op reis was met vrienden. Toen hij terugkwam, nodigde André Spoor, toenmalig hoofdredacteur, hem uit en zei: 'Ik ben blij dat we eindelijk een correspondent Midden-Amerika hebben.' Dat het een vakantiebaantje betrof, was Spoor ontgaan.

Na een studie rechten ging Chavannes in New York journalistiek studeren aan Columbia University. Spoor bezocht de student daar om hem te vragen vast voor de krant te komen werken. Maar hij moest eerst in dienst. Tijdens zijn dienstplicht schreef Chavannes toneelrecensies voor NRC. Met zijn werk bij de militaire voorlichtingsdienst had hij het toch niet zo druk, behalve als er een straaljager neerstortte. 'Ik zat 's middags Tsjechov te lezen en ging 's avonds naar Leeuwarden voor de première van De kersentuin.'

Spoor kwam bij hem thuis eten en probeerde hem wederom over te halen om bij de krant in vaste dienst te treden. 'De hoofdredacteur bij een jongen van 25, ja. Die man deed er alles aan om de krant op te bouwen en vaart te geven. Ik mocht meteen beginnen als chef van het Zaterdags Bijvoegsel. Dat was een raar begin natuurlijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden