InterviewBewust het nieuws mijden

‘Ik volg nog steeds geen nieuws en voel mij gelukkiger dan ooit’

null Beeld Pauline Niks
Beeld Pauline Niks

Vier jaar geleden interviewde de Volkskrant drie nieuwsmijders. Is het nu – met corona, Trump en wat al niet meer – nog steeds mogelijk te ontsnappen aan de dagelijkse berichtenstroom?

Louis Stiller (61), publicist, Warffum

Louis Stiller in 2016: ‘Al een paar jaar worstel ik met het nieuws. Vooral met de tsunami aan slecht nieuws, die veroorzaakt een sluimerend gevoel van onbehagen en zorgen, soms zelfs stress.’

‘Afgelopen jaar was het bijna onmogelijk aan het nieuws te ontsnappen, er gebeurde zo veel en het kwam zo dichtbij. Iedereen had het over ­corona en ondervond in het dagelijks leven de consequenties van de pandemie. Ik ben het nieuws daarom meer gaan volgen, maar heb mij wel consequent gehouden aan het nieuwsdieet dat ik sinds de aanslagen in 2015 in Parijs voor mezelf heb ingesteld.

‘In het weekend volg ik niets, door de week twee keer per dag een half uur. Op die momenten raadpleeg ik een klein aantal bronnen over een beperkt aantal onderwerpen die ik goed volg. Afgelopen jaar waren dat de Amerikaanse presidentsverkiezingen, de coronapandemie en burgerparticipatie in de provincie ­Groningen, waar ik woon. Ik volg alleen teletekst, het Britse weekblad The Economist voor het ­wereldnieuws en de Ommelander Courant voor het streeknieuws. Met een artikel uit The Economist over corona ben ik in totaal wel anderhalf uur bezig, maar dan ben ik ook meteen heel goed geïnformeerd. Op de website van de Johns Hopkins Universiteit check ik ­regelmatig het dashboard met alle besmettingscijfers wereldwijd. Zo weet ik hoe de pandemie ervoor staat en kan ik de beslissingen nemen die nodig zijn, zoals in quarantaine gaan.

Meer in deze reeks: een inleidend stuk over wat escapisme ons kan brengen, goed of kwaad

‘Ik mijd geen nieuws, want ik blijf nieuwsgierig, maar ik ben dus heel selectief. Journaals en praatprogramma’s op tv ben ik blijven negeren, omdat die het nieuws naar mijn mening te emotioneel brengen. Er schijnt een nieuwe talkshow te zijn, Op1, maar ik heb geen behoefte daarnaar te kijken. In zulke programma’s worden kwesties nooit uitgediept.

‘Mijn nieuwsdieet zorgt ervoor dat de tsunami aan gebeurtenissen mij minder onrustig en ­bezorgd maakt. Een ander groot voordeel is dat ik veel meer tijd overhoud om boeken te lezen. ­Afgelopen jaar waren dat er 175.

‘In mijn omgeving heb ik de ­afgelopen tijd regelmatig mensen horen verzuchten dat ze al het ­coronanieuws niet meer kunnen aanhoren en er onrustig van worden. Daar heb ik geen last van, waarschijnlijk omdat ik de ontwikkelingen heel selectief en gedoseerd tot mij neem. Ik heb liever één goede maaltijd op een dag dan de hele dag door te snacken.’

Winny Bos (49), connector en zzp’er, Amersfoort

null Beeld Pauline Niks
Beeld Pauline Niks

Winny Bos in 2016: ‘Als er iets belangrijks gebeurt, geloof ik wel dat iemand in mijn omgeving het mij vertelt. Als ik iets wil weten, kan ik het altijd opzoeken op internet. Die situatie heeft zich nog niet voorgedaan.’

‘Ik volg nog steeds geen nieuws en voel mij gelukkiger dan ooit. Ik hoef niet te weten wat er in de politiek of waar dan ook gebeurt, ik kan er toch niets aan veranderen.

‘Van een man uit Zuid-Afrika, die eind februari vorig jaar een kamer bij mij huurde, hoorde ik voor het eerst van corona. Na zijn uitleg liet ik het weer rusten.

‘Op 15 maart belde een collega van mijn werk: we moeten allemaal thuiswerken. ‘Nederland is op slot door de pandemie’, zei ze. Ik had geen idee wat er aan de hand was en voelde geen enkele aandrang dat op internet te onderzoeken. Een dag later moest ik voor een kleine poliklinische ingreep naar het ziekenhuis. Ik kreeg een sms waarin stond dat er voorzorgsmaatregelen waren getroffen. Het zal wel, dacht ik.

‘Bij het ziekenhuis aangekomen wist ik niet wat ik zag: overal dranghekken. Binnen was het uitgestorven. De enkele arts of verpleegkundige die er rondliep droeg een maanpak. Wat gebeurt hier? Ben ik in een kerncentrale beland? Is het oorlog? Ik kreeg vragen op mij afgevuurd: of ik de afgelopen dagen verkouden was geweest, koorts had gehad. Alle negatieve energie zorgde voor een knoop in mijn maag.

‘Eenmaal bij de arts, zei die: ‘Je bent de enige patiënt die ik vandaag zie, de rest van de dag zit ik aan de telefoon.’ Ik wenste hem succes. Ik besloot te doen wat het best is: gezond eten, veel bewegen, naar buiten en goed slapen. Ik ben zelf notenmelk en kefir gaan maken.

‘Mijn contacten beperk ik niet. Ik zorg voor mijn hoogbejaarde ­buren. Vrienden spreek ik via Zoom of in het echt. We knuffelen elkaar als we ons daar goed bij voelen. Ik krijg buikpijn als ik op straat zie hoe mensen elkaar ontwijken. Alles wordt kennelijk gestuurd op niet ziek worden, terwijl het ­belangrijk is onze weerstand te versterken. Nabijheid helpt daarbij.

‘Vijf jaar zonder nieuws heeft mij meer stilte en verdieping gebracht. Door het wegvallen van al die prikkels ben ik dichter bij mijzelf gekomen en weet daardoor welke bedoeling het leven met mij heeft.

‘Naast mijn parttimebaan voor een bedrijf dat vergaderruimten verhuurt, ben ik begonnen met de podcast Doodnormaal. Ik spreek met professionals die met de dood in aanraking komen en deel persoonlijke verhalen met als doel het levenseinde ‘doodnormaal’ te ­maken. Corona laat zien dat we bang zijn voor het levenseinde. Daar wil ik iets aan veranderen want het is niet nodig.’

Marnix Pauwels (53), auteur en coach, Amsterdam

null Beeld Pauline Niks
Beeld Pauline Niks

Marnix Pauwels in 2016: ‘Het is geleidelijk gegaan. Vier jaar geleden heb ik mijn drie krantenabonnementen opgezegd, daarna ging de televisie de deur uit. Ik stopte met voortdurend op mijn telefoon het nieuws te checken.’

‘Ik mijd geen nieuws, dat is onmogelijk; dan zou ik in een kelder moeten gaan ­wonen. Ik zoek het niet op. Echt belangrijke kwesties vang ik wel op in mijn omgeving.

‘In 2013 ben ik gestopt met de dwangmatige intellectuele noodzaak waarmee ik ben opgegroeid om al het nieuws te volgen, en heb ik de tv en krantenabonnementen de deur uitgedaan. Ik werd ellendig van al die problemen en besloot mij met positieve dingen te gaan bezighouden waar ik wel invloed op heb, zoals mensen met problemen op weg helpen en gedichten schrijven. Ik ben er meer ontspannen door geworden.

‘Sinds ik vier jaar geleden mijn baan als ­copywriter opzegde om coach te worden, ben ik erg ­relaxed. Veel gesprekken tussen collega’s gaan toch over: heb je dit gelezen, heb je dat gezien? Ook die nieuwsvoorziening is weggevallen.

‘Afgelopen jaar heb ik af en toe weer eens wat krantenkoppen ­gelezen, dat had een simpele oorzaak. Tijdens de eerste lockdown kwam mijn studerende dochter bij mij wonen, retegezellig. Allebei achter een scherm, zij voor colleges, ik voor coachinggesprekken. De gewoonte ontstond elke ochtend bij een zaak in de buurt een grote cappuccino voor ons beiden te halen. En in die zaak lag elke dag een aantal kranten. Waar ik die eerder krampachtig zou hebben genegeerd, bladerde ik er nu wat doorheen en las hier en daar een opiniestuk over de pandemie.

‘Omdat ik had afgeleerd mij onder te dompelen in het dagelijkse nieuws, kon ik goed doseren en ­­afstand houden. Ik ben dan ook geen seconde ongerust of bang geweest voor mijn gezondheid of mijn werk als gevolg van corona.

‘Veel mensen die ik het afgelopen jaar heb gecoacht en die het nieuws op de voet volgden, waren in paniek en sliepen slecht van het gepieker. Beperk je nieuwsconsumptie, was mijn advies. Veel mensen worden ongerust bij ­veranderingen. Dat is altijd zo ­geweest, corona of niet.

‘Op het interview van vier jaar geleden kreeg ik negatieve reacties: dat ik een struisvogel ben die zijn verantwoordelijkheid uit de weg gaat. Dat raakte mij.

‘Inmiddels maakt het mij niet meer uit hoe anderen over mij denken; ik ben een mens als ieder ander, maar de neiging om mij steeds te laten ontregelen en verblinden door kwesties die oplaaien, is weg. Ik zet mij er niet ­tegen af; het boeit me gewoon niet meer. Ik vind het belangrijker iets voor een ander te betekenen dan te discussiëren over het ­monetaire stelsel in Bolivia.

Vier typen nieuwsmijders

Er zijn vier typen mensen die nieuws proberen te mijden, stelt Irene Cos-tera Meijer, hoogleraar journalistiekwetenschap aan de VU in Amsterdam.

De eerste groep, mensen die zich ellendig en machteloos voelen door ­negatieve berichtgeving, en de tweede groep, spiritueel ingestelden die vooral oplossing­gerichte of positieve verhalen willen lezen, komen niet aan hun trekken binnen reguliere media.

De derde groep stoort zich aan hypes en beperkt zich tot het gedoseerd lezen van diepgravende verhalen over een beperkt aantal onderwerpen.

De vierde – en nieuwste – groep is eveneens maatschappelijk betrokken maar wantrouwt reguliere media en gaat op internet op zoek naar ‘alternatieve invalshoeken’. ‘Zij zoeken nieuwe bronnen die de bestaande analyse van gebeurtenissen bekritiseren of zelfs ontkennen’, zegt Costera Meijer.

Het gaat om een kleine groep. Ze schat dat ongeveer 20 procent van de bevolking nu en dan voor korte of langere perioden nieuws mijdt. 2 procent van de Nederlanders volgt het nieuws sporadisch, minder dan één keer per week. Een overgrote meerderheid van 85 procent raadpleegt een of meerdere keren per dag een nieuwsbron, waarbij het televisiejournaal de grootste belangstelling trekt, zo blijkt uit het ­Digital News Report dat het Commissariaat voor de Media jaarlijks tegen de zomer uitbrengt.

Het afgelopen jaar is de nieuwsconsumptie toegenomen, concludeert het commissariaat uit de toegenomen kijkcijfers van tv-journaals, de ‘waanzinnig hoge’ kijkcijfers voor de persconferenties van premier Rutte en minister De Jonge (rond de 8 miljoen) en de toename van het aantal lezers van dagbladen. Zo steeg het aantal abonnees van de Volkskrant met 10 procent, vooral digitaal. Van alle Nederlandse kranten was dat de grootste stijging. Of de groep die nieuws mijdt het afgelopen jaar is afgenomen of toegenomen, zal uit het volgende Digital News ­Report blijken.

Ingrijpende gebeurtenissen vergroten de nieuwshonger, stelt Costera Meijer. ‘Weten hoe het zit kan de angst verkleinen. Het feit dat iedereen zo veel mogelijk thuis moet blijven, maakt dat er ook meer tijd is om nieuws te volgen. Ouderen zijn meer nieuws gaan volgen via sociale ­media, jongeren meer via de tv – wat ze voorheen zelden deden.’

Als een crisis lang duurt, ontstaan pieken en dalen in de nieuwsconsumptie. ‘Na de eerste lockdown, in de zomer, hadden veel mensen behoefte aan een mediapauze.’

Nederlanders zoeken bij grote gebeurtenissen vooral informatie bij de publieke ­omroepen en zogenoemde kwaliteitskranten. Dat heeft alles te maken met hun reputatie van betrouwbaarheid, zegt Costera Meijer. Sowieso is de algemene trend dat ­reguliere nieuwsmedia meer worden gevolgd dan voorheen en het bereik van kwaliteitsmedia toeneemt, blijkt uit internationaal onderzoek.

Onderzoek

‘Ik heb iets beters te doen’, is het meest gehoorde argument van ­Europeanen die weinig tot geen nieuws volgen. Gevolgd door ‘Het brengt mij van slag of maakt depressief’ en ‘Ik vind nieuws niet relevant’. Het zijn vooral 18- tot 24 jarigen die zeggen iets beters te doen te hebben, maar via sociale media zijn ze onbedoeld toch vaak goed op de hoogte. Dit blijkt uit een onderzoek onder 465 Europeanen die weinig nieuws volgen, uitgevoerd door het Reuters Institute.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden