'Ik voel me wel degelijk verantwoordelijk'

Drie jaar lang verloor Meulenhoff schrijvers en medewerkers door reorganisaties en fusies. Nu komt eigenaar PCM eindelijk tot inkeer. Bestuurder Ben Knapen bekent schuld....

Die klap maakte de jonge nieuwe directeur Annette Portegies binnen twee jaar weer min of meer goed. Maar intussen kreeg zij ruzie met Mai Spijkers, baas van PCM's boekendivisie, over een fusie met Vassallucci. Spijkers mocht die fusie doorzetten.

Begin dit jaar trad Portegies af en werd uitgever. Zij werd niet goed vervangen, waardoor Meulenhoff weer slechter ging draaien. Antwoord van PCM, tweeëneenhalve maand geleden: weer een fusie, nu met Prometheus/Bert Bakker, onder leiding van Spijkers, ten koste van vijftien van de 31 banen bij Meulenhoff. Het personeel kwam in opstand en zegde collectief het vertrouwen in Spijkers op. Charlotte Mutsaers, een van de laatste Nederlandse coryfeeën van Meulenhoff, stapte over naar De Bezige Bij. Dinsdag vertrok ook Portegies, naar concurrent Querido. Tussendoor leidde PCM's belangstelling voor VBK tot een schrijversopstand dáár. Concurrent NDC onderhandelt nu 'exclusief' over een overname.

Al die tijd was Ben Knapen in de raad van bestuur van PCM verantwoordelijk voor de boekendivisie. Tweeëneenhalve week geleden, toen hij Spijkers ad interim opvolgde als directeur van PCM Algemene Boeken, bedacht hij hoe het wél moest. Meulenhoff gaat niet fuseren met Prometheus. 'Ik kwam al snel tot de conclusie dat dat een heilloos plan was', zegt Knapen. 'De mensen van Meulenhoff voelden dat als een diepe vernedering. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.'

Hij streeft nu naar een samenwerking tussen Meulenhoff en PCM's Belgische literatuurfonds Manteau. Portegies had die moeten gaan leiden. Zij schoof Manteau al een paar maanden geleden naar voren als een betere optie voor Meulenhoff. 'Ik heb haar toen verkeerd begrepen', zegt Knapen. 'Ik dacht dat zij Meulenhoff naar Antwerpen wilde verhuizen.' Haar vertrek naar Querido verraste hem. 'Een streep door de rekening. Knap vervelend, maar ik begrijp haar wel. Er is kennelijk toch het nodige gebeurd.'

Kennelijk? Heeft hij drie jaar lang niets gemerkt? Nee, niet echt: 'In de raad van bestuur ben ik slechts portefeuillehouder. De boekendirecties trekken hun eigen plan. Natuurlijk hoorde ik wel eens wat, maar in de literaire wereld hoor je altijd van alles.'

Wel geeft hij ruiterlijk toe dat PCM fouten heeft gemaakt. 'Ik voel me wel degelijk verantwoordelijk. Wij hebben onze literaire uitgevers te weinig ruimte geboden voor een eigen beleid, te weinig geholpen ook met facilitaire zaken, zoals administratie en beheer van hun boekenvoorraad.' Binnen PCM vallen de literaire fondsen te veel in het niet: Meulenhoff maakt slechts 3 procent uit van de totale boekenomzet.

Toch zou Knapen het 'jammer' vinden als PCM afscheid neemt van zijn literaire uitgevers. 'Die verhogen de attractie van de boekengroep, bijvoorbeeld bij de recrutering van medewerkers. En waarom zouden wij niet kunnen wat WPG Groep wel lukt met De Bezige Bij en Querido? Dat zou toch armoedig zijn.' Hij studeert nu op een vorm om de kleine uitgeverijen beter te laten functioneren binnen het grote PCM. 'Maar dat blijft een lastig verhaal. Daar ben ik nog niet uit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden