INTERVIEW

'Ik vind mezelf niet de ultieme lul'

Na de dood van zijn vrouw vluchtte schrijver Kluun in spiritualiteit. Hij trouwde opnieuw, scheidde en schreef een nieuwe roman waarover hij vijf jaar deed. 'Vind je vijf jaar lang voor een boek? Geintje. Natuurlijk is dat ontzéttend lang.'

Raymond van de Klundert (Kluun). Beeld Carli Hermés

Je vrienden zeggen: de echte Kluun is veel aardiger dan de ik-persoon in zijn verhalen.

'Dat zou best eens kunnen kloppen.'

In een column beschrijf hoe je met een moeder in het Hilton afspreekt naast het schoolplein: 'Zo konden we zien of onze kinderen al op het schoolplein stonden en we ons dus langzaam een beetje moesten gaan aankleden en terug naar onze gezinnen moesten.'

'Jajaja! Haha. Dat vind ik nou leuk, de mensen een beetje in verwarring brengen. Een maat van me, die ik een drukproef van mijn nieuwe roman DJ liet lezen, vroeg hetzelfde: waarom heb je toch steeds de behoefte jezelf neer te zetten als zo'n enorme lul? Dat vind ik grappig. Iedereen dacht mij te kennen na Komt een vrouw bij de dokter. Iedereen dacht te weten dat ik een lul was, een lul die was vreemdgegaan toen zijn vrouw kanker had. En dat terwijl ik Juut op haar sterfbed gevraagd heb: als je dit állemaal over mij had geweten, was je dan nog met me getrouwd? 'Meteen', zei ze. Die laatste weken van haar leven heb ik in Komt een vrouw bij de dokter precies zo beschreven als ze gebeurd zijn. Het waren de mooiste weken van ons huwelijk, er was zo veel liefde. Ook dat staat in Komt een vrouw, maar dat onthouden de meeste mensen niet.'

Je bent geen lul?

'Ik vind mezelf niet de ultieme lul. Ik denk dat ik behoorlijk wat aardige kanten heb. En ik ben geen Prem Radhakishun of Jort Kelder, die het écht niks kan schelen hoe anderen over ze denken. Ik wil eigenlijk best wel graag aardig gevonden worden.'

Kluun, oftewel Raymond van de Klundert (52), heeft een nieuw boek geschreven: DJ. Een roman waarover hij vijf jaar deed en die verschillende malen werd uitgesteld, maar daarover later meer. DJ gaat over Kluun, een gescheiden eind-veertiger die vanwege torenhoge partneralimentatie - zijn ex werkt niet - in financiële nood verkeert. Vanuit zijn gemeubileerde huurappartementje in De Pijp laat hij zijn uitgever weten dat de 'gelaagde familieroman' waar hij al jaren mee bezig is, er binnenkort echt komt. Ondertussen spreekt hij via Tinder met een paar vrouwen af en voelt hij zich behoorlijk zielig.

Dan dient een plan zich aan: hij kan in opdracht van een gehaaide tv-producent naar Las Vegas, op bezoek bij Thorwald van Gestel, een studievriend van Kluun uit Breda en als dj Thor inmiddels een van de succesvolste dj's ter wereld. Wat volgt is een verhaal 'over broederschap en de leegte van roem', aldus het achterflapcitaat van dj Armin van Buuren.

'DJ is de weerslag van hoe Kluun naar de wereld kijkt', zei je uitgever, Joost Nijsen van Podium.

'Ja. In DJ gebruikt iedereen iedereen, alles draait om geld en roem. De léégte van de roem, inderdaad, en dan bedoel ik niet de roem van een schrijvertje in Nederland dat een paar boeken heeft verkocht. In DJ deugt niemand en de fictieve Kluun is van alle eikels nog wel de grootste NSB'er, zonder dat ik te veel wil weggeven. De fictieve Kluun kijkt neer op dj Thor, want hij vindt hem plat, niet geheel toevallig precies wat mij vaak door recensenten wordt verweten. Maar diep van binnen is hij eigenlijk jaloers op zijn succes.'

Kluun: 'Ik denk dat ik behoorlijk wat aardige kanten heb' Beeld Carli Hermés

Vind je het belangrijk of recensenten DJ een goed boek vinden?

'Natuurlijk hoop ik dat de mensen die er verstand van hebben, zien wat ik erin heb willen stoppen. Komt een vrouw is in Nederland maar één keer gerecenseerd, heel slecht overigens, in Het Parool. De moeder aller recensies. Dat stuk is een running gag geworden in m'n vriendenkring. Achterin het boek had ik bij wijze van grap quotes van vrienden opgenomen die allemaal iets over het boek zeiden. Ook eentje van onze dochter Eva, toen 3, die zei: 'Mijn vader kan goed schrijven.' De recensent nam dat heel serieus en zei: 'Eva heeft het mis en van Kluun willen we nooit meer iets horen.' Max Pam vindt mijn boeken kuutboeken. Ik raak daar echt niet van in de war, hoor. Want ik weet een ding honderd procent zeker: ik bied leesplezier. Ik wil dat mensen mijn boeken lezen zoals ik naar Breaking Bad kijk: je moet écht plezier hebben gehad en balen dat het is afgelopen.'

De fictieve Kluun in DJ blijkt een verrader te zijn - ook iets wat jou na Komt een vrouw bij de dokter werd verweten: dat je geld verdiende aan de dood van je vrouw, die je ook nog had bedrogen.

'Precies. Komt een vrouw en opvolger De weduwnaar waren voor een groot deel autobiografische boeken, maar de hoofdpersoon heette Stijn van Diepen en was een uitvergrote versie van mezelf, een male chauvinist die over niet veel meer kan praten dan over bier en tieten. Zelf heb ik gelukkig ook nog een paar andere interesses. Maar voor de lezer ben ik gewoon Stijn. Heleen van Royen waarschuwde me daar lang geleden al voor. 'Je kunt zeggen wat je wilt, maar mensen gaan gewoon zeggen: Stijn is Kluun.' En dat gebeurde ook.'

Kluun. Beeld Carli Hermés

En daarom heb je de hoofdpersoon in DJ maar gewoon Kluun genoemd.

'Ja. En dat terwijl DJ, in tegenstelling tot die andere boeken, juist voor het overgrote deel verzonnen is. Thor bestaat niet en ik laat de fictieve Kluun dingen doen die ik zelf never nooit zou doen. Ik dacht: als iedereen toch een oordeel over me heeft, kunnen ze het krijgen ook. Dan maak ik van Kluun écht een verrader.'

Van al zijn boeken verkocht Kluun in totaal ruim 2 miljoen exemplaren, ruim de helft komt voor rekening van zijn debuut, Komt een vrouw bij de dokter, uit 2003. Dat is met 1,1 miljoen exemplaren een van de bestverkochte Nederlandse romans ooit, succesvol verfilmd door Reinout Oerlemans en vertaald in dertig talen. Zijn debuut maakte van ex-reclameman Kluun een bekende schrijver, van wie iedereen wist dat hij wat hij in Komt een vrouw bij de dokter beschreef, ook echt had meegemaakt.

Saskia Noort, een goede vriendin van je, zei: het lijkt mij vervelend als je in de ogen van heel Nederland altijd die man blijft die vreemdging toen zijn vrouw kanker had.

'Ja, of erger nog: terwijl zijn vrouw op stérven lag. En dat is onzin. We hebben op 30 april nog Koninginnedag gevierd, we gingen nog naar buiten, ze overleed op 14 mei. Alleen de laatste anderhalve week van haar leven heeft ze continu in bed gelegen. Het is vervelend als dat vreemdgaan het enige is wat men onthoudt, maar het is wel waar dat ik een verhouding had. Daarover gaat het boek.'

Van de Klundert schreef ook een vervolg, het eveneens zeer succesvolle De weduwnaar. Hoofdfiguur Stijn van Diepen draaft nogal door met drank, drugs en vrouwen, vertrekt met zijn 3-jarige dochtertje een paar maanden naar Australië en eindigt uiteindelijk met Roos, dezelfde vrouw met wie hij vreemdging in Komt een vrouw bij de dokter. Een happy end.

In werkelijkheid trouwde Van de Klundert ook met 'Roos', al heet zij in werkelijkheid Nathalie en al leefden ze niet lang en gelukkig - ze scheidden vijf jaar geleden. Ze kregen twee dochters: Roos (13) en Lola (8). 'Ook mijn oudste dochter, Eva van 18, ziet Naat als haar moeder. Het ís ook echt haar moeder. Niet biologisch, maar zo voelt het wel. En daar ben ik trots op. Ik vind het mooi dat Naat na de scheiding ook voor Eva heeft gevochten. Er waren mensen die zeiden: waarom heb je je oudste dochter niet gewoon meegenomen? Die begrijpen niet dat, als ik dat had gedaan, Eva wéér een moeder had verloren.'

Met zijn vriendin Nicole, een Amsterdamse ex-horecaondernemer van 46, bewoont hij sinds een paar jaar een reusachtige woonark in de Amstel (ook als Airbnb te huur). De scheiding van 'Naat' werd met een ouderschapsovereenkomst van 40 pagina's tot in de puntjes en in harmonie geregeld. Alles staat vast, tot aan wie de kinderen heeft met carnaval in 2019. Heel anders vergaat het de fictieve Kluun in DJ, die een zeurende ex heeft en afspraken om de kinderen op te halen niet nakomt. De ex in DJ is dan ook 'een samenraapsel van verzinsels', schrijft hij in het nawoord.

Waarom heb je zo lang over dit boek gedaan?

'Vind je vijf jaar lang voor een boek? Geintje, natuurlijk is dat ontzéttend lang. Mijn vrienden vonden het op een gegeven moment ook wel erg lang duren, dus die hebben afgesproken allemaal hun baard te laten staan tot het af was. Ze liepen erbij als Paulus de Boskabouter.'

Het werd meerdere keren aangekondigd in de catalogus van de uitgever en toch weer uitgesteld. Dat wekt de indruk dat het allemaal niet zo makkelijk ging.

'Dat was ook zo. Ten eerste ging ik scheiden in 2011. Ik heb er toen veel energie in gestoken om te voorkomen wat de fictieve Kluun in DJ meemaakt: dat het een grote zooi wordt, een vechtscheiding. Ik wilde de kinderen naar school brengen en ophalen, voor ze koken - wat ik jaren niet gedaan had, want mijn ex kookte altijd. Ik maakte een wortelpureestamp, en dat was, ik overdrijf niet, het smerigste wat mijn kinderen ooit gegeten hadden. Het was wennen aan mijn nieuwe leven. Voor een roman heb je rust, reinheid en regelmaat nodig. En die scheiding was dan wel mijn initiatief, maar het betekende voor mij ook een moeilijke breuk. Ik nam het initiatief om het gezin te laten ontploffen, daar kwam het op neer.'

Waarom deed je dat?

'Naat en ik zijn heel verschillend, dat wisten we al toen we elkaar leerden kennen. Ik zei in die tijd vaak dat het tussen ons nooit echt iets zou worden. In Australië, in de maanden na de dood van Juut, ben ik begonnen met schrijven aan wat Komt een vrouw bij de dokter zou worden. Aan het eind van die periode wist ik het zeker: Naat en ik hoorden bij elkaar. Dit is het, dit moest het zijn. Ik las in de tijd alle Eckhart Tolles en Paulo Coelho's die ik kon vinden. Een vlucht in spiritualiteit zou je kunnen zeggen, ik hield me vast aan het idee dat Naat en ik die affaire niet voor niets hadden gehad. Het mócht niet voor niets zijn geweest.'

Die affaire moest leiden tot iets betekenisvols.

'Ja. Ja. Ja. Terugkijkend was dat vluchten in spiritualiteit een vorm van emotioneel zelfbehoud. Let maar eens op, als er een jong iemand overlijdt in je kennissenkring, gaat iedereen ineens zeggen dat hij of zij regenbogen zag. En het wás ook zo: ik kwam in Australië een supermarkt binnen en ineens draaiden ze daar ons trouwnummer, Love is All Around van The Troggs, een nummer uit 1965. Na een paar maanden wist ik dus ineens ook zeker dat Naat en ik bij elkaar hoorden, dat ze mijn vrouw moest worden, ook al hebben we totaal verschillende karakters. Ik dacht: de liefde gaat die karakterverschillen wel overbruggen. Dat bleek niet zo te zijn. Ik ben, hoewel ik in mijn leven seksueel niet altijd monogaam ben geweest, in liefde en vriendschap heel trouw en loyaal. Ik heb die liefde echt een kans gegeven. Maar ik moest uiteindelijk concluderen dat het ons niet zou lukken om elkaar zo gelukkig te maken als ik wilde. Voor mij moet een relatie minstens een 9 zijn. Een symbiose. Mijn vader en moeder hadden dat, toen mijn vader nog leefde. Mijn moeder hield van mijn vader, helemaal zoals-ie was, zonder enig voorbehoud, en andersom ook. Naat en ik hielden van elkaar, maar er was te veel dat we aan de ander hadden willen veranderen. Ik ben een hedonist, zij is serieuzer. Ik zag ons gewoon niet als 70-jarigen nog heel gelukkig met elkaar zijn.'

Was het moeilijk die knoop door te hakken?

'Het duurt een tijd voor je het accepteert. Op een gegeven moment vat het idee post. Dan gooi je er nog eens een paar gesprekken met een goede relatietherapeut tegenaan. Dat hebben we allemaal gedaan, maar het ging gewoon niet. Saskia Noort zei tegen mij: het moment dat je het aan je kinderen moet vertellen, is het ergste moment van je leven. Dat was ook zo: het was vreselijk. Maar dan heb je het ergste wel meteen gehad.'

Nu denkt men: aha, Kluun is gescheiden, die zal wel weer zijn vreemdgegaan.

'Dat zal wel, maar we zijn gescheiden omdat we niet gelukkig waren. Maar goed, dat iedereen dat denkt, daar ga ik geen huilverhaal over houden, want dan had ik Komt een vrouw bij de dokter niet moeten schrijven. Ik sta vol achter dat boek. Het verhaal draait om het verlies van schoonheid, om een jong leven dat wordt weggevaagd, om een jong echtpaar vol energie en levenslust - Juut was precies hetzelfde als ik.'

Hoe kijk je terug op die 'spirituele periode'?

'Het is niet zo dat ik alle spiritualiteit nu als onzin bestempel, maar toen zwelgde ik erin. Het was logisch, een logisch gevolg wanneer je zoiets traumatisch overkomt als de dood van je geliefde. En het heeft uiteindelijk ook iets moois opgeleverd: Naat en ik hebben samen fantastische tijden gehad, twee prachtige kinderen op de wereld gezet, en drie prachtige kinderen opgevoed. Het is ons gelukt om in redelijke harmonie te scheiden. Eens in de maand drinken we koffie en bespreken we alle problemen die niet ad hoc zijn, we gaan samen naar ouderavonden en naar afzwemmen. Het gáát allemaal wel.'

Je ouders hadden een heel gelukkig huwelijk.

'Ja, die bleven gewoon een leven lang verliefd op elkaar. Ik heb mijn moeder of mijn vader nooit op een blik kunnen betrappen waaruit irritatie over de ander bleek. Op een boekpresentatie van mij was ooit een journaliste van Het Parool. Ik zei tegen mijn ouders: 'Niet mee praten, alles wat je zegt staat straks in de krant!' Daarna zie ik die journaliste minstens een halfuur met mijn ouders praten. Las ik later in Het Parool hoe mijn vader vertelt dat ze zo gelukkig zijn samen, en ja hoor, dat ze ook nog steeds aan seks doen. Ik vond het hartstikke lief. Op 11 november 2012 is mijn vader uit het niets dood neergevallen. Mijn moeder schenkt koffie in, kijkt om want ze hoort iets, en daar ligt pa. Fantastisch voor hem, ik wens zo'n dood iedereen toe, maar heel erg voor ma. Ze is nu bijna 80 en heeft alzheimer. Gelukkig heeft ze het meestal naar haar zin, ze woont in een goed verzorgingshuis. In de middag gaat het moeilijker. Dan worden alle vrouwen in het verzorgingshuis onrustig, omdat dat de tijd was dat man en kinderen thuiskwamen.'

Is de kans op zo'n gelukkig en lang huwelijk groter in een burgerlijk middenklassemilieu dan als succesvolle schrijver in Amsterdam?

'Ik denk het wel. De meeste van mijn neven en nichten zijn gewoon in Tilburg gebleven en hebben daar een prima leven - het leven van mijn vader en moeder, ongeveer. Ik heb te veel last van ambitie. Ik wilde Tilburg ontvluchten. Nog steeds rijd ik, nadat ik er ben geweest, met het gas erop over de A2 terug.'

De Kluun in het boek zit na zijn scheiding financieel nogal omhoog. Hij zegt tegen zijn agent: ik wil in alle bibliotheken voorlezen, als het maar wat oplevert.

'Ik had door de scheiding ineens dubbele kosten. Het ging heel hard, ik ging van een vermogen naar een buffertje. Toen heb ik zelfs een tijdje geprobeerd goedkoper te gaan leven; ging ik naar de Coop in plaats van naar de Albert Heijn. Ik zou mezelf niet losbandig willen noemen, maar als ik geld verdien, geef ik het met liefde uit aan leuke dingen. Geen spullen, trouwens: dit horloge is een erfstuk van Juut en ik heb een Cadillac Escalade, maar die is ook al negen jaar oud. Ik doe graag leuke dingen. Toen vorig jaar mijn idool Bruce Springsteen zou optreden in Madison Square Garden en de kaarten waren uitverkocht, was ik blij dat ik genoeg geld had om kaarten op de zwarte markt te kopen voor 800 euro per stuk. Stond ik met m'n vriend en Springsteenfan Art Rooijakkers toch mooi in Madison Square Garden.'

Je noemt jezelf een hedonist, wat betekent dat?

'Dat ik plezier wil hebben in het leven. Tot een jaar of tien geleden vond ik het vreselijk om dingen te missen: Koninginnedag missen, een feest als Manifesto missen, een nachtmerrie. Dat is nu gelukkig wat minder. Ik ga lang niet meer zoveel uit als vroeger - tegenwoordig ga ik elke maandag met vrienden ontbijten. Het uitgaan beperkt zich tot Amsterdam Dance Event, dan ga ik lekker drie dagen door. En dan wordt er nog steeds weleens een nummertje gebeld voor wat feestverhogende middelen, daar doe ik verder niet moeilijk over. En eens per jaar ga ik met Nicole naar Berlijn, naar de Berghain, de beroemdste technoclub ter wereld. Holy shit, wat prachtig is het daar. Ik ben gek op techno, liefst duister en zonder vocalen: dj's als Sven Väth, Marcel Dettmann, Ben Klock. De wereld van de commerciële house, die ik in DJ schets, vind ik verschrikkelijk.'

Je beschrijft in DJ de eind-veertiger Kluun die tot vertedering van de andere gasten nog rondloopt op technofeesten. Schuilt er treurigheid in uitgaan op latere leeftijd?

'Soms wel. Maar soms ook niet - bij het carnaval lopen ook alle leeftijden door elkaar. En tijdens Amsterdam Dance Event zijn er genoeg veertigers, want dan komen alle oude ravers hun trucje nog eens doen. Op Ibiza heb ik er ook geen last van. Maar bij festivals als 909, DGTL, Lowlands of Awakenings is het een ander verhaal. Daar sta je echt tussen meiden en jongens van 20. Wat niet erg is, tenzij je een bekend hoofd hebt. Ik word bekeken als een exotisch dier. Op een van die festivals werd ik aangesproken door een jongen: 'Zo leuk dat u dit soort dingen nog steeds doet!' Nou, dan voel je je wel oud, hoor.'

Van een midlifecrisis is nooit sprake geweest?

'Nee, dat denk ik niet. Ik heb nooit een motor gekocht. Ik heb wel drie tattoos. De eerste heb ik laten zetten toen Juut ongeneeslijk ziek was, het symbool van de ram, het sterrenbeeld van Eva en mij, met een zon eromheen.'

Kluun stroopt zijn mouw op om de tweede tattoo, op zijn rechteronderarm, te laten zien: 'Stay hungry', staat er in vette typewriter-letters. Hij liet hem kortgeleden zetten. 'Uit een Springsteennummer. En op mijn andere bovenarm staat de derde, ook een Springsteentekst: 'It ain't no sin to be glad you're alive.' Die heb ik vlak na de scheiding genomen. De boodschap: je hoeft niet alles zwaar te nemen. Er zijn mensen die zeggen dat ze hun scheiding beschouwen als de grootste mislukking van hun leven. Ik ervaar het totaal niet als een mislukking. Ik schaam me niet voor hoe het leven is gelopen en ik schaam me ook niet omdat ik blij ben met het leven. De avond van de begrafenis ben ik bewust met de broer van Juut op stap gegaan. Het kan soms fijn zijn om over de zwaarte even niet na te denken. Zo ben ik, en Juut was ook zo, die zag ook de lichtheid, zelfs toen haar haar uitviel van de chemo. Dan zei ze: 'Het lijkt me nou zo leuk om naar Shoebaloo te gaan en te vragen wat die laarzen kosten, en als die verkoper dan zegt: 600 gulden, dat ik dan, aaargh, de haren uit m'n hoofd trek.' Dan heb je écht humor, vind ik.'

Heeft je oudste dochter Eva Komt een vrouw bij de dokter gelezen?

'Nog niet. Ze heeft ook de film niet gezien. Ze weet wat erin staat, wat de strekking is, maar ze wil het nog niet lezen. We hebben een hele kist met herinneringen aan Juut voor haar gemaakt, met videobanden waarop Juut over Eva praat, met brieven. Ze kijkt er weleens in, maar ze is nog niet echt bezig met een zoektocht naar haar moeder. De behoefte is er niet, nog niet in elk geval. Ze was 3 toen haar moeder overleed, ze heeft geen herinneringen aan haar. Bovendien kreeg Eva vrij snel de moederliefde van Naat ervoor in de plaats. Ze was zo jong dat ze met haar echte moeder geen emotionele band heeft. Het is vooral een probleem van volwassenen, die het verdriet op haar projecteerden - ik zag het in de ogen van crècheleidsters: o ja, dat is dat meisje. Maar zelf had ze er niet zo'n last van. Het was en is een evenwichtig en blij kind.'

Zijn er ook moeilijke momenten?

'De grote momenten: het behalen van een zwemdiploma, de eerste schooldag, toen ze haar eindexamen atheneum haalde, toen ze uit huis ging. Dat zijn de sokkeltjes van het leven. Op die momenten denk ik: fuck. Wat had Juut dit graag gezien.'

CV Raymond van de Klundert (Kluun)

17 april 1964 Geboren in Tilburg
1986 Rondt opleiding af, heao in Breda
1986 Verkoper bij De Gouden Gids
1987 Sales promotion manager en klantenservicemanager bij Neckermann
1991 Director customer service Europe bij Time Warner
1993 Reclamestrateeg bij DDB
1996 Richt eigen marketingbureau Project X op
2002 Verkoopt marketingbureau
2003 Debuteert als schrijver met Komt een vrouw bij de dokter
2004 Help, ik heb mijn vrouw zwanger gemaakt!
2006 NS Publieksprijs voor Komt een vrouw bij de dokter
2006 De weduwnaar
2009 Verfilming Komt een vrouw bij de dokter
2011 Haantjes
2011 Aan de Amsterdamse nachten
2017 DJ

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden