'Ik speel met iedereen, als het klikt'

De drummer die met vele jazzgroten speelde wordt 75. Dat wordt gevierd met een cd en een toernee...

‘Je moet het liedje kunnen spelen.’ John Engels, een van de swingendste maar ook meest melodieus klinkende drummers van Nederland wordt donderdag 75, en dat wordt gevierd met een cd en een tournee door de groep Barnicle Bill. Engels speelt daarin met jongere muzikanten: Mark Haanstra op akoestische basgitaar en Miguel Martinez op altsax. Want hoewel Engels decennia lang heeft gespeeld met zowat alle groten uit de jazz, is hij altijd voor alles open blijven staan.

Het drummen zit bij zijn familie in de genen. Zijn vader was professioneel swingdrummer, en zijn opa, oom, twee broers en een zus, allemaal hebben ze ‘de Engelse ziekte’. John Sr. was volgens zijn zoon ‘swinger bij de gratie Gods’, en dat geldt zeker ook voor John jr. Al vanaf zijn prille jeugd: toen hij naar Britse jazzprogramma’s luisterde via de radiodistributie zat hij op potten en pannen mee te doen.

Zijn doorbraak kwam bij pianiste Pia Beck, hij was lid van het Louis van Dijk Trio en een van de oprichters van de meest prominente bebop-groep van Nederland, de Diamond Five. Daarnaast was hij een zeer gewaardeerd begeleider van talloze Amerikaanse gasten, zoals Dizzy Gillespie, James Moody, Don Byas en Johnny Griffin. Een tournee in 1987 door Japan met Chet Baker (waar de dubbel-cd Chet Baker in Tokyo is opgenomen), beschouwt hij als het hoogtepunt van zijn carrière. ‘Die man heeft m’n leven gered. M’n vrouw was een paar jaar daarvoor overleden. Ik zat in een diep dal, Chet heeft me eruit getrokken, door me uit te nodigen met hem te spelen.’

Na twee lessen aan het conservatorium hield Engels het daar voor gezien. ‘Ik ben linkshandig, maar ik moest rechts leren spelen. Ik dacht, bekijk het maar. Ik ben autodidact, maar dat heb ik nooit als een gemis ervaren. Zo heb ik m’n eigen herkenbare stijl ontwikkeld, door veel te spelen en naar anderen te luisteren. In het begin vooral naar drummers, maar later naar het geheel. Ik ben gaan fraseren als een blazer.’

Naast de vele beboppers heeft Engels ook samengewerkt met avant-gardisten als Theo Loevendie. ‘Dan zeiden sommige collega’s, wat doe jij nou? Dat kon destijds niet. Nou, dat maak ik zelf wel uit. Ik wil gewoon muziek maken, met iedereen, als het maar klikt. Als ik zou merken dat ik routineus ga spelen, zou ik stoppen. Ik wil avontuur om me heen, de diepte in gaan. En het moet altijd de pan uit swingen.’

John Engels is een gevoelsmens, zeker ook in de muziek. ‘De blues is het allerbelangrijkst, daar begint en eindigt alles mee. De jongere generatie denkt daar soms te lichtzinnig over, maar de blues spelen is het moeilijkste wat er is. Vaak spelen ze alleen de akkoorden. Dat voel ik meteen, of ze het liedje spelen of gewoon zitten te trommelen. Als ik les of workshops geef, wil ik die blokkade opheffen. ‘Speel eens een blues. Of een song.’ ‘Wat dan?’ ‘Maakt niet uit, een Sinterklaasliedje desnoods.’

Met Haanstra en Martinez is hij informeel begonnen in zijn ‘tempeltje’, zijn werkhok in het souterrain. Het zat meteen goed. ‘Ik vind het ‘t einde om met jonge vogels te spelen. Die denken toch anders, maar als het mooi samen kleurt, is het fantastisch. Je merkt dat die jongens af en toe terug willen naar de roots. Daarom hebben we samen voor de cd wat minder bekende standards uitgezocht, stukken van jazzmusici als Chu Berry en Ornette Coleman. Als je maar naar elkaar blijft luisteren. Je oren, en oogcontact, daar komt het op aan. Kijk, zulke reuzen zijn er niet meer. Als ik Charlie Parker opzet, schrik ik me nog steeds de klere. Maar daar staat tegenover dat jongeren zich verbreden, omdat ze meer keuzes hebben.

‘Als het spelen echt goed gaat, dan gaat er bij mij een ander bewustzijn werken. Dan is het alsof de tijd wordt opgeheven. Ik heb wel eens ruzie gekregen omdat ik pauzes haat. Je moet door kunnen gaan, steeds dieper. Ik riep wel eens, nu al pauze? We spelen pas twintig minuten. Dan bleek dat we al anderhalf uur bezig waren. Ja, eigenlijk ben ik het gelukkigst als ik speel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden