Interview

'Ik moest niet de persoon spelen, maar de plek die hij vertegenwoordigt'

Hoe speel je een enigma en multitalent als de Chileense dichter-politicus Pablo Neruda? Acteur Luis Gnecco: 'Vernietig hem.'

Acteur Luis Gnecco Beeld Maarten de Boer

Luis Gnecco (53) is buiten Chili nagenoeg onbekend, op die ene smakelijke bijrol na dan. In de eerste aflevering van de Netflixserie over Pablo Escobar, Narcos, wordt zijn veelzijdigheid direct duidelijk. Hij is de uitgezakt ogende Chileense chemicus Cockroach die Escobar aanspoort zijn werkterrein te verleggen naar de lucratieve cocaïnehandel.

In de laatste scène van die eerste aflevering wordt Gnecco's bijdrage met een welgemikte kogel door het hoofd beëindigd. Eerst zien we de Amerikaanse presidentsvrouw Nancy Reagan op archiefbeeld haar antidrugscampagne declameren: 'Zeg, als het om drugs en alcohol gaat, gewoon nee.' In het daaropvolgende shot smeekt Gnecco's personage om genade: 'Nee, Pablo, nee nee nee!' Gnecco is een acteur die in één beeld humor en doodsangst kan vangen.

De acteur maakte in zijn thuisland van zijn morsige, ietwat sullige en toch ook zelfverzekerde uitstraling zijn handelsmerk. Hij speelde de Ricky Gervais-rol in de Chileense versie van The Office (La ofis), en was een vadsige crimineel in trainingspak in de misdaadserie Prófugos, die deels werd geregisseerd door zijn landgenoot en filmmaker Pablo Larraín (van de grimmige trilogie over Pinochets dictatuur: Tony Manero, Post Mortem en NO).

Neruda is geen eenzijdige biografische afrekening

De Pablo Neruda in Neruda is voor een deel de held zoals zijn vereerders die van hem gemaakt hebben. Regisseur Pablo Larraín kiest bewust voor dubbelzinnigheid in zijn sterke filmbiografie. Lees hier de filmrecensie.

Toen Larraín Gnecco vroeg de hoofdrol te spelen in een film over de flamboyante Chileense dichter Pablo Neruda, twijfelde de acteur even. 'Ik was voor het eerst in mijn leven afgevallen - had ik een jaar over gedaan. Binnen een paar maanden zou er weer 25 kilo bij moeten. Maar ik begreep dat je geen film kunt maken met een dúnne Neruda. Hij genoot van het leven en dat was te zien.'

Gnecco praat ontspannen, leesbril op het puntje van zijn neus, tijdens het groepsinterview op het filmfestival van Cannes, waar Neruda eerder dit jaar in wereldpremière ging. De haast mythologische status die Neruda in Chili krijgt toebedeeld, en in iets mindere mate daarbuiten, hield de acteur in ieder geval niet tegen, haast hij zich te zeggen. Voor een Chileens acteur is het spelen van Neruda zo'n beetje de grootst denkbare eer.

Pablo Neruda (1904-1973) was een nagenoeg ongrijpbare dichter en politicus die een groots en veelzijdig leven leidde. Als vooraanstaand lid van de Chileense Communistische Partij werd hij vervolgd door het regime dat in 1948 het communisme in de ban deed. In 1971 won Neruda voor zijn poëzie de Nobelprijs voor de Literatuur. Nog altijd geldt hij wereldwijd als de ultieme liefdesdichter, als de man die zijn lezers het gevoel gaf dat hij 'de liefde bedreef met een roos tussen zijn tanden'.

Een belangrijk deel van Gnecco's voorbereiding op de rol bestond uit nadenken hoe hij de dichter níét wilde spelen. Het zou te veel voor de hand liggen, vonden hij en zijn regisseur, om een van de vele biografieën te volgen die over Neruda zijn geschreven. Of om inspiratie te halen uit zijn publieke optredens. 'Ik heb geweldige speeches beluisterd waarin hij met een deftige stem poëzie voordroeg', zegt Gnecco. 'Maar vergeet niet dat dit soort optredens toen sowieso wat stijf en serieus waren. Mensen gedroegen zich niet zo soepel voor een camera als tegenwoordig. Dus om hem te doorgronden, en dat was ons doel, waren video-opnamen uit die tijd eigenlijk helemaal niet zo waardevol. Waarschijnlijk praatte Neruda thuis gewoon net zo als ik.'

Luis Gnecco als de Chileense dichter en politicus Pablo Neruda.

Daarom besloten Larraín en Gnecco het personage 'uit het niets' op te bouwen. Ze lazen zijn werk en destilleerden zijn imago en personage op basis van zijn gedichten. 'Het aantrekkelijke van deze rol is dat ik de bestaande Neruda als het ware mocht vernietigen. Voor de buitenwereld speelde hij soms zo veel rollen tegelijk: gevoelig, sensueel, hedonistisch; hij was volledig toegewijd aan het leven, de liefde, lust, en tegelijk was hij zeer actief en invloedrijk als politicus. Te veel om in één personage samen te voegen. Ik moest niet de persoon spelen, maar de plek die hij vertegenwoordigt.'

Gnecco vond uiteindelijk een ingang tot Neruda's wereld door zijn in 1950 gepubliceerde dichtbundel Canto General te bestuderen. 'Neruda herschrijft daarin de Amerikaanse geschiedenis vanuit Latijns-Amerikaans perspectief. In de wereld van Neruda speelt fictie een cruciale rol. Hij was een artiest die zijn omgeving fictionaliseerde, en met deze film proberen we trouw te zijn aan zijn speelse, creatieve en fantasierijke geest.'

Anti-biopic golf

Pablo Larraín is niet de enige filmmaker die recentelijk een biopic maakte zonder quasi-volledige wieg-naar-graf-structuur. Je zou het een golfje van anti-biopics kunnen noemen, films die freewheelend op zoek gaan naar de ziel van het hoofdpersonage.

Drie recente voorbeelden: The End of the Tour toont vijf dagen uit het leven van schrijver David Foster Wallace tijdens lange interviewsessies met Rolling Stone-journalist David Lipsky; Steve Jobs beslaat drie momenten in aanloop naar de presentatie van drie Appleproducten; en Life van Anton Corbijn volgt James Dean door de ogen van fotograaf Dennis Stock van Life Magazine.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden