'Ik kan vertellen hóé ik mijn muziek maak, niet waaróm'

Geluidskunstenaar Tim Hecker, bekend van zijn broeierige ambient, greep voor zijn nieuwe album terug op de Renaissance. Hoe kwam hij daar terecht?

Tim Hecker. Beeld Emily Berl
Tim Hecker.Beeld Emily Berl

Hij zegt het niet verontschuldigend, daarvoor spreekt hij te rustig en onverstoorbaar, het is eerder een vriendelijke uitleg: 'Ik kan wel vertellen hóé ik mijn muziek maak, maar niet waaróm. Ik begrijp je nieuwsgierigheid wel: wie is deze man en waarom klinkt zijn werk zoals het klinkt? Zou ik ook willen weten. Maar ik weet het niet.'

undefined

Tim Hecker (42) glimlacht en kijkt uit het raam van het kleine kamertje, ten kantore van zijn platenmaatschappij in Amsterdam-Noord. Het IJ schittert in de voorjaarszon.

De elektronische klankschilderijen van de geboren Canadees (die alweer een tijdje in Los Angeles woont) moet je vooral ondergaan: experimentele, broeierige ambient, vaak donker getoonzet en zo buigzaam als rubber.

Een beat die structuur aanbrengt? Een melodietje als herkenningspunt? Een dergelijk houvast geeft Tim Hecker je zelden. Zijn muziek golft en pulseert, in een richting die gekozen lijkt door de klanken zelf. Als student aan de universiteit deed hij ooit onderzoek naar het effect van hard en intens geluid op het brein. Hij is afgestudeerd in 'sound intensity', zegt hij zelf.

Tim Hecker: Love Streams. 4AD/Beggars.

Live: 13/5, Rewire x Korzo, Den Haag.

Nieuw geluid

Laat de Canadese geluidskunstenaar, die tegenwoordig in Los Angeles woont, dan maar uitleggen hóé hij het betoverend mooie Love Streams maakte, het achtste studioalbum in vijftien jaar dat onder zijn eigen naam verschijnt (tussendoor vulde hij ook nog drie platen met minimal techno, onder de naam Jetone).

Er lijkt namelijk iets veranderd aan zijn geluid: het is lichter, transparanter, menselijker ook, al was het maar door de aanwezigheid van stemmen: flarden gezang in bijvoorbeeld Voice Crack, het tweeluik Violent Monumental en het mooie slotstuk Black Phase.

'Na mijn vorige album Virgins bekroop me het gevoel dat ik weliswaar per plaat een stap verder ging, maar toch in essentie hetzelfde deed. Wat kon ik nog? Moest het nog harder, broeieriger of agressiever? Nee, liever iets heel anders. En dus besloot ik uit te gaan van de menselijke stem.'

Hij raakte gefascineerd door het werk van Josquin des Prez (circa 1450-1521), meester van de Frans-Vlaamse renaissanceliedkunst. Hij stopte een aantal van diens koorgezangen in zijn computer, distilleerde korte samples en sloeg ermee aan het knutselen, eerst thuis, daarna in IJsland, het land waar ook zijn albums Virgins (2013) en Ravedeath, 1972 (2011) tot stand kwamen.

'Ik kwam in contact met de IJslandse componist Jóhann Jóhannsson, die nieuwe koorgezangen voor me schreef. Stond ik plotseling in een studio in Reykjavik te kijken en te luisteren hoe het Icelandic Choir Ensemble die stukken opnam. Voor míjn plaat. Een rare sensatie voor iemand die gewend is alle klanken zelf te maken.'

IJsland

Dáárom houdt Tim Hecker dus van IJsland, het land met amper 300 duizend inwoners maar ook een ongekend bruisende muziekscene: rock, pop, modern klassiek, avant-garde, electronic, in IJsland lijken tussen die werelden geen barrières te bestaan. Hecker: 'Het is alsof alle IJslanders óf schapenboer óf eigenzinnig muzikant zijn, of allebei tegelijk.'

Laat het gezegd zijn: hij toog niet naar IJsland om zich te laten inspireren door de stilte en de weidsheid van het land.

'Dat is zo'n cliché. Mijn eerste handvol platen maakte ik in mijn eentje op mijn slaapkamer; dát waren particuliere knutselprojecten die in afzondering tot stand kwamen. In IJsland ben ik juist meer dan ooit onder de mensen. Ik zoek andere muzikanten op. Voor stilte en weidsheid kan ik net zo goed een eindje buiten Vancouver gaan zitten, de stad waar ik opgroeide.'

The Glaslamp Killer tijdens PITCH Festival. Beeld Daniel Cohen
The Glaslamp Killer tijdens PITCH Festival.Beeld Daniel Cohen

Paradox

Hij was aanvankelijk van plan het album Miasma Streams te noemen ('miasma' is Grieks voor een stinkende, ongezonde wolk van ziekte en vervuiling), maar die titel bleek bij nader inzien toch te naargeestig om te koppelen aan de lucide elektronische luistermuziek waarmee hij uit Reykjavik terugkeerde. Daarom maakte hij er maar Love Streams van, 'de hippievariant'.

De flarden renaissancegezang op het album roepen op wonderlijke wijze het werk in herinnering van gevoelsmatig verwante geluidsfröbelaars als Gonjasufi en The Gaslamp Killer, al werken zij op een ondergrond van hiphop en dub en Hecker helemaal niet.

Wat ze gemeen hebben, is hun spel met dezelfde paradox: moderne, elektronische muziek waarin oude geluiden een merkwaardig soort historische sensatie oproepen, een fenomeen dat wordt aangeduid met de term hauntology. Love Streams sist, knispert en knarst, alsof je radiocontact met de 15de eeuw hebt en daar een koor hoort zingen.

Hecker veert op: 'Zo had ik het nog niet bekeken, maar het is zo. Vroeger stond de term modernisme voor het creëren van iets nieuws, maar de laatste jaren draait modernisme steeds vaker om spitten in het verleden. Dat doe ik ook op Love Streams, maar ik voel me geen geluidsarchivaris, zoals veel van die hauntologists dat zijn. Ik wil geen kennis. Ik wil niet weten hoe een krautrocker uit 1976 zijn geluiden produceerde. Die kennis zou me demotiveren.

'Ik wil zelf zoeken, desnoods naar iets dat al eerder gevonden is. Als ik uit mijn universitaire onderzoek één conclusie heb getrokken, is het wel dat geluid en muziek saaier worden naarmate je er meer kennis over hebt. Ook over de renaissancegezangen van Josquin des Prez wil ik zo weinig mogelijk weten. Ik wilde ze alleen ervaren en er iets mee doen. Vanuit zelfverkozen onwetendheid op zoek gaan naar momenten van schoonheid, dat is geloof ik wat ik wil.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden