Interview

'Ik kan verleidelijk acteren tot mijn broek afzakt'

Cate Blanchett ligt op koers voor haar derde Oscar, met haar rol als heimelijk lesbische vrouw in het jarenvijftigdrama Carol.

Blanchett als Carol in de gelijknamige film: 'Kennelijk is iemands seksuele voorkeur ook vandaag de dag nog een kwestie.'

Kort voor de wereldpremière van Carol sloeg internet op hol. Dit omdat hoofdrolspeelster Cate Blanchett had besloten een vraag van filmblad Variety (Heeft u wel eens relaties gehad met een vrouw?) gewoon maar eens te beantwoorden met :'Ja, vaak'.

Tijdens de officiële perspresentatie van het lesbische liefdesdrama op het Cannes Filmfestival in mei van dit jaar, prees een opgewonden verslaggever van de website Gay.it vervolgens Blanchetts 'coming-out'. 'Weet u hoe belangrijk uw woorden zijn voor jonge gays? U hield vaak van vrouwen! Waren dit openlijke liefdes? En hoe inspireerden die u bij deze rol? Dank u!' De actrice, lichtelijk verbaasd: 'Ik kan me niet herinneren dat de conversatie met Variety zó verliep. Ze vroegen me of ik relaties had met vrouwen. Ik antwoordde: ja vaak, maar als je de vraag seksueel bedoelt: dan niet. Dat laatste hebben ze duidelijk niet afgedrukt.'

Blanchett (46) zit soeverein rechtop, in hooggesloten jurk, vriendelijk en gedecideerd. 'Kijk, we kunnen het hebben over de zo repressieve jaren vijftig waarin Carol zich afspeelt, maar kennelijk is iemands seksuele voorkeur ook vandaag de dag nog een kwestie.'

Onacceptabele liefde

In Carol is de liefde tussen twee vrouwen in het Amerika van de jaren vijftig nog volkomen ongeaccepteerd. Blanchett speelt de titelrol: een glamoureuze en verleidelijke New Yorkse die haar seksuele geaardheid noodgedwongen onderdrukt. Ze verkeert in een huwelijkscrisis met haar weinig begripvolle echtgenoot, die haar de voogdij over hun dochter kind dreigt te ontzeggen. Carol riskeert dus alles als ze valt voor Therese, een jonge verkoopster in een warenhuis (een rol van de 30-jarige actrice Rooney Mara). De heimelijk beleefde relatie is, gezien het tijdsgewricht, gedoemd te mislukken.

(Tekst gaat verder onder foto)

Rooney Mara als Therese Belivet.

Het is een grootse rol voor Blanchett. Alweer. Net als in Woody Allens Blue Jasmine, waarmee ze in 2014 een Oscar won voor beste hoofdrol als gevallen echtgenote van een zakenoplichter, speelt ze ook nu een getormenteerde vrouw die een façade optrekt.

Regisseur Todd Haynes (Far From Haven, I'm Not There) baseerde Carol op de roman The Price of Salt uit 1952 van Patricia Highsmith. De in 1995 overleden Amerikaanse schrijfster zag veel van haar moreel ambigue, psychologische thrillers verfilmd, waaronder Strangers on a Train en de Tom Ripley-cyclus. Het boek over de 'criminele' liefde tussen de jonge verkoopster en de wat oudere en gehuwde Carol was een hit: in 1953 verscheen een goedkopere paperbackeditie die een miljoen keer over de toonbank ging.

'Het is een soort Romeo en Julia', zegt Blanchett. 'Of beter: Julia en Julia. Dat de liefde hier die tussen twee vrouwen betreft, is zeer van belang, maar het verhaal gaat ook over nietsontziende liefde: dat gevoel alsof je uit je lichaam treedt, alsof je diep contact maakt met iemand. Die liefde wordt gevoeld, maar mag niet benoemd worden. Dat maakt het ook een typisch verhaal voor Patricia Highsmith: die schreef tenslotte misdaadromans.'

Verdiepen

De actrice verbond zich al ver voor regisseur Haynes aan de film, die vanwege een moeizaam financieringstraject jarenlang op zich liet wachten. Op de vraag of de realisatie van Carol deel uitmaakt van de hernieuwde aandacht voor sekseongelijkheid en wat de filmwereld 'het jaar van de vrouw' heeft gedoopt, merkt Blanchett fijntjes op: 'Ik hoop dat het toch wat meer wordt dan enkel een jaar.'

Ze verdiepte zich vooraf uitvoerig in de tijdsperiode. 'We maakten tijdlijnen van de politiek en de sociale mores. Na de Tweede Wereldoorlog, toen vrouwen veel meer werk mochten doen dan tevoren, óók mannenwerk, moesten ze ineens weer terug de keuken in. Het was de tijd van naoorlogs optimisme, maar ook het begin van de Koude Oorlog, nucleaire dreiging en paranoia. En seks met iemand van hetzelfde geslacht was strafbaar - ik beschouw Carol niet als een politieke film, maar dat feit tekent de film.'

Haynes wees de actrice op Lovers and Lollipops (1956), een realistischer portret van liefdesbeslommeringen in de jaren vijftig. Ook las ze diverse destijds verschenen 'girl on girl'-liefdesromannetjes ('waarbij opviel dat ze allemaal slecht afliepen') en doorspitte ze het oeuvre van de pas na haar dood bekend geworden Amerikaanse straatfotografe Vivian Maier (1926-2009); in Carol tracht de jonge Therese een carrière op te bouwen als fotografe, maar ze wordt niet voor vol aangezien door haar mannelijke leeftijdsgenoten. 'Die research betekent heel veel voor mij, als ik acteer', zegt Blanchett. 'Ik wilde ook weten wat Carol níét was, allemaal niet kon zijn. Haar isolement moet invoelbaar zijn voor het publiek.'

Van links af: Rooney Mara, Sarah Paulson, en Cate Blanchett tijdens de première van Carol in New York.Beeld anp

Liefdesscènes

Uiterlijk speelt een voorname rol in de film; Blanchett verhult de pijn van de ongenaakbare Carol, laat steeds net voldoende zien. 'Ik wil niet verstrikt raken in een uitspraak over die zogenaamde schoonheid', zegt de actrice, het woord 'beauty' zo ongeveer uitspugend. 'Maar film is een visueel medium. Kijkers vullen de psychologie van een personage al in voor ze iets heeft gezegd. De kunst is Carol ietwat mystiek of ambigu te maken zónder het publiek van haar te vervreemden.'

Er zitten vrijscènes in de film, maar minder expliciet dan die in het geruchtmakende en in 2013 in Cannes met de Gouden Palm bekroonde Franse lesbische drama La vie d'Adèle van Abdellatif Kechiche. 'Iedereen focust altijd eerst op de liefdesscènes', zegt Blanchett. 'Rooney en ik gingen er hetzelfde mee om: praktisch. We nemen ons werk serieus, niet onszelf.' De Australische, die haar vader op jonge leeftijd verloor, nam haar moeder mee naar de première. 'Ik waarschuwde haar vooraf: er zit een kleine seksscène in, waarin ik de tepels van een vrouw kus. Ze vond het mooi.'

Een compliment over haar vermogen om seksuele verleidelijk te acteren wordt gepareerd. 'Ik kan verleidelijk acteren tot mijn broek afzakt', zegt ze, met gemaakt plat accent. 'Pas in de handen van de juiste filmmaker werkt het op doek.'

Hard

Valt er iets negatiefs te zeggen over Cate Blanchett? Regisseur Todd Haynes denkt diep na over de vraag, kijkt zorgelijk en zegt: 'Ze is hard voor zichzelf. Er waren een paar dagen op de set van Carol dat ik dacht: fuck, ik verkloot het. Ik wilde dat ze op haar spel vertrouwde, dat ze niet zo streng was voor zichzelf, maar ik wist niet hoe ik dat moest bereiken. Wat kun je zeggen om Cate op haar gemak te stellen?'

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden