Column

Ik kan het weten, ik was zelf zo'n mens

Een boeiende thematiek, dat is het. En voor iedereen die een eenzame, ongemakkelijke puber is geweest is er veel te herkennen, op pijnlijk levendige, confronterende wijze.

Curtis Sittenfeld. Beeld Josephine Sittenfeld
Curtis Sittenfeld.Beeld Josephine Sittenfeld

Er zijn goede boeken, er zijn slechte boeken, er zijn matige boeken, en dan zijn er de boeken waarvan je niet weet wat je ervan moet vinden. Prep van Curtis Sittenfeld is er zo een. Het was mij aangeprezen door diverse lieden die ik hoog heb zitten, zoals dat heet, en ook vond ik die Curtis (het is trouwens een vrouw) wel een intrigerend hoofd hebben: mensen lezen boeken vaak om oneigenlijke redenen, zo die al bestaan.

Lee Fiora, een 14-jarig meisje uit een onbemiddeld maar gezellig gezin, vraagt een studiebeurs aan voor een chique, dure kostschool, voornamelijk omdat de glanzende folder - vol lommerrijke tuinen, oude kapelletjes, meisjes in kilts - haar zo aanspreekt. Mensen kiezen scholen nu eenmaal óók vaak uit om oneigenlijke redenen.

Ze kríjgt die beurs en moet zich zien te redden tussen de kinderen van de upper class, hun achteloze welvaart, hun manier van spreken en doen, hun zeden en gebruiken. Nu is 14 zijn toch al niet eenvoudig, maar in een vreemde omgeving, tussen mensen van wie je (gedeeltelijk terecht) vreest dat ze op je neerkijken, is het helemáál hachelijk.

Je kunt je redden door mooi te zijn, en beddengoed te bezitten van onberispelijke kwaliteit. Of door heel goed te zijn in sport. Of desnoods, als je arm bent, niet echt knap en onsportief, door het ontwikkelen van een sterke persoonlijkheid. Maar Lee heeft niets van dat alles. Ze is een eenzame, saaie buitenstaander in alle opzichten.

Als lezer verwacht je nu allerlei lastige maar stichtende ontwikkelingen, met een geslaagde coming of age tot besluit. En inderdaad, Lee schikt zich geleidelijk min of meer in dit nieuwe milieu, sluit gecompliceerde vriendschappen, wordt verliefd op een jongen die weinig anders terugdoet dan haar gebruiken voor seks, keert zich uit schaamte voor haar achtergrond tegen haar ouders, kortom, het gewone tienergetob.

Omdat Lee (en Sittenfeld) zulke afstandelijke beschouwers zijn, krijg je als lezer een mooie blik op het Amerikaanse systeem, waar je het met geld en de juiste komaf zo makkelijk ver schopt, en waar je verschrikkelijk je best moet doen om van een dubbeltje een kwartje te worden.

In Nederland hebben we ook standsverschillen, maar in Amerika zijn die veel prangender. Een arme beursstudent wordt geacht daarover te zwijgen. Maar Lee houdt zich niet aan die mores, en klapt uiteindelijk uit de school tegen een journaliste. Daar komt een hoop narigheid van. 'You don't make waves unless there's a reason, and it better be good. Because once you do, that's it. You're a trouble maker, and they never think of you any other way.' Lee's moeizaam opgebouwde modus vivendi met de upper class is verstoord.

null Beeld
Beeld

Een boeiende thematiek, dat is het. En voor iedereen die een eenzame, ongemakkelijke puber is geweest is er veel te herkennen, op pijnlijk levendige, confronterende wijze. Het probleem is alleen: Lee is een saaie zeurpiet vol zelfbeklag als ze begint aan die school, en als ze er afgaat is ze dat nog steeds. Het is gewoon geen sympathieke hoofdpersoon.

Gedurfd is dat zeker, oprecht is het ook. Er zíjn nu eenmaal zulke mensen. Ik was er zelf een, dus ik kan het weten. Maar dat neemt niet weg dat ik me het hele boek lang aan haar heb doodgeërgerd.

Misschien is dat wel juist heel goed. Misschien ook niet.

Ik kom er niet uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden