'Ik houd innig van de underdog'

Een koelbloedige machtswellusteling: zo staat de Engelse koning Richard III (1452-1485) bekend. Met De Goede Richard III wil acteur Wart Kamps zijn sympathiekere kant laten zien. Aan de Volkskrant vertelt hij waarom.

Beeld Ivo van der Bent

Moord, machtswellust en verraad. Wie Richard III zegt, zegt drama. Historisch drama zelfs, want deze koning van Engeland heeft echt bestaan. Maar zijn akelige reputatie dankt hij toch vooral aan William Shakespeare. Eind 16de eeuw schilderde die hem in zijn stuk af als een mismaakte wreedaard, een moordmachine en charmeur tegelijk. En dat is hij voor de meesten nog steeds.

Maar niet voor acteur Wart Kamps.

Kamps heeft Richard omarmd, hij wil eerherstel voor de koning. En dus schreef hij een solovoorstelling, waarin hijzelf de titelrol vervult: De Goede Richard III. Kamps (39) werd gelauwerd voor zijn rol als Cyrano bij het Ro Theater, schitterde op tv als kapitein Bram in de sciencefiction-comedy Missie Aarde, en maakte deel uit van cabaretgroep Rooyackers, Kamps & Kamps. De Goede Richard III is zijn eerste 'serieuze' theaterrol, al zit er veel humor in.

Wat een grappig uitgangspunt. Hoe kwam je erop?

'Een paar jaar terug werd Richard III - de echte dus - opgegraven. Ik zag een plaatje op internet van zijn skelet, met scheefgegroeide ruggengraat. Ik herkende als het ware mijn eigen röntgenfoto, en wat bleek: hij en ik hebben precies dezelfde aandoening, scoliose. Dus de rol is me letterlijk op het lijf geschreven, haha.

'Zonder gekheid, ik heb het aan de chirurg laten zien die mij heeft geopereerd en het klopte. In de tijd van Richard konden ze er niks aan doen, en dan groei je steeds verder scheef, waardoor de verwarring met een bochel kan ontstaan. Shakespeare heeft dat nog eens lekker overdreven. Een klompvoet zou-ie hebben, en een raar handje, er kwam steeds meer bij om de slechtheid van het personage nog maar eens te onderstrepen.'

Maar hij is dus niet slecht?

'Ikzelf geloof dat-ie goed was. Of in ieder geval, een redelijk verlicht iemand in zijn tijd; hij had rechtvaardigheidsgevoel, voerde een aantal goede wetten door, hij was lief voor z'n broer.

'Ik heb me inmiddels behoorlijk in zijn historie verdiept. In Engeland is het een bekende discussie overigens. Daar heb je het zogenoemde 'Great Debate' met de Ricardian Society die hem verdedigt, compleet met rechtszaak en advocaten, om hem uiteindelijk vrij te pleiten. Maar daarover lopen de meningen nog steeds sterk uiteen, ook daar.

'Afgezien van die schuldvraag, vind ik dat Shakespeare hem tot een vlak personage heeft gemaakt, een slechterik en basta. Natuurlijk zijn er acteurs die zullen zeggen: 'Oké, maar hij is ook een charmeur, een geweldig acteur. Hij weet iedereen op het verkeerde been te zetten. Daarom is het een mooie rol.'

'Voor mij geldt: ik wil dichterbij komen. Waarom gedraagt hij zich zo? Is hij vroeger gepest? Wil-ie wraak? Een echt mens van hem maken, dat leek me een leuk uitganspunt.'

Wie was Richard III?

Richard III Plantagenet (1452-1485) was slechts twee jaar koning van Engeland, maar ging de boeken in als ultieme slechterik, die moordde voor de troon en neefjes noch broers ontzag. Historici wijzen al langer op het gebrek aan bewijs voor deze verhalen, het zou slechts zwartmakerij kunnen zijn van toenmalige tegenstanders. In 2012 stuitten archeologen op zijn stoffelijke resten, zo bewees DNA-onderzoek. In 2015 werden deze herbegraven in de kathedraal van Leicester.

Hoe pak je zoiets aan?

'Heel veel schrijven, heel veel schrappen. Het is echt een puzzeltje. Bij Shakespeare zijn er tachtig personages, ik laat er tien over. En tja, de Engelse geschiedenis waarin dit stuk is ingebed is enorm complex: de Rozenoorlogen, familietakken. Veel mensen weten vast ook niet wie Richard III is, we zijn hier tenslotte niet in Engeland. Ik werk er inmiddels ongeveer een jaar aan, en ik ben nog aan het schaven. Want mensen die het origineel wel kennen wil je ook op een goede manier verrassen.'

Wart Kamps als een goede Richard III.Beeld Wart Kamps

'My kingdom for a horse' - Richards paard is al gesneuveld, maar de koning raast maar door op het slagveld, waar hij uiteindelijk de dood zal vinden. Die iconische slotscène kun je alvast niet weglaten, toch?

'Het is het begin van mijn voorstelling. Ik, de goede Richard, lig op het slagveld, onder mijn dode paard. In afwachting van mijn eigen einde vertel ik mijn publiek hoe het echt is gegaan en dat Shakespeare maar wat verzonnen heeft. Ik kom onder het paard uit en begin over m'n jeugd te praten. Ik laat zien wat Shakespeare ervan heeft gemaakt en probeer op allerlei manieren mijn gelijk te halen. Ik roddel over de schrijver, zeg dat hij rotte tanden had, een vieze man was. Ik pak hem terug. Maar ik heb niet veel tijd, steeds is er de dreiging van de dood, die mij hoe dan ook boven het hoofd hangt. Ik heb haast, haast om mensen aan mijn zijde te krijgen.

Zo dus. Je weet dat de goede Richard het gaat verliezen, dat juk van zwartmakerij gooit hij niet zomaar af. Richard III wordt nog steeds wereldwijd opgevoerd en dat kleine toneelstukje van mij gaat de beeldvorming niet veranderen. Het is een hopeloos gevecht, maar ik houd innig van de underdog, Cyrano was er ook een. En ik hoop toch dat het publiek straks met lichte twijfel naar buiten loopt, denkt: zijn we in de maling genomen door die charmeur? Of is het misschien echt zo gegaan?'

(Tekst gaat verder onder de foto)

Is dit nu voor jou een eerste stap naar een ander soort theater?

'Ik word weinig gevraagd voor serieuze toneelrollen, daarvoor denken mensen nog niet aan mij. Dus ik dacht: dan moet ik het zelf maar gaan doen. Ik wilde voor mezelf heel erg graag weten hoe het is als je een zaal een verhaal vertelt en ze hoeven niet te lachen. Cyrano was weliswaar geen cabaret, maar toch wel een muziektheaterspektakel: je krijgt direct reactie van het publiek. Hier blijft het vaak stil, de lach is niet meer de inzet. Dat vind ik heel moeilijk en daardoor ook wel stoer van mezelf. Grappige rollen spelen bij het Ro Theater is ontzettend leuk, maar ik zou ook graag nog eens iets echt serieus doen. Het liefst wel met een groep, in m'n eentje vind ik het toch prettig als mensen een beetje lachen.'

De Goede Richard III gaat vanavond in première in de Toneelschuur, Haarlem, landelijk tournee van 22/10 t/m 22/1.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden