'Ik heb weinig typisch vrouwelijke eigenschappen'

Wat betekent het om nu vrouw te zijn? In een reeks interviews stelt Daniela Hooghiemstra die kwestie aan de orde. Annelotte de Graaf (28) begon pas laat met muziek, maar geeft haar band Amber Arcades precies vorm zoals zij het wil.

Annelotte de Graaf: 'Ik wilde met barbies spelen, maar dat mocht niet.' Beeld Imke Panhuijzen

Een tengere gestalte wandelt de hippe Utrechtse koffiebar annex fietsenwinkel binnen. Met haar haast doorzichtig bleke huid en lichtblonde haar heeft Annelotte de Graaf (28) iets van een fee.

'Wow, thee met roosjes!', zegt ze.

'Dromerig' wordt haar zachte, hoge stem genoemd. Maar haar blik straalt ernst uit. 'Een juridische beheptheid met precisie', dichtte een interviewer van de Britse krant The Guardian haar toe. Die bracht haar, samen met haar talent en lef, waar ze nu is: als singer-songwriter staat ze op het punt om met haar eigen band, Amber Arcades, door Amerika te gaan toeren, en ze is in het bezit van een platencontract bij het prestigieuze Londense platenlabel Heavenly.

Ze is ook jurist, maar haar baan als beslissingsambtenaar bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), die ze tot nu toe combineerde met haar muziekcarrière, heeft ze opgezegd. Ze zet in op een doorbraak. Een risico, vindt ze zelf, maar gecalculeerd. Zoals de meeste dingen in haar leven. Dat zakelijke heeft ze niet van haar ouders, zegt ze.

Hoe ben je opgevoed?

'Mijn ouders waren hippies. We hebben een paar jaar in een woongroep geleefd. Mijn moeder droeg geen make-up, kocht haar kleding bij de kringloopwinkel. Alles draaide om het bewustzijn van de natuur, elk dieet is geprobeerd. Mijn vader deed van alles, bejaardenverzorging, kleicursussen, later werd hij technisch onderwijsassistent op de Kees Boekeschool in Bilthoven. Mijn moeder heeft veel studies niet afgemaakt. In die tijd was het normaal om een uitkering aan te vragen. Ze vertelde mij laatst dat daar zelfs een beweging voor was: 'Bewust werkloos'.

Annelotte de Graaf

1988 Geboren in Utrecht
2006 Eindexamen Christelijk Gymnasium Utrecht
2006-2010 Studie rechten
2011-2016 Beslissingsambtenaar IND
Eind 2015 Platencontract Heavenly Records
Juni 2016 Album Fading Lines
September 2016 Tour door VS als voorprogramma van Nada Surf.

Jij zit anders in elkaar?

'Zij vonden alles waardevol van zichzelf. Je hoeft niet naar het gymnasium, havo is ook goed. Je ziet bleek, blijf een dagje thuis. Op mij had dat een averechts effect. Ik wilde daardoor júíst.'

Hoe zag de ideale vrouw eruit volgens jouw ouders?

'Ze hebben mij een genderneutrale opvoeding gegeven. Ik mocht niet met barbies spelen, alleen naar de VPRO kijken. Ik had één pop, maar die was antroposofisch verantwoord. Ik wilde liever een barbie, maar een meisje moest zijn als Pipi Langkous of Ronja de roversdochter. Eigenwijs, stoer, onafhankelijk. Zo was ik eigenlijk ook wel. Ik liep het liefst in de oude kleren van mijn buurjongen.'

Heeft jouw opvoeding je minder typisch vrouwelijk gemaakt?

'Ik heb weinig typisch vrouwelijke eigenschappen, maar weet niet of dat door mijn opvoeding komt. Ik draag zelden make-up. Kleding interesseert me niet. Als 'gothic' was ik in mijn puberteit wel met uiterlijk bezig, maar daar zat vooral een culturele, esthetische gedachte achter. Het onafhankelijke heb ik van mijn moeder. Aan de scheiding van mijn vader hield zij het besef over dat ze voortaan haar eigen weg wilde gaan. Geen man meer. Ik heb al zeven jaar een vriend, maar in mijn hoofd zit toch altijd iets van: het kan zomaar afgelopen zijn.'

De rechtenstudie stond ver af van dat hippiemilieu...

'Daarom wilde ik het juist. Ik verkeer graag in verschillende werelden. Duizend levens in één leven proppen, die drang heb ik altijd gehad.'

Jouw muziekcarrière begon laat.

Ik had gitaarles gehad, maar was niet met muziek bezig. Tijdens een studentenuitwisseling in Philadelphia kocht ik een mandoline. Ik was geïnspireerd door de film O Brother, Where Art Thou?, wilde the American experience. Een paar jongens waren bezig een bluegrassbandje op te zetten, dus ik vroeg: can I join you guys? Ik had een boekje met akkoorden. We oefenden in de kelder. Toen het lente werd, gingen we op de hoek van het park staan spelen.'

En je dacht: dit wil ik?

'Ik dacht dat ik de boot al gemist had. Anderen hadden al in meerdere bands gezeten, albums uitgebracht. Terug in Nederland ging ik op de achtergrond meespelen in de band van mijn vriend. Als singer-songwriter was hij al een tijdje bezig. Geleidelijk aan zijn we samen nummers gaan schrijven.'

Werkte dat, samen in een band?

'Uiteindelijk niet.'

Hij was de leadzanger, terwijl jij dat ook in je had?

'We hadden andere ideeën. Samen in een band, samen vrije tijd, dat ging niet. We zaten te veel op elkaars lip. Inmiddels zijn we weer samen, maar we zijn een jaar uit elkaar geweest.'

In die periode ben je een solocarrière begonnen?

'Ik had natuurlijk iets om over te schrijven hè, heartbreak enzo.' (Lacht) 'Met een buurmeisje ben ik gaan zingen, toen kwam er een gitaar bij en een drummer. We noemden onszelf Amber Arcades, maar het schoot niet op. Als ik ideeën had voor nieuwe nummers, zat iedereen maar wat voor zich uit te staren.'

En toen dacht je: ik ga het alleen doen?

'Ik heb een analyse gemaakt. Hoe werkt het systeem, hoe lopen de geldstromen. In Nederland gebeurt niets en buitenlandse platenmaatschappijen staan niet te springen om geld te steken in een album. Dus mailde ik een aantal producers. 'Hoi, ik ben Annelotte, dit zijn mijn demo's, ik vind het vet wat je doet en het lijkt me leuk om samen te werken.' Ben Greenberg uit New York reageerde enthousiast.'

Terwijl je totaal onbekend was.

'Ik bood hem gewoon geld. Ik had 12 duizend euro gespaard. Hij werkt nu ook weer niet met Beyoncé en hij vond mijn muziek leuk. Hij komt uit de hardcorehoek, maar uit mijn gothictijd had ik ook wel wat duisters meegenomen, dus de combinatie werkte. Toen ik de opnamen had, was een platencontract alleen nog een kwestie van shoppen.'

Inmiddels was het weer aan met je vriend. Hoe keek hij aan tegen dit succes?

'Eerst vond hij het moeilijk. Hij is al een tijd bezig een plaat te maken en zonder hem was ik misschien nooit de muziek in gegaan. Maar over dat egodingetje is hij vrij snel heengekomen. Hij is nu mijn grootste steun. Tijdens mijn komende tournee speelt hij ook een paar weken mee, als vervanger van de bassist.'

Hij krijgt in jouw band geen vaste plek?

'Hij heeft zijn eigen muziek. Ik wil niet tegen hem zeggen: doe dit en doe dat. Bovendien heeft hij een vaste baan als cultuurmakelaar bij de gemeente.'

Ben jij de baas bij Amber Arcades?

'Ik waardeer ieders input, maar houd graag de creatieve controle. Ik doe ook de investeringen en betaal de salarissen.'

Hoe is de rolverdeling in je relatie?

'Mijn vriend is zorgzamer dan ik. Hij doet meer in het huishouden omdat ik veel weg ben. Ik ben vooral bezig met doelen en ambities. Hij ook met: hoe kan ik jou helpen?'

Vraag: Vind je hem dan wel man genoeg?

'Zijn houding getuigt juist van zelfverzekerdheid over het man zijn. Hij heeft geen machogedrag nodig om zich te bewijzen. Het gaat niet om man of vrouw, het gaat om individuen.'

Welk imago heb jij als artiest?

'Mijn muziek wordt de ene keer 'lief' genoemd, dan weer 'afstandelijk'.Er zijn voor vrouwelijke artiesten grofweg drie opties: femme fatale, schattig meisje of rockchick. Ik ben geen van drieeen. Van mannen wordt makkelijker geaccepteerd dat ze zijn wie ze zijn, als vrouw lijk je altijd een verwachting in te moeten lossen. Bij de programmering op festivals zie je ook vaak dat 'band met meisje' als genre gezien wordt. Zo van: we hebben al een band met een meisje. Gelukkig weigeren steeds meer vrouwen om aan die stereotypering mee te doen. Ik ben gewoon Annelotte.'

Je hebt je baan opgezegd en gaat nu door Amerika toeren. Dat heeft wel iets happy-go-lucky-achtigs.

'Dat is het niet. Ontslag nemen vond ik doodeng. Al mijn spaargeld zit hierin, dus het is alles of niets. Als ik terugkom, moet ik nieuwe nummers schrijven. Ik pieker veel. De routine van het toeren is wel een prettige vorm van escapisme. Even niet aan de volgende stap hoeven denken.'

Je kunt toch altijd nog terugvallen op je vriend, die een vaste baan heeft?

'Dat is het worst case-scenario.'

Wat betekent het feminisme voor jou?

'Niet zo veel. Door te hameren op de ongelijkheid, bevestig je die juist. Echt geëmancipeerd is het pas als vrouw-zijn geen issue meer is. Aan de andere kant verbaas ik me over het feit dat 80 procent van de programmering op muziekfestivals uit mannen bestaat.'

Moeten er vrouwenquota komen voor festivals?

'Mijn instinct zegt nee, maar het zou misschien wel helpen om een vicieuze cirkel te doorbreken.'

Boerkini ja of nee?

'Als bedekkende badkleding nodig is voor de deelname aan de maatschappij van sommige moslima's, ben ik er niet tegen. Een overheid die vrouwen dwingt zich te bedekken, vind ik net zo verkeerd als een die hen dwingt zich te ontbloten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden