Interview

'Ik heb veel bevestiging nodig'

Een nieuwe liefde, veel werk, wat heeft actrice en presentatrice Katja Schuurman nog te wensen? Het eeuwige leven. 'Ik sta op de wachtlijst voor een onsterfelijkheidspil.'

Beeld Carli Hermes

Hoog op de voorgevel staat 'Pura Vida'. het vrijstaande herenhuis ligt tussen de uitgestrekte weilanden van Waterland en een dijk die het water van het IJsselmeer bedwingt. De voordeur zwaait open. Op de trap naast de deur zit Freek van Noortwijk (27), restauranteigenaar en toekomstige echtgenoot, in korte broek te bellen. Plots komt dochter Sammie (6) in haar onderbroek de voor een groot deel door een enorme, houten spoorlijn in beslag genomen woonkamer uitrennen en flitst langs Freek de trap op naar boven. Daar, boven op de vide, beweegt nog een gestalte. Het is acteur Thijs Römer (38), de voormalige echtgenoot. Dit is het huis van Katja Schuurman.

Katja SchuurmanBeeld Carli Hermès

Even later maakt ze, zich verontschuldigend voor de dynamische ontvangst, koffie in haar keuken. Ze heeft net de laatste draaidagen achter de rug van Vlucht HS13, een nieuwe televisieserie waarin Schuurman (41) de rol speelt van Liv, een succesvolle zakenvrouw wier leven volledig op z'n kop wordt gezet als de vlucht met haar echtgenoot aan boord neerstort.

Morgen vertrekt ze voor een week naar Ibiza, waar ze zich met Sammie en Freek bij haar zus Birgit en haar gezin voegt. Dus nu moet er nog even van alles geregeld worden, is het binnen onrustig en stelt ze daarom voor om buiten in de tuin te gaan zitten. Daar, vanaf de veranda van het houten tuinhuis, strekt het uitzicht zich eindeloos uit, over drassige groene weilanden waar reigers overheen scheren tot aan de horizon, waar in de verte groepjes silhouetten van bomen en huisjes zich aftekenen.

De lucht is warm, troebel van de zomermiezer. Omdat ze altijd te laat komt, zet Katja Schuurman op haar telefoon een wekker, zodat ze op tijd weg kan. Dan ploft ze met een dubbele espresso neer op een houten bankje. 'Zo'.

Katja Schuurman

19 februari 1975 geboren in Bunnik

Opleiding
Vwo op het Montessori Lyceum Herman Jordan in Zeist.

Werk (selectie)
1995-1999 Goede Tijden, Slechte Tijden
2001 Costa (film en serie)
2002-2003 Lijst 0, politiek programma voor jongeren
2003 film Interview van Theo van Gogh (Gouden Kalf-nominatie voor Schuurman)
2005 Documentaire Prettig weekend, ondanks alles over de moord op Theo van Gogh
2005-2008 tv-programma Katja versus de rest
2007 Oprichting Return to Sender
2008-2010 comedy-serie S1ngle
2013 tv-serie Charlie
2014 tv-serie Nieuwe Buren
2015 tv-programma Katja’s Bodyscan bij KRO-NCRV, samenwerking Return to Sender met KLM en VtWonen
2016 tv-serie Vlucht HS13 vanaf zondag 4 september om 20.25 uur op NPO3.

In december begint Schuurmans nieuwe tv-programma Van A naar B.
Katja Schuurman woont samen en heeft een dochter van 6 uit haar eerdere relatie.

Hoe gaat het met je?

'Ik heb zin in vakantie. Ik heb de laatste tijd hard gewerkt en dan vooral aan Vlucht HS13. Ik denk dat die serie het beste is wat ik ooit heb gemaakt als actrice, samen met de film Interview. Dat is vooral dankzij de regisseur Hanro Smitsman. Ik kende hem niet, maar we konden goed samenwerken. Dat is zo belangrijk. Destijds met Interview heeft Theo van Gogh het beste in me naar boven gehaald en daarna is er, op Job Gosschalk na, heel lang niemand meer geweest die dat is gelukt.'

Wat deed Theo van Gogh dat jij zo goed uit de verf kwam?

'De basis was zijn vertrouwen. Daar heb ik veel behoefte aan: dat iemand echt in me gelooft en me goed vindt. Daar groei ik van. Als ik voel dat iemand reserves heeft, word ik kleiner. Dat vind ik eigenlijk stom van mezelf, niet zo'n goede eigenschap. Ik zou liever wat autonomer willen zijn, ik zou willen dat het me minder raakt.'

Je bent gevoelig voor de reserves van anderen?

'Ja, vroeger had ik dat nog sterker. Maar ik vind het gewoon fijn als ik een scène heb gedaan en ik zie de cameraman en regisseur naar elkaar knikken dat ze het goed vonden. Het gebeurt nog steeds dat mensen verrast zijn dat ik goed ben in wat ik doe. Dat is best irritant. Toen ik 17 was, deed ik mijn eerste serie, ik ben nu 41. Ik ben dus al even bezig en je mag ervan uitgaan dat ik wat geleerd heb in de afgelopen 24 jaar. Het is altijd een lastig compliment als mensen zeggen: 'Jeetje, ik vond je eigenlijk hartstikke goed.' Onlangs had ik een presentatie waarbij ik de boel aan elkaar praatte en mensen interviewde voor een zaal. Na afloop kwamen er mensen naar me toe die zoiets zeiden als: 'Ik moet eerlijk zeggen, van tevoren dacht ik: hoezo Katja? Maar je stelt echt ontzettend goede vragen.' Ik snap aan de ene kant dat het een compliment is, maar tegelijkertijd wil ik zulke mensen een stomp op hun neus geven.'

'Ach, eigenlijk doet het er niet toe, want ik vind het niet zo relevant hoe mensen me zien. Dat vind ik eigenlijk een onderwerp... pffft. Ik ben gelukkig meer bezig met de dingen die ikzelf mooi of belangrijk vind. Maar het blijft irritant. En ik heb er steeds weer mee te maken. De eerste paar dagen op een set vind ik echt heel spannend. Dan wil ik graag dat ook de mensen die me niet kennen me echt zien. En niet dat beeld van me.'

Wat is dat beeld dan?

'Dat weet ik niet precies, maar het is een feit dat mensen die me niet kennen...'

Je weet niet wat dat beeld is?

'Ja, dat weet ik wel, maar ik vind het niet zo interessant om erover te praten, omdat het daar namelijk al 24 jaar over gaat. Het houdt me ook niet bezig. Het is meer iets waar ik soms mee te maken heb en wat ik irritant vind. Niet iets waar ik me actief tegen verzet.

Onlangs had ik mijn jaarlijkse gesprek bij KRO-NCRV waar we spraken over de media en mijn profilering, dat gesprek wordt met alle presentatoren gevoerd. Daar word ik nerveus van. Als er nou íéts is waar ik me niet bewust mee bezig wil houden, is dat het. Ze hadden alles helemaal onderzocht, met staatjes en grafiekjes en hoe ik scoorde op allerlei eigenschappen. 'Als het gaat om betrokkenheid bij de wereld, dan scoor je misschien minder dan je zou hopen. Hoe zie jij dat? Kunnen wij je daarbij helpen?' Ja. Ik ga daar dus echt he-le-maal niks aan doen. Dit is mijn leven en ik maak keuzes vanuit mijn eigen verlangens, niet vanuit de gedachte dat als ik iets doe er een kans is dat ik op bepaalde eigenschappen beter scoor.'

Doe je iets op de set om dat beeld van je af te schudden? Ga je extra je best doen?

'Nee, dat doe ik niet. Ik werk gewoon geconcentreerd. Vaak ben ik ook wel de boel aan het entertainen, maar dat gaat vanzelf, dat is niet om aardig gevonden te worden. Vroeger was ik pleaserig en nog steeds vind ik het niet leuk als ik niet aardig word gevonden, want ik begrijp niet waarom je me niet aardig zou vinden, maar dat pleasen doe ik niet meer.'

Heb je dat moeten leren?

'Nou, op een gegeven moment valt dat verlangen om aardig gevonden te worden wel wat weg in het grotere geheel. Je kunt je energie maar één keer besteden. Ik vind dat er al zo weinig uren in een dag zitten, dan besteed ik mijn tijd liever ergens anders aan.'

Zoals?

'Aan de inhoudelijke kant van mijn werk. Ik kan gelukkig programma's maken bij de KRO-NCRV die echt voortkomen uit mijn eigen interesses. Katja's Bodyscan gaat over gezondheid en psyche. Niet dat ik daarmee de wereld zal redden, maar naast entertainment bieden, wil ik ook dat je er iets van opsteekt. Mijn nieuwe programma vanaf eind dit jaar, Van A naar B, is ook zo'n mix: reizen en human interest.

'Maar daarnaast heb ik nog wel een puberale onrust die zich hopelijk ooit vertaalt in iets bijzonders. Dat ik iets...' Het is even stil. 'Sorry. Blablabla.' Dan: 'Kijk, ik zou het zo treurig vinden als je gewoon geboren wordt, je rommelt een beetje aan en dan ga je dood. Dat is niet een idee dat mij veel voldoening geeft. Al denk ik wel dat het gewoon zo is.'

Beeld Carli Hermès

Wat versta je onder aanrommelen?

'Jij schrijft wat interviewtjes, ik maak een programmaatje en je zet een kind op de wereld. Sommigen vinden dat dat de zin van het leven is, maar dat is echt een idiote gedachte. Want als er niets zinvol is aan het leven, is het doorgeven van het leven ook niet zinvol. Een kind krijgen is gewoon het in stand houden van het bestaan. Wat prima is, maar daardoor is het leven nog niet zinvol. Ik zou zo graag willen dat er wél een zin is in dit bestaan. Wetenschappers zijn behoorlijk serieus bezig met het eeuwige leven, met onderzoeken of we onsterfelijk kunnen worden. Ik sprak laatst met een vrouw die bezig is met een onsterfelijkheidspil. Die testen ze nu op muizen en die worden nu al twee keer zo oud. Ze gaan die pil binnenkort op mensen testen en ik sta op de wachtlijst.'

Niet waar. 'Honderd procent. Ik heb wél gezegd dat, hoewel ik weet dat je dat eigenlijk niet kunt eisen, ik niet in de placebogroep wil. In principe is er geen evolutionaire noodzaak tot veroudering en sterven. Dus als je kunt zorgen dat het lichaam in stand blijft, kunnen we eindeloos opnieuw cellen blijven vernieuwen en kunnen we gaan voor het eeuwige leven. Tenzij je natuurlijk onder een bus komt of zoiets. Ik zou daar heel graag voor willen gaan. Eigenlijk vind ik het jammer dat ik niet voor een wetenschappelijke studie heb gekozen, want daarmee kun je het meest betekenen in het leven. Daarom denk ik ook - als ik te veel van de hak op de tak ga, moet je het zeggen - dat ik me zo fijn voel in de natuur, omdat ik me heel snel beklemd kan voelen in dingen die onzinnig voelen en vluchtig, wat het meeste eigenlijk is. In de natuur of met mooie muziek of poëzie voel ik me op een bepaalde manier verbonden met de eeuwigheid. Snap je wat ik bedoel?'

Jawel. Maar als jij geen zin in het leven ziet, wat is dan de zin van een eeuwig leven?

'Op de een of andere manier vind ik dat het leven door de sterfelijkheid zijn zin verliest.'

Maar wat ga je dan doen, als je een eeuwig leven hebt?

'Alles! Er zijn zoveel plekken waar ik wil wonen, zoveel beroepen die ik zou willen kiezen, zoveel dingen die ik zou willen leren en zou willen doen. Zou jij het niet willen?'

Nee.

'Waarom niet? Vind je het leven niet leuk dan?'

Zeker wel, alleen een eeuwig leven lijkt me juist heel erg saai.

'Hoezo? Waarom zou dat saai zijn? Je doet nu één ding. Dat vind je dan nu leuk en op een gegeven moment, als het gaat vervelen, kies je voor een ander soort leven. Dat is toch niet saai?'

De mogelijkheid dat alles maar kan, neemt zoveel plezier weg. Er zit wat mij betreft een beloning in het feit dat je keuzes moet maken in plaats van dat je overal even van snoept.

'Ja, maar dat zal in een eeuwig leven ook zo gelden. Je kan niet van het ene beroep naar het andere hoppen.'

Maar wacht even, over wat voor eeuwig leven hebben we het dan hier? Duizenden jaren?

'Nee, eeuwig is eeuwig'.

Nou, dan kun je toch oneindig van het een naar het ander hoppen?

'Ja, maar niet van vandaag op morgen. Je kunt niet ineens morgen hersenchirurg zijn, daar moet je je wel een poosje in verdiepen.'

Nee, daar moet je dan vijfhonderd jaar voor studeren, maar dat maakt dan zogenaamd niet uit want je hebt het eeuwige leven.

'Ja, dat is toch top? En dan kan je bijvoorbeeld ook een paar jaar lang alleen maar keihard aan de drugs gaan. Dat maakt niet uit, want je lichaam regenereert ook wat beter. Je gaat niet stuk, dat is heerlijk. En als je dat gehad hebt, ga je ergens op een berg in Frankrijk zitten schilderen. Of poëzie maken, films, tuinieren. Weet ik veel. Wil je nog een kopje koffie?'

Volgens mij raakt alles wat je net zei - over dat er te weinig uren in een dag zitten, over eeuwig leven - aan wat iedereen die ik over je gesproken heb over je vertelde. Je zus, je vader, je vriend Freek en je vriendin Frédérique Spigt, ze zeiden allemaal in andere woorden dat je grenzeloos bent. Je vader noemde het tomeloosheid, Freek had het over excessen opzoeken. Waar uit zich dat in?

'In van alles.'

Oké.

'Haha, ik heb gewoon veel energie, ik ga altijd heel lang door. Maar het uit zich ook in de hoeveelheid werk die ik doe en de diversiteit daarin. Ik race door en door en door. En vaak race ik net iets te ver. Maar dat heb ik dan niet door. Dan ben ik een beetje als een kleuter. Als die heel erg moe zijn, komt er nóg een uitbarsting van energie die ze er even uitrammen en dan storten ze totaal in. Nou, dat had ik recent ook weer. Thijs zegt dat hij Freek nog moet vertellen me af en toe tegen mezelf in bescherming te nemen. Thijs herkende die buien op een gegeven moment en kon dan zeggen dat ik een beetje rustig aan moest doen. Freek moet er vooralsnog vooral enorm om lachen: wat is deze idioot nou aan het doen?'

Wat gebeurt er dan?

'Freek en ik zaten hier 's nachts in de tuin met z'n tweeën te kletsen bij een vuurtje. Ik dacht opeens: ik ga nú de tuin doen. Toen heb ik drie uur lang door de tuin geracet, zwetend, onkruid wiedend. En daarna ben ik dan zo intens moe dat ik om alles kan huilen. Ik heb een periode veel gedronken, dat was omdat mijn hoofd altijd doorgaat met analyseren en druk zijn met zinnige en onzinnige dingen. Ik heb dan echt iets nodig om me tot rust te brengen. Dat heb ik nu goed onder controle, maar ik snap wel dat ik toen die drank daarvoor nodig had.'

En nu?

'Nou, drank helpt nog steeds wel. Alleen doe ik het nu gematigder.'

Hoe heb je de scheiding met Thijs verwerkt? Ging de fles toen weer open of ging je thuis onder de dekens liggen?

'Een combinatie van alles. Een scheiding gebeurt niet van de ene op de andere dag. Eerst is er een periode waarin je je ellendig voelt en je afvraagt of het echt die kant opgaat. Gaat het mis? Gaat dit eindigen in een scheiding? Dat kun je je eerst niet voorstellen en daarna opeens wel. Het was een verschrikkelijk rotjaar. Voor het eerst in mijn leven voelde ik me eenzaam. Ik vind het heerlijk om alleen te zijn, maar toen heb ik wel een maand gehad dat ik altijd iemand hier bij me wilde hebben. Ik vond het verschrikkelijk om in mijn eentje te zijn. Ik kon ook niet slapen, ik nam slaappillen, oxazepam, rode wijn, het maakte niet uit; ik zat gewoon rechtop in bed. Het is niet normaal wat er dan in je lijf gebeurt. Ik ging hyperventileren, niet acuut, maar ik was de hele tijd duizelig en voelde schokjes. Ik moest echt dingen slikken om normaal te functioneren.'

'Maar toevallig zag jij net hoe Thijs, Sammie en ik nu met elkaar omgaan. De situatie is nu organisch. We voelen allebei dat dit, los van het feit dat je nooit wil scheiden, een goede keus is geweest. We kunnen ons nu op een veel betere manier tot elkaar verhouden. Die verplichte verbintenis is er niet meer en de dingen die frustreren omdat je in een relatie zit, zijn weggevallen. Nu kun je weer naar alle leuke dingen van elkaar kijken en echt weer een vriendschap beginnen.'

Beeld Carli Hermès

Is dat niet een beetje snel?

'Zijn daar regels voor?'

Nee, hoor. Maar ik kom hier aan, er wordt opengedaan door Freek, met wie je nog moet trouwen. En je ex-man loopt ook rond in het huis, jullie geven elkaar bij het afscheid een zoen op de mond en zeggen 'dag liefje' tegen elkaar. Sommige mensen zouden dat, anderhalf jaar nadat je bent gescheiden, een beetje een vreemde situatie kunnen vinden.

'Mensen denken van alles, hebben allemaal ideeën over hoe het leven in elkaar moet zitten, hoe dingen wel of niet functioneren. Maar ik ben blij dat ik daar los van sta en kijk naar hoe dingen werkelijk zijn, vrij van ideeën die daarover heersen.'

Maar bij een scheiding komt ook pijn kijken, zeker in het begin.

'Ja, die heeft er zeker ook gezeten, bij ons allebei. En deze situatie is niet van de ene op de andere dag ontstaan. Wel al vrij snel, ja. Na een half jaar dachten we dat het een goed idee was met elkaar op vakantie gaan, voor Sammie. Nou. Dat was iets te snel, haha. Dat je denkt: oké, ik snap weer waarom we uit elkaar gingen.'

Dat gesprek tussen Thijs en Freek, over dat hij je af en toe moet terugfluiten, heeft dat al plaatsgevonden?

'Ik denk dat het nog niet is geweest. Maar Freek houdt, wat ik heerlijk vind, net als ik van excessen in feesten en plezier opzoeken.

Wat kan ik me bij excessen voorstellen?

'Nou, gewoon wat je je erbij voor kunt stellen.'

Ja, hoor eens.

'Seks, drugs en rock-'n-roll. Letterlijk dat. Nou, behalve dan niet specifiek rock-'n-roll, het kan ook andere muziek zijn. Ik vind het lekker om me daar in te kunnen verliezen. Kortstondig dan. Want daarna sta ik ook weer gewoon op de set en ben ik moeder of sta ik hier de plantjes te wieden. Voor mij bestaat het allemaal naast elkaar, het een sluit het ander niet uit.'

Gaat die drang naar seks, drugs en willekeurige muziek wel samen met het beroemd zijn?

'Nou doe ik dat meestal niet in het openbaar.'

Nee?

'Nee, ik heb geen seks op de bar terwijl ik er een pil ingooi, nee. Dan ga ik liever even naar het toilet, hahaha.'

De roem beperkt je niet daarin.

'Nee, dat is alleen zo als je dat zelf creëert. Ik lees wel eens van mensen die ik niet eens zou herkennen op straat, die vinden dat ze het zo moeilijk hebben omdat ze bekend zijn. Doe nou maar normaal, dat valt best mee. Dat maak je er zelf een beetje van.'

Beeld Carli Hermès

In een interview zei Thijs dat jij bang bent om stil te staan, want dan zouden dingen wel eens kunnen gaan vervelen. Daarom moet je altijd maar door en door. Kan Freek je, ook omdat hij jonger is, makkelijker bijhouden dan Thijs?

'In zekere zin wel, ja. En hij vindt het ook leuker. Maar we doen het ook geregeld rustig aan hoor, we hebben allebei veel verantwoordelijkheden. Freek heeft twee restaurants met zijn partners en vijftig mensen onder zich werken. En ook ik ben in mijn werk vol overgave. Daarnaast stop ik al tien jaar veel tijd en passie in mijn duurzame merk Return to Sender, waarmee we dit jaar weer grote nieuwe stappen zetten. Ik kan en wil dus niet alleen maar losgaan, omdat ik ook mijn teksten moet voorbereiden, nieuwe programma's wil ontwikkelen of met Sammie ben. Want ik wil er vol voor haar kunnen zijn en daarvan kunnen genieten, want het is zo leuk met haar. Soms ligt ze om acht of negen uur op bed, kruip ik tegen haar aan en ga ik ook slapen. Dat is er ook. Het is niet zo dat ik elke week dwars door het midden ga. Soms wel. Soms misschien zelfs twee keer, en soms weken niet, omdat ik dan andere dingen aan het doen ben. Ik moet ook proberen de wereld te redden en onkruid wieden, hè?'

Hoe houdt Freek zich staande in die driehoek tussen jou, Sammie en Thijs?

'Heel fijn, hij gaat daar supergoed mee om.'

Is hij zelfverzekerd?

'Ja.'

Meer dan jij?

'Ja... o ja, ik weet waar dit naartoe gaat.'

Vertel.

'Freek heeft jou verteld dat ik jaloers ben.'

Misschien.

'Het gebeurt alleen op zwakke momenten. Vroeger had ik het erg. Ik vind het echt heel stom van mezelf. Nu gebeurt het alleen als ik moe ben dat ik ga zitten zeuren over dingen die nergens op slaan. Over exen enzo. Alsof dat aan de orde is, want exen zijn niet voor niets exen.'

Je zus vertelde dat, zonder iets negatiefs over Thijs te willen zeggen, je sinds je met Freek bent wat zekerder van jezelf bent.

'Ja. Dat raakt aan waar we het in het begin over hadden: ik heb nog steeds veel bevestiging nodig. Ik voel me zekerder dankzij een ander, dankzij de blik van een ander, de bevestiging van een ander. Ik ben er niet trots op dat ik dat nodig heb, maar het is wel zo. Ik krijg gewoon veel bevestiging van Freek en dat is heel prettig. En ook een beetje stom dat ik dat nodig heb.'

Kreeg je dat minder bij Thijs?

'Ja. Dat was een ander soort relatie. Ook heel liefdevol en fijn, maar anders.'

Freek zei tegen me dat je nooit een relatie hebt gehad met iemand die je écht zag. Dat je altijd wel genoeg bevestiging kreeg, maar niet van de mannen om wie het ging.

Lang is het stil. 'Nou, ik wil niet zeggen dat Thijs me niet echt zag. Maar ik denk wel dat Thijs me niet helemaal nam zoals ik was. Dus kritiek had op hoe ik ben, of daar kanttekeningen bij plaatste. En mij niet met alles heeft omarmd.'

Waarom wilde je eigenlijk moeder worden?

'Omdat dat me altijd leuk en mooi leek. Maar ik had niet per se last van rammelende eierstokken. Ik was 34 en dacht: als ik dan toch moeder wil worden, is het wel handig om het nu ongeveer te doen. En ik ben heel blij dat ik nu moeder ben. Ik ben echt verliefd op Sammie, als ik haar vasthoud of haar hoofdje zie. Soms wil ze me schminken en dan zit ze zo dicht bij me en dan kan ik rustig naar haar gezicht kijken. Daar krijg ik vlinders van in mijn buik.'

En toch is dat niet de zin van het leven?

'Nee. Het is iets waardevols, net als dat er heel veel dingen in het leven van waarde zijn. Het feit dat je het leven geen zin vindt hebben, betekent niet dat het waardeloos is.'

Wat is je grootste succes?

'Er is een groot falen aan vooraf gegaan, maar mijn grootste succes nu is hoe ik samen ben met Thijs, Freek en Sammie. Daar heb ik eerst voor moeten falen, maar daar ben ik echt heel erg trots op.'

En je grootste mislukking?

'Dat ik Sammie niet een jeugd met twee ouders heb kunnen geven. En vooralsnog ben ik er niet in geslaagd om mijn leven te verheffen boven het zinloze en sterfelijke. Maar misschien komt dat nog.'

Hoe ga je dat doen dan?

'Geen idee, ik ben het aan het uitzoeken. Ik laat het je weten.'

Beeld Carli Hermès
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden