INTERVIEW

'Ik heb nog steeds zin om te acteren'

Het was Al Pacino-weekend in Venetië. De 74-jarige acteur is tijdens het festival te zien in liefst twee films. V sprak met hem.

Beeld reuters

Twee vliegtuigjes scheren laag over de Venetiaanse lagune, ze onderbreken Al Pacino met hun bulderende motoren. De acteur kijkt geamuseerd omhoog, vanaf een hotelterras op het Lido-eiland. 'Ah, daar heb je hem net. Dag Bob!'

Ik vroeg hem naar Robert De Niro. Of het in de jaren zeventig soms voelde alsof hij in competitie verkeerde met zijn collega. 'Bob is een vriend, we staan dicht bij elkaar. Ik houd van hem. Dus als ik nu terugdenk aan die tijd, moet ik daar eerst van afstappen. Nu heb ik dat soort gevoelens helemaal niet, met niemand. Maar als je jonger bent... we zaten achter hetzelfde soort rollen aan, toen.'

Waar De Niro zich de laatste decennia ontpopte tot comedyster, bleef Pacino meer op afstand van Hollywood. 'Weet je wat het met Bob is? Hij vond zichzelf opnieuw uit als komisch acteur, midden in zijn carrière. Die film waarin hij die man speelt die naar de psychiater gaat, Analyze This. Zo grappig.'

Pacino zit aan een ronde tafel met acht journalisten om zich heen, ieder uit een ander land. Hij verontschuldigt zich voor zijn spiegelbril. 'Ik heb een paar lange nachten achter de rug... en ik heb ook last van een allergie.' Hij wipt z'n bril omhoog en spert zijn ietwat rode ogen open, als bewijs. 'Geen idee waarvoor ik allergisch ben, misschien voor mijn ringbaard.'

Pacino, die volgend jaar 75 wordt, oogt als een oudere rockster. Grote ringen, kralenketting om de pols, donker hemd met opgestroopte mouwen, viriele haardos bestaande uit stekels en matje en die scherp bijgepunte ringbaard. 'Ik speel een rockster', zegt hij. 'Wist je dat? Danny Collins is de titel nu, geloof ik.' De film, eerder aangekondigd als Imagine, gaat over een rockster die, geïnspireerd door een brief van John Lennon, op zoek gaat naar een uit het oog verloren dochter en is later dit jaar te zien in de Nederlandse bioscoop.

Het is Pacino-weekend in Venetië, waar de acteur het festival aandoet voor twee andere, eveneens nieuwe speelfilms. The Humbling (regie Barry Levinson), naar de roman van Philip Roth, waarin hij een uitgebluste toneelacteur speelt die een relatie begint met een lesbisch meisje van eind twintig. En Manglehorn (David Gordon Green), met Pacino als een verwarde ex-gedetineerde sleutelmaker, die slechts moeizaam contacten aangaat. Kleine Amerikaanse producties zijn het, niet heel evenwichtig geregisseerd. Vooral in The Humbling is hij op dreef, als de depressieve en door beroepsdeformatie aangetaste theaterlegende. Als Pacino's personage na een stagedive in het ziekenhuis belandt, informeert hij bij de zuster of zijn pijnkreet voldoende authentiek klinkt.

In beide films oogt hij opvallend sulliger en ouder dan in het echt: mal mutsje op, te ruimvallende kleren. Pacino: 'Soms helpt een grappig hoedje, soms ook een te strakke broek - als je de pech hebt dat je personage een strakke broek draagt.'

Gevraagd naar wat hem aantrok in een zo gedeprimeerd personage, op de persconferentie na de eerste vertoning van The Humbling, merkt Pacino op dat Michael Corleone in The Godfather 2 'ook depressief' was. 'Dat floepte eruit. Ik herinner ik me niet dat ik Michael destijds bewust als een depressieve man acteerde. Ik luisterde op de set wel naar zware muziek, om in de stemming te geraken. Het klopt wel, denk ik nu.'

Beeld epa

Over Pacino is vaak beweerd dat hij op zijn best is (of was) als personages die de verwarring van het moderne Amerikaanse leven belichamen, van de met familietraditie worstelende Michael Corleone tot Sonny Wortzik uit Dog Day Afternoon (1975), die een bank overvalt om de geslachtsverandering van zijn vriend te kunnen financieren. Met name zijn rollen als criminelen en politieagenten (Serpico, Heat) definieerden zijn carrière. 'Dat zijn de succesvolste films waarin ik heb gespeeld, maar ik zeg je: ik heb véél meer gedaan dan dat.'

Een Zweedse journalist aan tafel merkt op dat jonge gangsters in Zweden vaak een poster van Tony Montana boven hun bed hebben hangen. Pacino: 'Ik heb ooit een brief geschreven aan een jongetje wiens moeder me had geschreven over zijn bewondering voor Scarface. Ik legde hem uit wat we wilden zeggen met die film, hoe we die levensstijl van Tony Montana juist níét bepleiten. Maar dat mensen op verschillende manieren naar een film kijken, daar kun je niks aan doen. Hoe lang is het nu geleden, dertig jaar? Ik word nog altijd aangesproken op die rol. Dat bevalt me, die film gaat echt ergens over. Toen Scarface uitkwam, was de reactie heel anders, al ging het publiek er wel heen.' (Amerikaanse filmcritici waren vernietigend toen Scarface in 1983 verscheen; Brian De Palma had een verwerpelijke film gemaakt).

Een van uw jonge medespelers uit Manglehorn noemde u dit weekend een God. Vindt u dat inmiddels wél leuk om te horen?

'Ik neem dat niet letterlijk, ha. Toen ik jonger was, werd ik zeer ongemakkelijk van dat soort opmerkingen, dat klopt. Ik gaf in die jaren ook zelden interviews. Toen was ik nog doldriest, zoals ze dat noemen. Niet dat ik interviewers nu omarm, maar ik doe mijn best. Wat hij zei over God is gewoon enthousiasme verpakt in woorden, hij zegt in feite dat mijn films iets voor hem betekenen. Dat is vleiend.'

Beeld getty

Zijn er ook films die u achteraf liever niet had gemaakt?

'Ik ben wel eens ergens ingestapt zonder dat ik nu nog precies weet waarom. Dan was er iets in mijn privéleven of zo, kon ik even in een andere wereld verkeren. Maar spijt? Nee. Ook die films brengen je op een pad.'

Een van de persagenten meldt zich naast de tafel, sommeert het clubje journalisten: 'Laatste vraag!'

'Nee, alstublieft', zegt Pacino, uiterst beleefd. 'Ik blijf nog even zitten. Als ik begin te praten, wil ik zeker weten dat ze begrijpen wat ik zeg, dat is belangrijk voor mij. Mag dat?'

Pacino, tegen regisseur Barry Levinson (Rain Man, Good Morning, Vietnam), die voorbijloopt: 'Barry, schuif aan, we houden hier een Thanksgiving-diner.'

Tegen de journalisten: 'Barry, geweldig regisseur. Mijn oudste dochter is filmmaker, trouwens. Ik ben het soort acteur dat het liefst zijn kinderen het toneel op zou hijsen. Vroeger was dat heel normaal: acteren was een familiebedrijf, vaak reizend. Dat is wel makkelijker als je een eenheid bent, met vrouw en kinderen, en niet scheidt.'

Pacino heeft een dochter (25) bij een ex, en een tweeling (zoon en dochter van 13) bij een volgende ex. Hij is nu met de actrice Lucila Sola (35), die mee is naar Venetië.

De weg naar de Gouden Leeuw

Halverwege het 71ste Venetië filmfestival is er nog geen echte concurrent opgestaan voor de openingsfilm Birdman. Anime nere, een prima geacteerd Italiaans maffiadrama, gooit hoge ogen bij het publiek, maar is te conventioneel om aanspraak te maken op de Gouden Leeuw. Fatih Akin (Gegen die Wand) stelde zondag teleur met zijn competitiefilm The Cut, een schematisch drama vol effectbejag over de Armeense genocide.
De meer experimentele films zijn, zoals vaker, buiten de twintig films tellende competitie geprogrammeerd. Zoals Ulrich Seidls donkerkomische documentaire Im keller, over de kelders (en kelderhobby's) van zijn mede-Oostenrijkers. Zijn idee voor de film kwam niet voort uit de duistere kelderpraktijken van Oostenrijkers Priklopil en Fritzl, legde Seidl uit na afloop van de eerste vertoning. 'Maar ik ben me ervan bewust dat hun misdaden de beleving van mijn film kunnen kleuren.'

Laat u uw jongste kinderen uw films zien?

'Nee, nog niet. Mijn zoon vraagt me wel: wat is dat voor film, Scarface? Hij kent de naam, van zijn vriendjes. Dan zeg ik: het is nog wat te vroeg om papa daarin te zien. Ze weten meer dan ik denk dat ze weten, uiteraard.'

Welke rol wilt u zeker nog spelen?

'Nou, Napoleon, die productie proberen we al een tijd van de grond te tillen, maar de financiering is nog niet rond. Er ligt een script, een zeer goed script. Over zijn laatste dagen op Sint-Helena.'

U zei al eens dat u van plan bent te blijven acteren tot het einde.

'Ja, maar daar kan ik morgen anders over denken, natuurlijk. Maar nu denk ik nog niet na over een einde - dank u. Ik heb nog steeds zin. Zoals ik aanneem dat jullie ook gewoon zin hebben in jullie vak. Praten met oude idioten zoals ik. Vragen stellen, terwijl je denkt: wat de fuck houdt die gozer toch overeind?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden