InterviewKunstdetective Arthur Brand

‘Ik heb met maffiabazen te maken en groepen die betrokken zijn bij Isis of de Taliban. Krankzinnig’

Arthur Brand. Beeld Frank Ruiter

Bij Omroep Max begint het tweede seizoen van De kunstdetective, waarin Arthur Brandt verdwenen schatten opspoort. 

Kunstdetective of kunstadviseur? (1)

‘Zeventig procent van wat ik doe is adviseren. Daar verdien ik mijn geld mee. Mensen schakelen mij in om te onderzoeken of het echt is wat ze gekocht hebben, of willen kopen. Maar het kan bijvoorbeeld ook om roofkunst uit de Tweede Wereldoorlog gaan, of om een antiquiteit met valse papieren die afkomstig is van een illegale opgraving.

‘De rest van de tijd spoor ik gestolen kunst op, zoals straks weer te zien is in De kunstdetective bij Omroep Max. Daar klopt mijn hart het snelst van. Ik beleef magistrale avonturen. De regisseur van De Kunstdetective, Peter Tetteroo, heeft weleens gezegd dat hij op verjaardagen nergens anders meer over kan praten en dat niemand hem dan gelooft. Ik heb met maffiabazen te maken, met de oude IRA, de nationale en internationale onderwereld, politie en geheime diensten. Veel illegale antiquiteiten worden verkocht door groepen die betrokken zijn bij Isis of de Taliban. En daar zit ik tussenin. Krankzinnig.

Nieuws

Het schilderij Twee lachende jongens van Frans Hals is dinsdagnacht gestolen uit het museum Hofje van Mevrouw Van Aerden, in Leerdam. Kunstdetective Brand vermoedt dat het werk is gestolen als ruilmiddel voor strafvermindering.

‘In de tijd dat De Da Vinci Code van Dan Brown verscheen, over een geheim bijbels manuscript dat was verboden door de kerk, waren wij op zoek naar het Judas-evangelie. Dat was een écht eeuwenoud geschrift. Judas werd daarin als bondgenoot van Jezus afgeschilderd,  in plaats van als zijn verrader. Er was één exemplaar van teruggevonden, in een grot in Egypte, en op de zwarte markt verkocht. Wij vonden het terug. Het was Dan Brown in het echt. Het was zo spectaculair dat zelfs de Paus en het Vaticaan er een persbericht over uitbrachten.

‘In het illegale circuit van kunstschatten zit ik op de eerste rij. Als Atlantis ooit worden teruggevonden, gesteld dat het ooit heeft bestaan, is de kans groot dat ik het eerder hoor dan archeologen.’

Robert Langdon uit De Da Vinci Code of Indiana Jones?

‘Ik vind ze allebei geweldig. Het is eervol als The New York Times je de Indiana Jones van de gestolen kunst noemt, maar als ik heel eerlijk ben, kun je me beter met Peter Sellers vergelijken, in zijn rol van de klungelige inspecteur Clouseau in de Pink Panther-films. Hij doet álles fout, volgt altijd het verkeerde spoor en niemand neemt hem serieus. Maar omdat hij zo vasthoudend is, slaagt hij toch.

‘Zo opereer ik ook. Ik heb heel vaak het verkeerde spoor gevolgd. Ik ben in de maling genomen en om de tuin geleid, maar ik geef niet op. En daarom slaag ik.’

Granada of Buenos Aires?

‘Ik heb in allebei de steden gewoond, lang geleden alweer. Door een Argentijnse vriendin kwam ik in Buenos Aires terecht. Geweldige stad. Eerst heb ik anderhalf jaar in Granada gewoond, in Spanje.  Het officiële verhaal is dat ik erheen ging om Spaans te leren, het officieuze dat ik zoveel mogelijk meisjes wilde ontmoeten. Ik heb anderhalf jaar net gedaan of ik Spaans studeerde en alleen maar gefeest.

‘Ik woonde naast de grootste zigeunerwijk van Europa. Niemand in de wijk ging met zigeuners om. De mannen willen je beroven en de vrouwen willen zwanger van je worden, werd gezegd. Maar die wereld trok me aan, de zelfkant. Op een avond maakten een paar mannen met scheppen zich klaar om weg te gaan. Ik was dronken en vroeg wat ze gingen doen. Schatten zoeken, zeiden ze. 

‘Ik ging met ze mee en ze vonden vier Romeinse zilveren muntjes. Muntjes van tweeduizend jaar oud, het was alsof ik in een tijdcapsule was gestapt. Ik kan de sensatie nog voelen. Toen is het begonnen.’

Dennis van de Ven of Jeroen van Koningsbrugge?

‘Oei. Jeroen maar, hij is kaal, dus ik steek gunstig bij hem af. Ik had een rolletje in hun tv-serie Smeris als Arthur Brand, kunstdetective. Ik moest controleren of een kunstwerk echt was. Voor de grap had ik een verloren gewaande gouden ring van Oscar Wilde bij me. De vondst van de ring was wereldwijd in het nieuws geweest. Ik speelde het rolletje met die ring om.

‘Het was een superleuke dag en ik heb groot respect gekregen voor Dennis en Jeroen en andere acteurs. Ik dacht dat die mensen een makkelijk leventje hadden, maar dat bleek zwaar tegen te vallen. Ze moeten er keihard voor werken. Alleen die pagina’s tekst al die ze uit hun hoofd moeten leren.’

Buste de Femme van Picasso of de paarden van Hitler?

‘De paarden van Hitler. Die vondst is niet te overtreffen. Het waren metershoge bronzen beelden die Hitler voor de Rijkskanselarij in Berlijn had laten plaatsen. De Wall Street Journal schreef dat het de meeste interessante vondst in decennia was, De Telegraaf noemde mij de man die Hitler na 75 jaar weer op de voorpagina’s had gekregen.

‘Toen ik naar een documentaire keek die Der Spiegel over de zoektocht naar de paarden maakte, kon ik de eerste tien minuten nauwelijks voorstellen dat ik zelf een van de hoofdrolspelers was. Het idee dat je een topstuk uit het Derde Rijk boven water tilt, na contact te hebben gehad met nazi’s, neo-nazi’s, oude KGB’ers en figuren van de Stasi, is ongelofelijk.

‘Ik ben er best trots op. Aan de andere kant: ik kom er waarschijnlijk nooit meer overheen. Ik heb al gepiekt. Mijn boek over de paarden van Hitler is inmiddels in acht talen vertaald. Niet slecht toch voor een simpele jongen uit Deventer?’

Kunstdetective of kunstadviseur? (2)

‘In De Kunstdetective gaan we weer zes afleveringen op zoek naar verdwenen, grote kunstschatten. Elke keer lukt het om het kunstwerk terug te vinden. Dat is knettergek, want wereldwijd wordt maar acht procent van de gestolen kunst teruggevonden.

‘Regisseur Peter Tetteroo heeft gezegd dat de zoektocht best een keer mag mislukken, omdat de mensen anders denken dat het allemaal vrij eenvoudig is; dat Brand het wel even oplost. Eigenlijk is het de verdienste van Jan Slagter van Omroep Max dat er zoveel kunst wordt teruggevonden. Het is zelfs al zo erg dat de omroep voor het begin van de nieuwe serie om een lijstje vraagt van de kunstwerken die ik ga terugvinden. Hallo jongens, zo werkt het niet.

‘De zesde aflevering gaat over de Van Gogh die eerder dit jaar in Laren is gestolen. Normaal vind je een schilderij pas na vijf of tien jaar terug. We hebben nog zes weken. Als het me niet lukt, zal ik onthullen wie het schilderij heeft, wat ermee is gebeurd en wie de diefstal heeft gepleegd. Dat beloof ik.’

Auto of ov?

‘Ov. Ik heb geen auto en geen rijbewijs. In Amsterdam heb je niks aan een auto. Het gevolg is wel dat ik soms met een kunstwerk van 10 miljoen euro in de trein of de bus zit. Desnoods vervoer ik spullen achter op de fiets. In Monaco heb ik een vijftienhonderd jaar oud Byzantijns mozaïek teruggevonden, dat was in het eerste seizoen van De kunstdetective. Ik moest er half Monaco mee door zeulen. Dat mozaïek was loodzwaar, ik zweette me een ongeluk.’

Octave Durham, vriend of vijand?

‘Okkie is mijn natuurlijke vijand. Hij is de man die in 2002 twee schilderijen van Vincent van Gogh stal uit het Van Gogh Museum. Hij werd gepakt en kreeg vier jaar gevangenisstraf plus een vordering van een paar ton. Toen hij vrij kwam, dacht hij; ik moet die schilderijen hebben. Hij had ze verkocht en zijn geld was op. Met die schilderijen wilde hij die vordering betalen.

‘Ik was ondertussen ook achter die schilderijen aan gegaan. Dat was de eerste keer dat onze paden elkaar kruisten. Hij deed er alles aan om mij op een verkeerd spoor te zetten. Hij liet bijvoorbeeld via tussenpersonen weten dat de Van Goghs in Spanje waren, en niet bij de onderwereld in Napels zoals ik dacht. Ik heb toen een vriend van me in Londen gebeld, een maffiabaas. Hij ging het voor me uitzoeken. Een kwartier later belde hij terug. Napels, zei hij.

‘Uiteindelijk kwamen we elkaar hier in Amsterdam tegen op straat. We deden een stare down. Wie denk jij nou wel dat je bent, dachten we allebei. Een kwartier later zaten we samen op het terras.

‘Er zijn maar twee mensen met wie ik echt over mijn werk kan praten. Dat zijn Michel van Rijn, de oude kunstsmokkelaar die mijn leermeester werd, en Octave, de meesterdief.  We maken dezelfde dingen mee. Hij heeft naar het eerste seizoen van De Kunstdetective gekeken. Toen was hij ervan overtuigd dat het mij om de kunst gaat, niet om de boeven.

‘Het is mijn werk om met mensen als hij om te gaan. Gestolen kunst ligt nu eenmaal niet bij het Leger des Heils, maar in de onderwereld. En daar tref je allemaal gradaties aan, van keiharde moordenaars tot iemand als Okkie, een beroemde inbreker die zijn straf heeft uitgezeten en nooit geweld heeft gebruikt. De hele onderwereld aanbidt hem. Jongens willen met hem praten en met hem op de foto. Deze week zat ik nog met hem op het terras. Kap ermee, zegt hij dan tegen zo’n bewonderaar. Ga gewoon naar school, mafkees. Octave heeft slechte dingen gedaan, maar hij is een goeie gast en ik mag hem.

‘Toen ik Buste de Femme van Picasso terugvond, heb ik hem hier in dit appartement een nacht aan de muur gehangen. Ik wilde dat aan iemand vertellen. Mijn moeder kon ik niet bellen, dan zou binnen een uur half Nederland het weten. De enige die weet wat het is om zo’n werk aan de muur te hebben hangen, is Octave. Want hij heeft ze zelf gestolen.

‘Okkie, zei ik, je raadt nooit wat ik aan de muur heb hangen. Een Picasso van 70 miljoen! Oh, zei hij. Is er een kans dat je vanavond even het huis uit gaat?’

De kunstdetective, vanaf dinsdag 1 september zes afleveringen op NPO 2, Omroep Max, 20.25 uur.

CV Arthur Brand

1969 Geboren in Deventer

1982 – 1988 Athenaeum in Deventer

1988 – 1989 Studie Spaans in Granada (Spanje)

1990 Studie financiële economie

1997 Assistent voormalig kunstsmokkelaar Michel van Rijn

2005 Vondst van het Judas-evangelie, samen met Van Rijn

2006 Begint voor zichzelf

2015 Vondst bronzen paarden van Hitler

2018 Eerste reeks De kunstdetective (Omroep Max)

2019 Boek De paarden van Hitler

2019 Vondst Buste de Femme van Picasso

2020 Tweede reeks De kunstdetective

Arthur Brand woont in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden