'Ik heb het festival gewonnen omdat ik de beste was'

Met een oer-Hollands programma won NAJIB AMHALI het Leids Cabaretfestival. Deze week staat hij twee keer in de Kleine Komedie....

SINDS hij vorige maand het Leids Cabaretfestival won, krijgt Najib Amhali (26) de vraag bijna dagelijks voorgelegd: waarom nou juist híj eerste werd, en of dat niet te maken had met zijn Marokkaanse afkomst. Telkens weer voerde hij die gesprekken over het Marokkaans-zijn en de invloed op de voorstelling.

Maar hé, hij mag dan allochtoon zijn, er is wél talent nodig om zo'n festival te winnen. En daarbij: wat is er Marokkaans aan een scène over bijvoorbeeld De Fabeltjeskrant, waarin Meneer de Uil stijf van de coke verhaalt over het bezoek van Johan V. alias de Hakkelaar aan het Sprookjesbos?

Amhali heeft gewonnen omdat hij de beste was, zegt hij. 'In alles, de timing, het spel, het verhaal. Ik vermaakte het publiek. Je hoorde het aan het applaus. Je kon voelen dat ik een goede show had neergezet.'

Hij heeft er genoeg van eeuwig te worden neergezet als de Marokkaanse stand-up comedian of de Marokkaanse acteur. Hoe vaak hij voor tv-series of voorlichtingsfilmpjes al niet is gevraagd voor de rol van ontspoorde jongere. 'Dat ging van: je bent een probleem-Marokkaan en je hebt het slecht thuis en je zit niet meer op school en je steelt en je wordt opgepakt. Spelen maar.'

Geen wonder dat het publiek daarin de bevestiging ziet dat dat Marokkanen dús 'zo' zijn. 'Als je al die berichten in de media leest en er zit verder niets positiefs bij, dan klopt de werkelijkheid niet meer.' In Goede Tijden, Slechte Tijden wilden ze hem als Turk. 'Ik zeg: ''Turken zijn heel anders.'' Zij: ''Ja maar dat zie je niet.'' Zo makkelijk.

Dat doet hij dus niet meer. 'Twee, drie keer is leuk, maar op een gegeven moment denk je: waar ben ik mee bezig? Daar heb ik geen vijf jaar voor gestudeerd. Ik ben acteur om in allerlei gedaanten te kunnen veranderen en in allerlei stukken te kunnen spelen.'

In 1994 studeerde hij af aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. Een middelbare-schooldiploma kon hij niet overleggen. 'Daar hadden ze niet naar gevraagd. Toen ik werd toegelaten, zei ik: jongens, er is een probleem, ik heb geen diploma's. Maar ik mocht toch blijven.'

Daarvoor had hij op aanraden van zijn vader de opleiding voor autotechnicus gevolgd. 'Dat is goed voor je, je oom in Marokko heeft een garage', zei zijn vader. Hij 'vond er geen reet aan'. Ook de pogingen om het middenstands- en horecadiploma te halen, liepen op niets uit.

Als stand-up comedian kan hij veel beter uit de voeten. In die rol kan hij zijn afkomst in een acceptabele, originele vorm gieten, vindt hij. Daarin verschilt zijn eigen benadering van al die stereotiepe rollen die hij tot nu toe speelde. 'Daarin was geen knipoog te ontdekken.'

Want voor de duidelijkheid: natuurlijk gaat zijn programma wel degelijk over Marokkanen in Nederland. Of beter, over zijn vader in Nederland. Drie jaar geleden overleed hij.

'Daar wil ik over vertellen. Ik ben er nu aan toe. Hij had het nog moeilijker dan ik. Hij sprak de taal niet, hij sliep in varkensstallen. Dat heb ik niet gekend.'

Maar dat geladen thema brengt Amhali in een oer-Hollandse vorm, dus met een stevig potje zelfspot. 'Als Marokkaan kom ik graag bij de mensen thuis', luidt de eerste zin van zijn programma, waarin zijn vader onder meer een rondstrooiende Zwarte Piet een draai om de oren geeft omdat die zwarte man 'voor mijn deur allemaal troep op de stoep gooide'.

Dat is nieuw. 'Mensen vinden het mooi als een Marokkaan de draak met zichzelf steekt. Het breekt het ijs. Je ziet het vaker. Als er bijvoorbeeld een comedian met een heel grote neus opkomt, denkt iedereen: wat heeft die een grote neus!

'En zodra hij over die neus begint, hoor je ze denken: hij heeft die neus ook gezien! Ja natuurlijk heeft hij die gezien. Dat heb ik ook. Je gaat er even bovenop zitten. De boodschap komt zo beter over. Als je moeilijke onderwerpen bespreekt met humor, zijn ze niet meer zo zwaar. Humor neemt spanning weg.'

Deze week mogen Amhali en de andere twee finalisten van het Leids Cabaretfestival in De Kleine Komedie in Amsterdam de plaats van Theo Maassen innemen. Maassens nieuwe programma is uitgesteld. De cabaretier is nog niet tevreden over de kwaliteit. Nog nooit stond Amhali in De Kleine Komedie, meestal in kroegen en met de Comedy Train in Toomler.

Spannend. 'Maar ik kijk niet zo op tegen theaters. Ik heb het moeilijker in een café. In het theater komt het publiek met een bepaald doel binnen: we gaan nu naar cabaret kijken. Als het stil is, is het stil.

'Maar in een café, you never know man! Daar zitten dronken mensen die soms grappiger dan jij willen zijn. Die gaan maar door. Je moet steeds zorgen dat je daarop iets weet te zeggen.'

Eric Arends

Najib Amhali en de twee andere finalisten van het Leids Cabaretfestival treden vanavond op in theater De Kleine Komedie in Amsterdam. Tot en met zaterdag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden