'Ik haal mijn neus niet op voor een bijrol'

Actrice Annet Malherbe (59) is in de nieuwe tv-serie B.A.B.S. een zelfbenoemde powervrouw. Maar ook een kop van Jut als Juffrouw Jannie vindt ze heerlijk om te spelen.

Annet Malherbe.Beeld Ivo van der Bent

Muze of echtgenote van filmmaker Alex van Warmerdam?

'Echtgenote. Het is niet aan mij te bepalen of ik iemands muze ben of niet. Een kunstenaar die iets aan mij heeft of niet, kan zeggen: zij is mijn muze. Ik ben wel een goed klankbord en een sparringpartner. Wij zijn nu 37 jaar bij elkaar en hebben weinig woorden nodig. We werken steeds intensiever samen, dat gaat goed. Maar hij is ook mijn man.

'Op de set wringt dat nooit. Als er iets is, vechten we dat thuis uit. Niemand heeft er behoefte aan dat wij op de set ruziën. We hebben weleens voor de lol woordenwisselingen, maar dat is onschuldig. We weten hoe ver we kunnen gaan zonder dat iedereen het in zijn broek doet van de angst, bij wijze van spreken.

'Als Alex een film regisseert waarin ik speel, is het ook gewoon míjn film, tussen aanhalingstekens, want ik doe dan ook de casting en ben met de productie bezig. Ik voel me dan enorm verantwoordelijk. Als iemand anders een film regisseert, moet ik erg mijn best doen dat verantwoordelijkheidsgevoel uit te schakelen. Op het moment dat de vuilnisbak vol is, wil ik iemand van de productie roepen. Dat is natuurlijk volstrekt ongewenst bij een andere regisseur. Maar dat betekent helemaal niet dat ik de rest van mijn leven alleen nog maar in films van Alex wil spelen.'

Willemijn Lodewijkx in Gooische Vrouwen of Juffrouw Jannie in Jiskefet?

'Willemijn Lodewijkx zat zó onder mijn huid. Ik had die rol mijn hele leven kunnen blijven spelen, maar ik wilde dat op een gegeven moment niet meer. Die vrouw ligt me na aan het hart omdat ze zo aandoenlijk en ongelukkig is. Ik kén haar gewoon. Ik ben haar niet, maar ik ken haar helemaal. Willemijn Lodewijkx kom je tegen op straat, zeker in de contreien van 't Gooi, Wassenaar of op elke hockeyclub in Nederland. Ik kom ook uit zo'n milieu: Willemijn is een samenstelling van een aantal tantes die ik heb gehad.

'Juffrouw Jannie is meer fictief. Een geconstrueerd, abstract wezen, waarop iedereen inbeukt. Ze zegt ook heel weinig. Het is een enorme pispaal waar iedereen overheen pist, kakt en kotst. Dat is heerlijk om naar te kijken en leuk om te doen.

'Dat ik met Willemijn ben gestopt betekent niet dat ik geen warme gevoelens voor haar blijf houden. Ik hoef maar met mijn vingers te knippen en ik ben haar weer. Ik moet ook oppassen dat het niet steeds in andere rollen naar boven borrelt. Daarom speel ik in B.A.B.S. iemand met een Rotterdams accent, want voor je het weet spreek ik weer als Willemijn.'

Annet Malherbe als Willemijn Lodewijckx in de serie Gooische Vrouwen.Beeld anp

B.A.B.S. of Moeder, ik wil bij de Revue?

'B.A.B.S. Dat speelt in het heden en het kent een eigen werkelijkheid: je weet bijvoorbeeld niet waar het is gesitueerd. Ik vind het goed dat het nergens een adaptatie van is: het is een origineel, Hollands script. Je kunt alles zelf bedenken, en niemand kan zeggen: 'Die theedoeken hadden we in die tijd nog niet.'

'Ik speel in B.A.B.S. Layla van Weteren, een ondiplomatieke, zelfbenoemde powervrouw, die een slechtlopend lookalikebureau bestiert. Ik attendeer de suffige Loek Nieuwenhaag erop dat hij op de narcistische acteur Anton Faber lijkt - in alles zijn tegenpool. Omdat Antons meest bejubelde scène zich afspeelt op een huwelijk, raad ik Loek aan Anton te imiteren als Buitengewoon Ambtenaar Burgerlijke Stand en in die hoedanigheid huwelijken te voltrekken. Diederik Ebbinge vervult de rollen van Loek en Anton met verve.'

Jiskefets Jos, Edgar of Storm?

'Dan zeg ik... Jos is Kees Prins toch? O, is dat Edgar? Dan zeg ik Edgar. Ik vond dat een ontroerend personage. Hij probeert van alles en dat mislukt allemaal. Hij begint een verhaal dat nergens naartoe leidt. Hij doet aan sporten die hij helemaal niet beheerst. Het is briljant gespeeld.'

Bijrol of hoofdrol?

'Ik haal mijn neus niet op voor een bijrol. Bij een bijrol kun je je meer permitteren. Je kunt de vervelende moeder zijn of de achterlijke buurvrouw. Als hoofdrolspeler ben je toch de constante factor: je bent de aarde waar de satellieten omheen draaien. Ik heb het gevoel dat die satellieten meer ruimte hebben.'

Samen eten of alleen eten?

'Samen eten. Dat is gezellig en belangrijk. Als je een druk leven hebt met opgroeiende kinderen, moet je minimaal één keer per dag aan tafel om dingen te bespreken. De tafel is de ideale gelegenheid om ruzie te maken en om dingen goed te maken.

'Eten delen met andere mensen is belangrijk. Dat zit niet echt in de Nederlandse volksaard. Het is: 'We zitten nu te eten, kom over een half uur maar terug.' Qua karakter ben ik eerder mediterraan. Zodra er wordt aangebeld, bloei ik op: er komt iemand eten!

'Ik kook graag voor gezelschappen. Met Kerstmis kwamen 25 mensen: familie met aanhang. Ik bel ook regelmatig vrienden op en verplicht ze bij me te komen eten.'

Annet Malherbe tijdens het slotapplaus na de premiere van het toneelstuk Annie M.G. op Soestdijk.Beeld anp

Puisten: zelf uitknijpen of liever kijken?

'Graag zelf doen. Nadat ik bij Zomergasten een fragment had aangevraagd waarin een grote puist werd uitgeknepen, heb ik ontdekt dat ik helemaal niet de enige ben die dat fijn vindt. Ik vind het lekker om iets uit te knijpen en zo iemand ergens van te bevrijden. Ik weet ook niet waar het vandaan komt. Als ik vroeger bij vriendjes een grote mee-eter zag zitten, dacht ik ook altijd: heerlijk. Vooral met die puisterige puberhoofden was het een feest. Maar ik doe het alleen bij mensen die dicht bij me staan, hoor. Ik sta echt niet bij de bushalte: sorry, meneer, mag ik even uw puist uitknijpen?

'Op de redactie van Zomergasten was best veel protest tegen het uitzenden van het fragment: 'Dan gaan mensen wegzappen.' Ik zeg: 'Je vraagt toch waar ik graag naar kijk?' Ik had ook nog een heel nare operatie van een kaak besteld, die hebben ze gewoon weggecensureerd. Die kaak werd doorgezaagd. Ik vind dat interessant. Het is kunst en het is vakwerk.'

CV

1957 Geboren in Rotterdam
1986 Film Abel
1990-1997 Tv-serie Jiskefet
1992 Film De Noorderlingen
1998 Film Abeltje
1998 Film Kleine Teun
2005-2007 Tv-serie Gooische Vrouwen
2010 Gast in Zomergasten
2012 Serie Moeder, ik wil bij de Revue
2013 Film Borgman
2013 Winnaar Gouden Notekraker
2016 Serie B.A.B.S.

Acteren na je 50ste: makkelijker of moeilijker?

'Nou ja, de rollen zijn dunner gezaaid voor vrouwen van mijn leeftijd. Sowieso zijn er minder vrouwelijke dan mannelijke rollen. Een vrouw krijgt al snel een bepaald stempel opgedrukt: het is een moeder of een oma of een hoer. Je bent dus niet een op zichzelf staande entiteit. Er moet altijd iets aan kleven.

'Bij Juffrouw Jannie in Debiteuren, crediteuren vind ik wel dat ik die op zichzelf staande entiteit bereikt heb. Je was echt niet nieuwsgierig waar ze vandaan kwam. Ze was wel een loser, maar dat waren Jos, Edgar en Storm ook. Ik denk nu voor het eerst dat ik daar iets bereikt heb waarnaar ik altijd heb gestreefd.'

Maagverkleining: overwinning of nederlaag?

'Uiteindelijk een overwinning. Ik dacht altijd dat het een nederlaag zou zijn, maar de chirurg overtuigde me ervan dat dat helemaal niet zo is. Als je eenmaal obesitas hebt, is afvallen geen optie meer. Tijdelijk kan het wel: ik ben een keer 30 kilo afgevallen, maar daarna komt er zo weer 35 kilo bij. Je hersenen willen je altijd op je hoogste gewicht krijgen, en het liefst een beetje meer.

'In mentaal opzicht had ik helemaal geen probleem met mijn lichaam. Het heeft altijd goed voor me gewerkt: ik was altijd de enige actrice die zo dik was, dat onderscheidt je van anderen. Ik had wel problemen als drager van dat lichaam: het was gewoon zwaar.'

Klaar met opvoeden of nooit klaar met opvoeden?

'Klaar met opvoeden. Op een gegeven moment moet je klaar zijn, dan merk je dat je beter je mond kunt houden. Als je dan nog de neiging voelt iets te zeggen, moet je heel hard je kiezen op elkaar houden en je lippen dichtnaaien. Soms lukt me dat.

'Mees (32) en Houk (27), onze kinderen, zijn muzikant. Vandaag de dag is het moeilijk daarmee je brood te verdienen. Ze maken zich daar heus weleens zorgen over. Ik ook, maar ik dwing mezelf te denken: ze gaan het oplossen, op wat voor manier dan ook. Maar als muzikant zul je altijd ergens glazen moeten spoelen om rond te komen.'

De 10-delige serie B.A.B.S. is sinds 6/1 elke vrijdag te zien op KPN Presenteert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden