Interview

'Ik doe nu eenmaal niet aan copy-and-paste-muziek'

Dj's die op het podium een voorgeproduceerd bandje afdraaien; danceheld SBTRKT kan zich er niets bij voorstellen. Zijn podium staat vol synthesizers en drumstellen. Livemuziek, daar gaat het hem om.

SBTRKT tijdens een optreden in de Melkweg op het festival 5 Days Off (2012). Beeld Peter Lipton

'De nachtmerrie van iedere roadie', wordt Aaron Jerome alias SBTRKT genoemd in het Britse podiumcircuit. En ja: daar is hij trots op. Bij zijn optreden in de Bristolse O2 Academy, tevens de presentatie van zijn nieuwe album Wonder Where We Land, is ook wel duidelijk waaraan de Britse producer en danceliedjesschrijver die bijnaam verdient. Het podium in de uitverkochte en hardvochtig aangestampte popzaal is een slangenkuil van kabels, die krioelen tussen een stuk of tien ouderwetse synthesizers, drumcomputers, twee opstellingen voor live percussie, een elektrische piano, nog eens wat keyboards en een paar handen vol akoestische rariteiten uit verre werelddelen.

Je zult als roadie of floormanager die pakweg tweehonderd pluggen maar in de juiste apparaten en mixers moeten steken. Of na de show de knoop moeten ontwarren. 'Ik doe nu eenmaal niet aan copy-and-paste-muziek', zegt Jerome. 'Echte instrumenten graag, en ja, daar zitten kabels aan vast.'

Uitbundige podiumopstelling

Aan welke kant SBTRKT staat in het debat over live dancemuziek hoef je niet te vragen, na een blik op die uitbundige podiumopstelling weet je het antwoord. Na grote liveshows van Avicii en in Nederland bijvoorbeeld Afrojack, laaide in internationale pop- en dancekringen een verhitte discussie op over de zin en onzin van live dance, waarbij tegenwoordig vooral op knoppen lijkt te worden gedrukt om vervolgens een geheel voorgekookt danceprogramma af te draaien. De 'dj' hoeft alleen nog wat met zijn armen te zwaaien. Volgens de Zweed Avicii is dat 'pre-planned' dance uitbraken de nieuwe livemuziek. Maar hoezo dan: 'live'?

Jerome kan zich er niet eens iets bij voorstellen. Dat je als artiest anderhalf uur dúrft te faken dat je lekker muziek staat te maken, met het handje aan één dop van je koptelefoon, achter je opengeklapte laptop. 'Zo van: tralala, ik ben een producer, ik heb thuis een eigen bandje gemaakt op mijn computer, en dat ga ik jullie, even wachten... nú laten horen. Blijf dan thuis.'

Gemaskerde man

Op het podium en op foto's en plaathoezen draagt Aaron Jerome een masker, een tribaal geval, meestal voorzien van een slordige baard van vlassig touw. Eerst uit overwegingen van anonimiteit, maar vervolgens, nadat de kleine mythe in Engeland eenmaal was doorgeprikt, puur voor het plezier. 'Ik vertelde eerst niets over mijn privéleven, ik vond het leuk een beetje een mysterie te zijn, te bestaan uit uitsluitend muziek. Maar ik was er niet heel serieus over en mijn identiteit lag al snel op straat. Ik draag het masker nu nog bij mijn live-shows omdat ik het een mooi en iconisch beeld vind.' Toch is Jerome nog steeds niet erg scheutig met persoonlijke informatie. Zo is zijn leeftijd een geheim en wilde hij die ook voor dit interview niet zeggen.

Dansvloervriendelijk

Als SBTRKT (spreek uit: 'subtract') brak Aaron Jerome in 2011 door in de Britse dance, met een titelloos debuutalbum vol soepele danceliedjes: droge elektronische en hoog dansbare ritmes en melodieën, ontleend aan dubstep, jazz, triphop en door zware bassen gedreven house, aan elkaar gezongen door veelbelovende jonge soulstemmen als die van Sampha en Jessie Ware. Jerome werd al snel gezien als 'next big thing' van de Britse dance, samen met het duo Disclosure - zo gaat dat in de Britse muziekpers. Logisch dus dat zijn nieuwe album Wonder Where We Land van Bristol tot Londen op metershoge billboards in de metro en op treinstations hangt. Van de nieuwe SBTRKT wordt echt wat verwacht, en terecht. Het is een plaat vol gave en steeds verrassende dancetracks, met vocale bijdragen van uiteraard Jerome's vaste stem Sampha, wederom Jessie Ware, maar ook de dames van het Amerikaanse Warpaint, rapper A$AP Ferg en zanger Ezra Koenig van de New Yorkse indieband Vampire Weekend. Jerome: 'Zo lijkt het net of ik heel veel vrienden heb. Is niet zo hoor.'


De nieuwe SBTRKT is radio- en dansvloervriendelijk, de eerste hits zijn gesignaleerd, en dat is te merken aan de 'early birds' die zich ruim twee uur voor aanvang van de show verzamelen voor de dranghekken van de O2 Academy. Jerome ziet het aan van achter het geblindeerde raam van de luxe tourbus waarin hij hangt op een neplederen bankstel, onder een draaiend discobolletje. 'Inderdaad, een wel heel jong publiek. Een jaar of 15, 16. Dat wordt straks nog wel wat ouder, hoor. Hoop ik. Maar het publiek voor elektronische dansmuziek is in Engeland nu eenmaal piepjong, zo is hier de clubcultuur. Het zijn jongeren die niet zo snel naar een popconcert zouden gaan, maar wel naar een dance-act. Ik ben er blij mee, want ik kan ze die ervaring van een meeslepend popconcert dus wél geven. Ze weten het misschien nog niet, maar ze zullen straks elk nummer helemaal moeten uitzitten of -dansen. Zijn ze niet gewend, in hun tijdperk van muziek luisteren door de speaker van een laptop en steeds maar wanhopig door nummertjes heen klikken.'

Pink Floyd

Het waren grote liveshowsdie Aaron Jerome het pad van het muzikantschap op duwden. 'Met mijn pa ging ik naar Pink Floyd, later met mijn broer naar Radiohead. Ik was heel jong natuurlijk, maar ik vond de enormiteit van die shows indrukwekkend. Ik was ook maar weinig gewend, we woonden in een boerderijtje, ver verwijderd van het grootsteedse dag- en nachtleven. Daarna mocht ik het staartje van de Britse ravecultuur meemaken, de grote raves van eind jaren negentig. Ik zag The Chemical Brothers en Daft Punk op megafestivals als Tribal Gathering en daar merkte ik dat dansmuziek dus ook dat meeslepende concertgevoel kon overbrengen. Tienduizenden stonden er elk nummer helemaal mee te beleven, waanzinnig. Wilde ik ook.'

Met die magie van de gierende ravedance in het achterhoofd ging Jerome muziek maken. 'Eerst zoals iedere beginnende producer met een paar machientjes in een hoekje van mijn kamer. Maar voor, bijvoorbeeld, mijn laatste plaat bouwde ik een studio-opstelling van instrumenten die ik ook naar een podium zou kunnen transporteren. Akoestische instrumenten en percussiesets naast synthesizers waarvan de meeste geen 'pre-sets' of programmeerfunctie hebben. Ik speel zo veel mogelijk live in, sla nog het liefst met drumstokken op mijn drumcomputers. En zo wil ik het op het podium dus ook doen.'

Centraal apparaat in de set van SBTRKT is een oude Korg MS20, een analoge synthesizer uit de vroege jaren zeventig. 'Je kunt er ogenschijnlijk weinig mee. Het ding heeft een paar octaven aan toetsen en slechts twee oscillatoren, die samen toch een verwoestend geluid kunnen voortbrengen. Je kunt er niets in programmeren, uitgesloten. Maar de sounds die je eruit kunt trekken: ongelooflijk. Ik ben al jaren met dat ding bezig en nog heb ik er lang niet alles uitgehaald. Volgens mij zouden meer danceproducers dat moeten doen: een apparaat helemaal doorgronden voordat je overstapt op het volgende gadget. Het komt de intensiteit van je muziek ten goede.'

Dancestad Bristol

Het interview met SBTRKT vindt plaats in Bristol, een belangrijke stad voor de Britse dance. Hier ontstond begin jaren negentig de triphop en Bristolsound van Massive Attack, Tricky, Portishead en later Roni Size's Reprazent. Voelt SBTRKT zich met zijn dance, in Groot-Brittannië nogal vaag bestempeld als 'post-dubstep', eigenlijk onderdeel van een nieuwe Britse beweging die jazz, soul en hiphop samenvoegt in vocale dansmuziek? 'Niet direct. Er is namelijk iets essentieel veranderd in de dancemuziek, waardoor je niet zo snel meer iets als een 'beweging' zult signaleren. De dansmuziek is mainstream geworden, is stratosferisch doorgeschoten en gewoon popmuziek geworden, de subcultuur voorbij. Dat zie je ook hier in Bristol aan die meiden die elk nummer van mij woordelijk staan mee te zingen. Wat wel een trend is: de opkomst van veel jonge Britse soulstemmen en bijzondere vocalisten, van Sam Smith tot Sampha, en bijvoorbeeld FKA Twigs. En het feit dat we allemaal weer platen willen maken die je minstens twee jaar wilt draaien.'

Gerommel

Het kan live helemaal uit de klauwen lopen met bijvoorbeeld die oude Korg, zo moet worden geconstateerd in de O2 in Bristol, en zondagavond waarschijnlijk ook in de Amsterdamse Melkweg. 'Precies de bedoeling', volgens Jerome. 'Ineens een keihard scheurend geluid, omdat je die ene knop net iets te ver hebt opengedraaid. Van die heerlijke vergissingen, als de bassline in het ene nummer nog staat ingesteld op een knetterend harde vervorming, maar bij de volgende track een warm en subliem geluid moet voortbrengen. Dan sta ik te zweten tussen mijn apparaten, hoe krijg ik dit nu weer voor elkaar? En dan knalt die bas er uiteindelijk uit en denk ik: oei, dit klinkt echt volkomen bizar. Lekker!'

Al dat gerommel, van Jerome zelf, twee extra muzikanten en wat er maar aan stem beschikbaar is, maakt volgens SBTRKT echte livemuziek: organisch en dynamisch, want er kan van alles gebeuren en liefst dus ook wat misgaan. Nog zo'n aangename onzekere factor bij een show van SBTRKT: wie komt er als vocalist het podium op? 'Bij de meeste van mijn optredens is Sampha present, mijn vaste zanger. Maar het gaat op het moment zo goed met hem - hij heeft inmiddels ook zijn eigen tournee - dat ik hem onmogelijk steeds kan inschakelen. Ik kijk per show wie er in de buurt is, of Jessie Ware misschien kan meedoen, wie dan ook. Bij mijn tournee in de Verenigde Staten vraag ik bijvoorbeeld of mijn ontdekking Raury kan komen zingen. En hier in Bristol komt Denai Moore het podium op, voor het nummer dat ze op mijn plaat heeft ingezongen: The Light, een van mijn persoonlijke favorieten. Zo blijft het voor mij ook leuk, elke avond is anders en de setlist verandert constant. En ja, de gastvocalen die niet fysiek bij mijn show aanwezig zijn, komen vanaf de band. Dat is de knieval die ik moet maken, het kan niet anders. Maar het doet wat mij betreft weinig af aan het live-gehalte van mijn concerten.'

In zijn studio werkt Jerome op een sessie-achtige manier met zijn vocalisten. 'Toen ik een jaar of zes geleden begon, schreef ik eerst zelf de liedjes, de beats en de vocalen. Nu niet meer. Ik nodig mensen uit die ik bewonder, we spreken af en gaan de studio in om vanaf het nulpunt een nummer te maken, samen iets moois bedenken. Ik werk het daarna wel uit, eerst muziekplezier maken.'

Liefde voor hiphop

Een van de leukste nummers op Wonder Where We Land is het weirde oldskool funky nummer New Dorp. New York, gemaakt met Ezra Koenig van Vampire Weekend. Jerome: 'Een soort wandeling op een basloopje door de wijk New Dorp in New York. We bedachten een krankzinnige rapzin over 'gargoyles gargling oil', gewoon omdat die zo lekker bekte. Er kwam iets unieks uit, een soort funky wandeltocht op heel basale beats, zonder al teveel aangebrachte extra lagen. De aandacht moest gevestigd blijven op drie sterke elementen in de muziek, die rare tekst, de bas en de tribale ritmes. Die karigheid maakt een nummer sterk, geeft schoonheid aan een liedje.'

Een ander hoogtepunt is de afsluiter Voices In My Head, dat SBTRKT maakte met rapper Ferg van hiphopcollectief A$AP. 'Het leek me te gek een zachtzinnig nummer te maken met de bijna agressieve in-your-face-rapstijl van Ferg. Nee, niet om een beetje aan te schurken tegen hippe artiesten of om goede sier te maken, maar omdat ik veel verwachtte van een sessie met hem. Hij had natuurlijk nog nooit van mij gehoord, maar via een gemeenschappelijke vriend konden we contact leggen en afspreken. Het werd te gek. We hebben eerst twee uur zitten lullen over onze liefde voor hiphop. We kwamen uit op het geluid van de vroege Beastie Boys en een spookachtige triphop met maffe lyrics van Ferg. Een te gekke samenwerking, die mij weer compleet nieuwe inzichten heeft gegeven. De basis van het liedje was in een dag gemaakt. Het klinkt misschien blasé, maar het is echt zo: de mooiste dingen komen uit het niets, uit muziek waarover je van tevoren niet hebt nagedacht. Ik vind dat dus heel opwindend.'

Wonder Where We Land is verschenen bij Young Turks/
Beggars.
SBTRKT op Lowlands: zaterdag 21:50u Bravo.

Beeld uit de videoclip gemaakt door Fons Schiedon.

Fons schiedon

De videoclip bij het nummer New Dorp. New York van SBTRKT is gemaakt door de Nederlandse illustrator en animator Fons Schiedon, die ook heeft gewerkt voor de Volkskrant. 'Ik vind zijn werk prachtig, ik kende natuurlijk zijn film over dat konijn in het bos: In The Forest. Ik wilde graag met hem samenwerken, maar het was eigenlijk niet verantwoord: zo'n project is heel kostbaar en het duurt maanden. Ik ben de samenwerking uiteindelijk toch aangegaan, omdat Schiedon een perfect beeld en een rare monsterachtige creatie kon bedenken bij de sinistere sfeer uit het liedje. En ach: liever één dure, bewerkelijke maar prachtige videoclip, dan vier minder geslaagde en goedkope.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.