Interview

'Ik bezie de wereld niet a priori'

Hij viel met zijn rol in La loi du marché in de prijzen. Vincent Lindon bezit naar eigen zeggen slechts één kwaliteit als acteur: hij is ultra flexibel.

Vincent Lindon in Les salauds uit 2013.Beeld -

Vincent Lindon voert tijdens het interview geregeld een klein toneelstukje op, ter illustratie van zijn verhaal. Halverwege het gesprek is het weer zover: ditmaal speelt de Franse acteur een vriend die hem sterk afraadde de hoofdrol in La loi du marché te accepteren. Wegwerpgebaar, grote ogen: 'Hoe háál je het in je fucking hoofd dit te doen?' Hij schuift zijn stoel in de dinerruimte van een Amsterdams hotel een meter naar achteren. 'Dit is niet jouw leven. Deze rol heeft helemaal niets met jou te maken!'

De acteur is privé inderdaad mijlenver verwijderd van zijn Thierry in La loi du marché, een laagopgeleide man die wordt ontslagen, maandenlang krabbelt aan de onderkant van de arbeidsmarkt en uiteindelijk wordt aangenomen als beveiliger van een warenhuis, waar hij op zoek moet naar kruimeldieven tussen financieel armlastige klanten en collega's - en zodoende medeverantwoordelijk is voor hun arrestatie of ontslag.

Vincent Lindon.Beeld Daniel Cohen

Rijk

Lindon (56) komt uit een vermogende familie. Zijn overgrootvader trouwde de oudere zus van André Citroën, wat Lindon de achter-achterneef maakt van de grootindustrieel. Jérôme Lindon was wijlen directeur van uitgeverij Les éditions de minuit; dat was zijn oom. En opa Raymond was burgemeester van Étretat en betrokken bij de stichting van de staat Israël. De acteur had begin jaren negentig een relatie met prinses Caroline van Monaco.

Sinds 1983 speelde hij in een zestigtal films van gevierde Franse filmers als Claire Denis (moordmysterie Les salauds), Philippe Lioret (vluchtelingendrama Welcome) en Stéphane Brizé, waarmee hij met La loi du marché voor de derde keer samenwerkt (na Mademoiselle Chambon en Quelques heures de printemps). Zijn rol in La loi du marché bezorgde hem afgelopen mei tijdens het filmfestival van Cannes de prijs voor beste acteur.

Lindon, rustiger: 'Ik hoorde de kritiek vaker: wat denkt die Vincent wel niet? Dan vertelde ik over mijn grootste bezigheid: het observeren van mensen.

'Ik lees niet, ik luister geen muziek, ik ga niet naar musea, er is maar één ding waarvoor ik in mijn vrije tijd echte passie voel. Ik voel me voor niemand te goed - integendeel. Als iemand mij op straat aanhoudt voor een foto, vraag ik, mits ik tijd heb, om een gesprekje van vijf minuten. Dat is toch veel beter voor je hoofd en hart dan het maken van een foto?'

Vier sterren

La loi du marché is sociaal realisme op zijn best. Lees hier de recensie.

In La loi du marché uit 2015.Beeld -

U ontwikkelt zich als acteur door met vreemden te praten?

'Ik heb één kwaliteit als acteur. Niet 35, maar één. Je suis ultra-adaptable. Zet mij naast de armste man ter wereld en ik ben binnen één minuut zijn vriend. Ik bezie de wereld niet a priori, ik oordeel over niemand.'

Mensen spreken u aan omdat ze u herkennen. Zijn die gesprekjes wel voldoende authentiek om van te leren?

'Ik denk juist dat die bekendheid mij extra tijd geeft: ik hoef zelden uit te leggen wie ik ben, kan direct aan de slag. Iedereen op straat in Parijs is aardig tegen mij. Ik ben bereikbaar. Ik ben sinds twintig jaar beroemd en loop per dag misschien wel langs duizend mensen op straat. Dan kom je op, wat is het, zeven miljoen mensen die mij op straat hebben herkend. Op de filmset stel ik mensen snel op hun gemak, zodat ze ongedwongen doen wat ze willen. Ik sluit mij niet op in een trailer, haal mijn koffie zelf en drink het op de rand van een stoepje.'

In La loi du marché bent u de enige professionele acteur in een cast vol niet-professionals. Hoe ging u te werk?

'Er is maar één groot verschil: ik beheers de techniek om heel snel een bepaalde gemoedstoestand op te roepen, zij hebben daar meer tijd voor nodig, maar dat zegt niets over hun kwaliteit als acteurs. Zij hebben een groot voordeel ten opzichte van mij: ze spelen allemaal tot op zekere hoogte zichzelf, iemand met dezelfde baan die ze in hun echte leven ook uitoefenen.

'Mijn personage is op zoek naar een nieuwe baan en voert op een gegeven moment een sollicitatiegesprek. De man tegenover mij zit in zijn eigen kantoor, hij werkt daar het hele jaar, hij heeft soortgelijke gesprekken eerder in het echt gevoerd en voelde sneller dan ik wanneer we op het goede pad zaten.'

In Welcome uit 2009.Beeld -

In hoeverre voelde u, de beroemde Franse acteur, zich een indringer in hun levens?

'Daar heb ik niet eerder over nagedacht. Misschien omdat ik mij inderdaad nooit een indringer voelde - ik kan het u niet precies vertellen. Het was in elk geval heel plezierig, bizar en nieuw om op deze manier een film te maken. We draaiden in slechts zestien dagen, een extreem korte draaiperiode voor een film; dat is óók een reden waarom ik niet kon reflecteren op wat ik deed.

'Al mijn tijd ging op aan mijn medespelers. Ik werd zoals hen. Tijdens de pauzes ging het nooit over de film, maar altijd over onze levens, over ons werk, auto's, vrouwen. We waren zeer genereus richting elkaar. Alsof ze zeiden: Vincent, kom op, wees zoals wij, probeer het. Dat was de afspraak, zonder het hardop uit te spreken. Het was een verademing: geen beroemde acteurs die ik over twee jaar wellicht opnieuw tref op de set van een andere film, mijn tegenspelers voelden geen druk, alleen de wil om alles te geven.'

Ik kreeg geregeld het gevoel naar een documentaire te kijken. Wat ziet u als u deze film bekijkt?

'De meerderheid van Frankrijk, van alle landen ter wereld vermoedelijk, bestaat uit mensen als Thierry. Hij is een personage in een scenario; ik speel iemand die niet echt bestaat, maar hij is het evenbeeld van miljoenen mensen zoals hij.

'Er is nog een reden waarom u het gevoel krijgt dat dit een documentaire is: de camera houdt zich voortdurend achter mijn personage op. Hij volgt de gebeurtenissen, loopt er nooit op vooruit. De camera stelt zich op als getuige, als een verslaggever, waardoor het publiek nooit kan raden wat er gaat gebeuren. Maar verder zijn er regels, verhaal, personages. We improviseren niet. Het lijkt alsof we improviseren, maar we improviseren niet.'

Lindon doceert: hij zet het peper en zoutvaatje op tafel een stukje uit elkaar, sleept er wat kopjes bij, en legt uit hoe de dialogen in La loi du marché voor hem aanvoelden als skiën, als een slalom van paaltje naar paaltje. Wijzend op de attributen op tafel: 'Die paaltjes zijn de noodzakelijke brokjes informatie voor het verhaal, maar ik bedenk ter plekke hoe ik ze in een dialoog verwerk - de ruimte tussen de paaltjes vul ik zelf in. Elke zin brengt je naar de volgende zin en daarmee naar het antwoord van het personage tegenover je. Het is duidelijk opgebouwd.

'Daarom werkt de film zo goed, denk ik. Je ziet niet hoeveel werk eraan is besteed. Het is misschien verleidelijk om te denken: ah, zo'n film kan ik óók maken. Het oogt inderdaad doodeenvoudig - we gebruiken geen spectaculaire camerabewegingen, de acteurs spelen tamelijk introvert - maar dat is het niet.'

De tekst loopt door onder de foto.

In Mademoiselle Chambon uit 2009.Beeld -

Thierry struikelt geregeld over zijn woorden. Zegt vaak 'eh'. Hoe ontstond dat?

'Dat gaat vanzelf, omdat ik de scènes leef. Als je probeert te vergeten dat je een film maakt, voel je je op den duur volledig vrij. De man tegenover mij heeft zo'n zes brokjes informatie om op mij te gooien, ik doe bij hem hetzelfde. Maar we weten van elkaar niet in welke volgorde dat gebeurt. Je bent aan jezelf en je tegenspeler verplicht om heel goed op te letten, om in de sfeer van de scène te kruipen.'

Blijft u het personage als de camera niet meer draait?

'Nee, buiten de opnamen gaat mijn personage uit. Ik beschouw acteren als werk, niet als levensstijl. Zo gauw het mijn leven wordt en ik mijn familie en vrienden lastigval met mijn personages, mogen ze mij neerschieten. Het is niet de verkeerde acteermethode, maar voor mij is het bullshit.

'Het is vooral sexy en romantisch om lekker in je personage te blijven hangen. Maar ik ben er ook gewoon te lui voor. Ik hou te veel van het leven om niet mijzelf te zijn. Er is geen enkele reden om te stoppen met uitgaan en het drinken van wijn omdat mijn personage niet uitgaat en geen wijn drinkt.'

François Hollande

Tien dagen voor de première, zegt Vincent Lindon, was president François Hollande aanwezig bij een vertoning van La loi du marché. 'Hij zal nooit meer kunnen zeggen: ik heb de film niet gezien. Hij heeft gezien wat hij heeft gezien, gevoeld wat hij heeft gevoeld. Wat hij ervan vond? Twintig jaar geleden had ik het je verteld, maar met de sociale media tegenwoordig... ik wil liever niet voor hem spreken. Nou ja - hij vond het een goede film, ja.'

Hoe zwaar weegt het politieke aspect van een rol voor u?

'Eerst kijk ik, zoals altijd, naar het script. Is dat goed, dan gaan andere zaken meewegen. Neem een film als Taken, waarin Liam Neeson achter de ontvoerders van zijn dochter aanjaagt. Het moment waarop hij een ontvoerder opbelt en zegt: 'I'm gonna find you, and I'm gonna kill you.' Wow, haha - die overtuiging! Ik weet dat die film niet zo best is verder, dat alle slechteriken stereotypen zijn, maar een held die zo doelgericht is, wil ik graag eens spelen. Wraak is iets heel filmisch - het hele publiek gaat achter je staan.'

De politieke laag in La loi du marché, hoe belangrijk is die voor u?

'Ik hoop dat mensen de film over vijftien jaar bekijken en denken: zó ging het er in Frankrijk anno 2015 aan toe. Het is een film de gauche, zeker, maar dan wel een waarvan ik hoop dat de mensen die níét politiek links zijn zullen zeggen: pffff, arme kerel. Als film de kracht heeft mensen op deze manier wakker te schudden, om elkaar zelfs maar een heel klein beetje beter te begrijpen, waarom zou ik daaraan dan geen bijdrage leveren?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden