'Ik ben voorbestemd om te zoeken naar schoonheid'

Via de sterren en modellen die hij portretteerde, werd hij zelf sterfotograaf. De mooisten der aarde maakt Mario Testino nog mooier door zijn beroemde belichting. Een zelfverzekerde man? Nou nee: 'Ik kan soms zo bang zijn dat ik geen werk meer krijg.'

Mario Testino: 'Ik denk dat alles al is besloten voor je geboorte. Ik was gepredestineerd om te zoeken naar schoonheid.'Beeld Robin de Puy

Op straat, in het conservatieve, katholieke Peru van de jaren zeventig, schreeuwden ze naar hem. Naar die rare jongen, in zijn gebloemde paarse fluwelen broek met olifantenpijpen, op decimeterhoge platformschoenen.

Al uw geld ging in die tijd op aan taxi's.

'Omdat ik niet met het openbaar vervoer durfde.'

Ze scholden u uit voor flikker.

'Ze scholden me uit voor van alles en nog wat.'

U was jong. Het moet pijn hebben gedaan.

'Natuurlijk deed het pijn. Maar daarmee kreeg je Mario Testino nog niet uit Mario Testino. Ik was gewoon zo: ik kon mezelf niet bedriegen. Ik wilde niemand provoceren. Waarom kun je niet zijn zoals de rest?, vroeg ik me af. Waarom maak je het jezelf niet gemakkelijker? Zelfs mijn schooluniform zag er anders uit dan dat van medeleerlingen. De broekspijpen waren ietsje wijder, het jasje zat een tikje strakker, het blauw van mijn overhemd was net een tint lichter dan de standaardkleur.

'De meeste ouders zouden dat nooit accepteren: je hebt er maar uit te zien zoals iedereen. Goddank waren die van mij niet zo. Ze staken een hoop geld in mijn opleiding, ik heb op drie universiteiten gezeten. Maar hun tolerante houding is de beste investering geweest. Want nog steeds, van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat, ben ik elke dag bezig met kleren, schoenen, haar en make-up.

'Je zit in elkaar zoals je in elkaar zit. Ik zeg vaak tegen mezelf: doe eens wat rustiger aan, werk eens een avond niet. Maar ik ben een harde werker, ik ben ambitieus, ik ben een vechter. Your essence is stronger than your mind.'

Zijn alerte persmanager reikt hem een fles water aan, in een kleine vergaderzaal van het Amstel Hotel - het hotel waar Testino altijd logeert als hij weer eens in Nederland is. 'Het voelt meteen thuis', zegt de fotograaf opgewekt. 'Zo gek: dat gevoel heb ik overal, over de hele wereld. Anders zou ik niet zo veel reizen. Ik ben nooit ergens langer dan vier, vijf dagen. Sommigen denken dat mijn leven een tamelijke hel is, maar ik vind het heerlijk.'

Mario Testino: 'Sinds mijn moeder er niet meer is, heb ik het gevoel dat zij mijn leven orkestreert.'Beeld Robin de Puy

'Ik woon in British Airways', schijnt u altijd te zeggen.

'Ja. Ha.'

Het half-Peruaanse supermodel Helena Christensen, dat u vaak hebt gefotografeerd, mailde me wat ze van u en uw werk vond. Hier is een afdruk van haar antwoord.

Testino leest flarden voor: 'Mario is een plezier om mee te werken, vol energie en positieve uitstraling... Zijn fotografie is zo levendig, barstensvol passie... Mario's talent kent geen grenzen...'

'Goh, ze kan schrijven, niet?'

Hij is vandaag in een goede bui, meldde de persmanager, vlak voordat Testino zijn charmante entree maakte in het vergaderzaaltje. De manager had ook al verteld waar het flitsgesprek met de sterrenfotograaf en sterfotograaf allemaal níét over mocht gaan. Een aanzienlijk lijstje. Geen politiek, geen vragen over celebrity's, noch over zijn relatie met Jan Olesen, zijn levens- en tevens zakenpartner. De allerbelangrijkste restrictie: niet informeren naar zijn legendarische portretten van Diana - de gekwelde prinses die hij 'om-Testinode' tot een stralend, glamoureus, sexy fotomodel. Kensington Palace, het paleis van Diana's oudste zoon, zou het oprakelen van deze ontmoeting niet op prijs stellen, precies twintig jaar nadat ze is verongelukt. Nog geen halfjaar voor Lady Di's dood maakte Testino's de foto's voor Vanity Fair, die hem net zo beroemd zouden maken als de beroemdheden die hij fotografeert. En wiens optimistische imago net zo zwaar bewaakt moet worden. Mario werd Super Mario. Lieveling van topmodellen, koningshuizen, Hollywood en popsterren die zich van hun beste kant willen laten zien.

Kate Moss, voor Harper's Bazaar in Los Angeles in 1996.Beeld Mario Testino

Bij uw portret van Mick Jagger en Keith Richards heeft de toeschouwer het gevoel bij ze in de kamer te staan, ze komen heel dichtbij.

'Wonderbaarlijk, ja. Wonder-baar-lijk.'

Hoe kreeg u dat voor elkaar? Om uw geportretteerden zo ontspannen te laten poseren, schijnt u soms voor ze te zingen of een Zuid-Amerikaans dansje te doen.

'Weet je: ik ken Mick Jagger en Keith Richards, ik ken hun gezinnen. Dat maakt het intiemer. Terwijl ik maar twee uur met ze had, in een hotelkamer. Maar het zijn natuurlijk performers. Het leek alsof ze me wilden overtreffen. Het is te vergelijken met twee dansers die elk pasje van de ander beantwoorden met een nieuwe pas, telkens een schepje erbovenop. Zo werden ze steeds losser.'

Ze lijken erg blij met elkaar, terwijl ze...

'Een nogal turbulente en tumultueuze relatie hebben.'

Testino is in Amsterdam voor de presentatie van het 5-jarig jubileumnummer van de Nederlandse Vogue - bijna alleen door hem gefotografeerd. Op de cover staan de naakte Nederlandse topmodellen Doutzen Kroes en Lara Stone, in delicate omhelzing. Een sensuele sculptuur, gloeiend in dat geroemde Testino-licht. Het licht dat zijn doorgaans prachtige modellen nog fraaier doet schijnen.

Met ontzag in zijn stem: 'Ik zat naast Doutzen Kroes en dacht: ongelooflijk, hoe ze gemaakt is. Ze is gewoon beter gelukt dan anderen. De perfecte gelaatstrekken, het perfecte lichaam, perfect in alles. Ik ben mathematisch ingesteld. De dingen moeten kloppen. Dus ja, misschien dat ik daarom geobsedeerd ben door schoonheid.

'Op de middelbare school in Lima was ik altijd nummer één of nummer twee van mijn klas. Ik hoefde maar een halfjaar wiskunde te volgen, in plaats van een jaar, omdat ik te veel vooropliep. Ik was goed in cijfers. De leerlingen lachten me uit op het schoolplein, omdat ik er zo anders uitzag, maar in de klas keken ze tegen me op. Mijn gekte, mijn eigenaardigheid, werd gecompenseerd door mijn hersens.'

De cover van de Nederlandse Vogue met Doutzen Kroes en Lara Stone.Beeld Mario Testino

U had een speciale relatie met uw moeder.

'Ik adoreerde haar. De reden dat ik zo hecht met haar was, is dat ze heldere opvattingen had over wat wel en niet deugde. Ze liet zich niet beïnvloeden door de bekrompen meningen van anderen. Ze ging af op haar gevoel. Eigenlijk was ze een traditionele vrouw, maar onbevangen van aard: ze accepteerde wie ik was.

'Mijn moeder hield ervan zich mooi te kleden. En ze genoot ervan een zoon te hebben die ervan hield dat ze er zo mooi uitzag. Mijn vader was een zakenman, hij werkte voor een Amerikaans bedrijf. Ik was zijn vertaler. Hij nam me vanaf mijn 14de mee naar New York, waar ik kleren kocht voor ons allemaal. We waren met een gezin van zes kinderen, een broertje van me is jong overleden. Ik ging met een meetlint op stap en zocht complete outfits uit voor mijn broers en zussen: overhemden, jasjes, broeken, schoenen. Ik kleedde ze van top tot teen.'

Doutzen Kroes voor Vogue in 2017.Beeld Mario Testino

Hoe keek uw vader tegen u aan?

'Hij was zo genereus. Maar ik denk dat het voor hem moeilijker was om me te begrijpen.'

En om u te accepteren?

'Nee, hij accepteerde me volledig. Hij hield van me. Hij gaf me alles. Maar om me echt te begrijpen... Dat was ingewikkeld voor hem.'

Korte stilte, de enige in het gesprek. 'Ik ben jong vertrokken uit Peru, op mijn 19de. En nooit meer teruggekomen. Ik denk dat het voor mijn vader makkelijker was dat ik naar het buitenland verhuisde.'

Testino kent Mick Jagger en Keith Richards en hun gezinnen persoonlijk goed. Hier fotografeerde hij het duo voor de Britse Vogue in 2003.Beeld Mario Testino

Waarom?

'Dat weet ik nog steeds niet precies. Maar ik was een wild beest. Als ik in Peru was gebleven, had ik in een kooi geleefd. En zouden mijn ouders niet hebben geweten wat ze met me aan moesten. Door weg te gaan, kon ik mijn vleugels uitslaan.'

Ik kan me u niet voorstellen als een wild beest.

Overtuigend tegensputtergeluid: 'Dat ben ik nog steeds. Ik haat conventies. Ik kan er absoluut niet tegen de geijkte paden te bewandelen. Er is zoveel dat we niet aandurven, omdat we denken dat het stom is of omdat we bang zijn dat anderen het stupide vinden of omdat je bang bent: wat hij doet is eigenlijk beter. Ik wil de vrijheid hebben om de gekste dingen te kunnen doen.'

Volg je je intuïtie?

In het aanstekelijke Latijns-Amerikaanse accent: 'Intuition is da best.'

In Peru studeerde de jonge Testino kort economie, en rechten. Daarna vertrok hij naar Californië, waar hij zich een paar jaar toelegde op internationale betrekkingen. Op zijn 21ste waagde hij de overstap naar Londen. Een vriend van hem zat daar op een fotografie-opleiding, een privéschool, waar Mario zich inschreef om aan een studentenvisum te komen. In Peru stortte de economie in: zijn vader vroeg hem terug te keren. Geen sprake van. 'Ik ging werken als ober, dat deed iedereen zonder baan. Maar ik was de aller-slechtste ober die er bestond. Ik was bijzonder gezellig en onderhoudend, maar kon niet meer dan een bordje per keer dragen.' Hij doet voor hoe hij zo'n bord inspecteerde en vastpakte aan de randen, uiterst omzichtig, met een vertrokken gezicht. 'Het waren altijd alleen de broodbordjes die ik meenam, want die waren het minst vies. In de keuken waste ik onmiddellijk mijn handen, pas daarna kon ik het volgende broodbordje gaan halen.'

Portretfoto van Cara Delevingne, voor Allure in 2014.Beeld Mario Testino

Geen doen voor een ober.

'Een fobie. Smetvrees. Mijn handen. Ik eet zelfs nooit iets met mijn handen. Ik snij alles. Ook een mango.' Lachend: 'We hebben allemaal onze eigenaardigheden. Ik dacht: hoe nu verder. Al mijn collega's waren eigenlijk acteurs, musici, modellen. Ze zeiden: jij studeert fotografie, maak een portret van me. Zo is het begonnen.'

Later: 'Het heeft allemaal te maken met timing. Ik loop altijd voorop. Ik zie meteen: dit meisje is het nieuwe meisje, dit wordt het nieuwe supermodel. Hoezeer de rest van de modewereld dat ook ontkent. En dan blijkt het toch weer het nieuwe meisje te zijn.'

U klinkt erg zelfverzekerd.

'Nee. Nee. Ik ben zo onzeker, o. Over alles wat ik doe. Ik kan soms zo bang zijn dat ik geen werk meer krijg. Op het ene moment gaat alles vanzelf, maar dat moment kan zomaar voorbij zijn. Mijn rug doet zeer en het lukt me maar niet om van die pijn af te komen. Gisteren klopte er iets kleins niet aan een foto en ik dacht: O my God, dit is het...' Hij breekt af. 'Maar ik vecht tegen die angst. Ik moet mijn hypotheek betalen, ik moet mijn medewerkers betalen. Mijn moeder zei tegen me toen ze al erg oud was: 'We zijn altijd angstig, voor van alles. But at the end everything works itself out.' Tot zover mijn zelfverzekerdheid.'

Mario Testino: 'Waarom kun je niet zijn zoals de rest?, vroeg ik me af'Beeld Robin de Puy

Rugpijn is lastig voor een fotograaf.

'Ik wring mezelf in de gekste bochten om een foto te maken. Een foto die je schiet vanuit een makkelijke positie, is nooit een goeie foto. Mijn moeder heeft haar hele leven rugpijn gehad, hernia. Ik denk dat ik dat van haar heb geërfd.'

Uw moeder is een jaar geleden gestorven.

Onverwacht: 'Er is iets zeer interessants gebeurd. Ik denk dat haar geest in mij is gaan zitten.'

Kunt u dat uitleggen?

'Ik ben gestopt met drinken, twee weken na haar dood. Zij dronk nooit, terwijl ik een mega-feester was. Party-party-party. Toen mijn vader stierf, zat ik zonder werk, in Londen. Lang daarna bezocht ik een helderziende. Zij vertelde me dat de mensen uit je omgeving die gestorven zijn, je engelbewaarders worden. Ze zei: 'Je hebt het zwaar gehad in het begin. Maar de doden beschermden je.' Na het overlijden van mijn vader kwam mijn carrière inderdaad van de grond. En sinds mijn moeder er niet meer is, heb ik het gevoel dat zij mijn leven orkestreert.'

Testino: 'Ik zat naast Doutzen Kroes en dacht: ongelooflijk, hoe ze gemaakt is. Ze is gewoon beter gelukt dan anderen.'Beeld Mario Testino

Hoe?

'Alleen al het feit dat ik nu geen alcohol drink, heeft me een helderheid gebracht die ik niet meer kende. Ik ben aan het onderzoeken wat mijn rol moet zijn, in de toekomst. Ik denk altijd dat we zijn voorbestemd om een bepaald niveau te bereiken in het leven. En daarmee bedoel ik niet: nog meer huizen en nog meer kunst kopen. Het model Natalia Vodianova vroeg me om een donatie, voor een Russisch kinderkankerziekenhuis. Een jaar later zei ze: 'Kom eens kijken naar de speeltuin die is aangelegd met je geld.' Zoveel jaar na mijn broers dood werd ik ineens geconfronteerd met allemaal kale kinderen. Misschien is dit een signaal van boven, dacht ik. Misschien kan ik kinderen gaan helpen om... Ik weet het niet precies.

'Mijn broertje was 10 toen hij stierf aan kanker. Ongelooflijk. Ik was 17. Ik vluchtte, ik wilde het niet zien. Ik probeerde zo min mogelijk thuis te zijn. Go out and never come home. Nadat hij was overleden, raakte mijn moeder in een depressie. Ze wilde niet meer praten. Ik moest haar uit die depressie zien te krijgen. Omdat ik de enige was die weer nieuw leven in haar kon blazen.'

U bent altijd op zoek naar schoonheid, naar de mooie kanten. Is dat een soort escapisme?

'Misschien.' Dan: 'Ik realiseer me nog iets anders. Ik ben een fatalist. Niet dat ik thuis in een hoekje ga zitten en vrees dat de wereld vergaat, want er is niemand die het leven zo liefheeft als ik. Ik denk dat alles al is besloten voor je geboorte. Dus het is niet zozeer dat ik op zoek ben naar schoonheid, ik was gepredestineerd om te zoeken naar schoonheid.'

U bent een fatalist in de zin van: het is zoals het is. Je wordt knap of lelijk geboren, dom of slim, in een arm of rijk gezin.

'Ja. Ik heb er niet voor gekozen in Peru geboren te worden, zoon te zijn van genereuze ouders, katholiek te worden opgevoed. Mensen denken altijd dat ze zoveel onder controle hebben. Bekijk de wereld vanuit de ruimte. Wat zijn we dan? Mieren. Krioelend, zonder richting.'

Koning Willem Alexander en koningin Máxima, in Den Haag voor Vanity Fair in 2003.Beeld Mario Testino

Je kunt jezelf niet veranderen?

'Je kunt ervoor kiezen dik of dun te zijn, om je haar wel of niet te verven, maar je kunt niet veranderen wie je bent. Ik heb het geprobeerd toen ik jong was, en mij is het niet gelukt. Ik heb medelijden met vrienden die zich hebben laten opereren aan hun grote neus. Wees liever blij met wat je is gegeven.'

Maar die mensen voelen zich beter met een andere neus.

'Nou ja, dat is ook prima. Ik heb niks tegen plastische chirurgie. Iedereen moet het zelf weten. Veel vrienden van mij zijn totaal dood-gebotoxt. Maar het is niets voor mij. En ook niet voor mijn foto's. Geef mij de werkelijkheid maar.'

Terwijl u iedereen er zo perfect laat uitzien, op uw foto's.

'Dat is mijn licht. Het goede licht laat mensen er prachtig uitzien.'

U gebruikt de camera om de wereld mooier te maken.

'Om te tonen wat schoonheid is, wat we moeten vieren en hoe geweldig het leven is. Om vreugde te schenken.'

Wat denkt u van mensen die deze fixatie op uiterlijke schoonheid maar oppervlakkig vinden?

Meteen: 'Bless them. Ik heb met ze te doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden